Ngân hàng Trung ương Pháp cảnh báo rủi ro về thâm hụt ngân sách

Thống đốc Ngân hàng trung ương Pháp Francois Villeroy de Galhau ngày 14/1 cảnh báo nền kinh tế nước này có thể rơi vào "vùng nguy hiểm" nếu thâm hụt ngân sách vượt quá mức tương đương 5% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong năm 2026.

Phát biểu trên kênh BFMTV, ông Villeroy, cũng là thành viên Hội đồng hoạch định chính sách của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), cho rằng với mức thâm hụt trên 5% GDP, Pháp sẽ bước vào "vùng đỏ", tức là vùng nguy hiểm theo đánh giá của các tổ chức cho vay quốc tế. Quan chức này cũng cho biết bất ổn chính trị xoay quanh vấn đề ngân sách đang kéo lùi tăng trưởng ít nhất 0,2 điểm phần trăm. Nhưng nền kinh tế Pháp vẫn cho thấy khả năng phục hồi nhất định.

Dẫn kết quả khảo sát tâm lý kinh doanh mới nhất của Ngân hàng trung ương Pháp, ông Villeroy cho biết tăng trưởng kinh tế của nước này trong năm 2025 được dự báo đạt khoảng 0,9%.

Vào cuối năm 2025, các nhà lập pháp của Pháp đã không thể thông qua ngân sách năm 2026, buộc chính phủ phải ban hành một đạo luật khẩn cấp tạm thời. Cuộc họp xem xét ngân sách năm 2026 được nối lại vào ngày 13/1, song nhiều ý kiến cho rằng Chính phủ Pháp có thể sẽ phải sử dụng các quyền hạn hiến định đặc biệt để thông qua ngân sách mà không cần sự chấp thuận đầy đủ của Quốc hội.

Trước đó, theo số liệu của Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Pháp (Insee), sau giai đoạn nhích nhẹ từ tháng 8/2025 đến tháng 10/2025, chi tiêu cho hàng hóa lại giảm 0,3% trong tháng 11/2025. Diễn biến này cho thấy tiêu dùng – động lực chiếm hơn một nửa GDP của Pháp – vẫn chưa thể đóng vai trò bệ đỡ cho tăng trưởng.

Tâm lý thận trọng của người dân tiếp tục chi phối hành vi chi tiêu. Bất chấp lạm phát ở mức thấp, lo ngại về khả năng tăng thuế khiến các hộ gia đình ưu tiên tích lũy hơn là tiêu dùng. Theo người đứng đầu Insee, ông Fabrice Lenglart, tăng trưởng thu nhập trong những quý gần đây chủ yếu được chuyển hóa thành tiết kiệm, đẩy tỷ lệ tiết kiệm của người dân lên mức cao kỷ lục.

Đối với Chính phủ Pháp, việc thúc đẩy tiêu dùng trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 1% vào năm 2026. Bộ Kinh tế và Tài chính Pháp kỳ vọng chi tiêu hộ gia đình sẽ phục hồi để hỗ trợ đà tăng trưởng, trong khi Ngân hàng Trung ương Pháp cũng đưa ra kịch bản tương tự. Tuy nhiên, triển vọng này vẫn bị đặt dấu hỏi khi mức tăng lương được dự báo hạn chế và sức mua của người dân khó được cải thiện nhiều.

Nhiều nhà kinh tế cho rằng triển vọng tiêu dùng tại Pháp trong thời gian tới phụ thuộc lớn vào diễn biến chính trị và tài chính. Insee nhận định một thỏa hiệp chính trị có thể hỗ trợ hoạt động kinh tế trong ngắn hạn, trong khi tình trạng bất ổn kéo dài sẽ tiếp tục kìm hãm chi tiêu của các hộ gia đình.

Ngân hàng trung ương Pháp dự báo tiêu dùng sẽ tăng khoảng 0,8% trong năm nay, sau mức tăng chỉ 0,4% của năm trước. Tuy nhiên, trong bối cảnh thu nhập từ tài sản suy giảm và gánh nặng thuế gia tăng đối với nhóm thu nhập cao, tỷ lệ tiết kiệm của người dân được dự báo vẫn ở mức cao, qua đó hạn chế tác động lan tỏa của các biện pháp kích cầu đối với nền kinh tế.

Theo số liệu công bố giữa tháng 12/2025 của Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Pháp, nợ công của Pháp đã tăng lên mức cao kỷ lục 3.482 tỷ euro (4.078 tỷ USD), tương đương 117,4% GDP. Đây là mức cao nhất trong lịch sử nước này nếu không tính thời kỳ chiến tranh hoặc đại dịch, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ mất ổn định tài chính trong trường hợp không sớm chấn chỉnh ngân sách.

Chỉ trong vòng 3 tháng, nợ công của Pháp đã tăng thêm 65,9 tỷ euro. So với cùng kỳ năm trước, tổng nợ tăng 181 tỷ euro, tương đương mức tăng 5,5%. Đáng chú ý, nợ công đang gia tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng của cải quốc gia, khiến gánh nặng tài chính ngày càng lớn.

Tình trạng nợ nần kéo dài này không phải là hiện tượng mới. Kể từ năm 1975, ngân sách của Pháp liên tục rơi vào tình trạng thâm hụt, khi chi tiêu của Nhà nước, chính quyền địa phương và hệ thống an sinh xã hội luôn vượt nguồn thu. Việc vay nợ không chỉ phục vụ đầu tư hay các khoản chi đặc biệt, mà ngày càng được dùng để trang trải chi phí hoạt động thường xuyên và những khoản chi chuyển giao xã hội.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo, hệ quả trước mắt là ngân sách quốc gia ngày càng bị bào mòn bởi chi phí trả lãi nợ. Riêng trong năm 2025, tiền lãi nợ ước tính lên tới khoảng 52 tỷ euro, chiếm 8% ngân sách Nhà nước, gấp đôi so với năm 2020. Theo Bộ Kinh tế và Tài chính Pháp, khoản chi này có thể tăng lên 60 tỷ euro vào năm 2026 và 77 tỷ euro vào năm 2028.

Áp lực nợ gia tăng bắt nguồn từ ba yếu tố chính: quy mô nợ tiếp tục phình to, mặt bằng lãi suất toàn cầu tăng trong những năm gần đây và việc các nhà đầu tư yêu cầu Pháp phải trả lãi suất cao hơn so với nhiều quốc gia khác, thậm chí cao hơn cả Italy, Hy Lạp và Tây Ban Nha.

Nguy cơ lớn hơn là khả năng xảy ra khủng hoảng tài chính. Theo một số kịch bản được giới phân tích đưa ra, chỉ cần một sự cố nhỏ, chẳng hạn một đợt phát hành trái phiếu Chính phủ không thu hút đủ nhà đầu tư, lãi suất vay của Pháp trên thị trường có thể tăng nhanh từ khoảng 3,5% lên gần 6% trong thời gian ngắn. Trong trường hợp Ngân hàng Trung ương châu Âu không can thiệp, thị trường tài chính có thể rơi vào biến động mạnh.