Ngân hàng UBS: Việt Nam sắp công bố cơ cấu sở hữu cổ phiếu theo 7 nhóm

Ngân hàng UBS cho biết Ủy ban Chứng khoán Nhà nước dự kiến công bố trên website cơ cấu sở hữu cổ phần theo 7 nhóm nhà đầu tư trong tháng 6, một động thái được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường chứng khoán Việt Nam và hỗ trợ lộ trình nâng hạng thị trường.

Thông tin được UBS đề cập trong báo cáo mới gửi khách hàng sau các cuộc trao đổi giữa đại diện cơ quan quản lý thị trường chứng khoán Việt Nam với các tổ chức tài chính và nhà đầu tư quốc tế tại Singapore.

Theo báo cáo, cơ cấu sở hữu cổ phần dự kiến được công bố theo 7 nhóm nhà đầu tư gồm sở hữu Nhà nước, nhà đầu tư chiến lược, người nội bộ và người có liên quan, cổ đông lớn, sở hữu chéo, cổ đông bị hạn chế chuyển nhượng và phần cổ phiếu tự do lưu hành.

UBS cho biết Việt Nam đã tham khảo kinh nghiệm của Indonesia nhằm hạn chế những vướng mắc liên quan đến việc công bố tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Theo đánh giá của UBS, những động thái trên phản ánh quá trình cải cách thị trường vốn Việt Nam đang diễn ra theo hướng thực chất, có thể đo lường được và đáng tin cậy. Thời gian mở tài khoản cho nhà đầu tư đã được rút ngắn từ khoảng 3-6 tháng xuống còn 2 ngày.

Bên cạnh đó, phần lớn giao dịch hiện được thực hiện theo cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước, giá trị giao dịch trong quý I/2026 tăng khoảng 50% và tiến độ hoàn thiện các quy định quản lý cũng được đẩy nhanh.

Liên quan đến lộ trình nâng hạng, UBS dẫn thông tin từ các cuộc trao đổi với cơ quan quản lý cho biết lần đầu tiên Việt Nam đã xây dựng được kế hoạch nâng hạng thị trường được Chính phủ phê duyệt chính thức.

Theo chia sẻ của bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, FTSE Russell đã xác nhận việc nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) từ tháng 9/2026, trong khi mục tiêu gia nhập rổ chỉ số MSCI Emerging Markets được đặt ra vào năm 2030.

Theo đó, kế hoạch của Chính phủ tập trung vào một số nội dung trọng tâm như triển khai tài khoản tổng (OTA), đưa cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành và từng bước nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL). Các nội dung này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và đang được triển khai theo lộ trình cụ thể.

Trong đó, việc triển khai CCP được xem là cột mốc quan trọng nhất của thị trường trong ngắn hạn, với mục tiêu đưa vào vận hành từ đầu năm 2027.

Theo các ý kiến được UBS ghi nhận, để CCP được triển khai thành công cần bảo đảm duy trì cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, thực hiện yêu cầu ký quỹ thông qua công ty chứng khoán thay vì ngân hàng lưu ký và tối đa hóa hiệu quả bù trừ nghĩa vụ.

Bên cạnh CCP, các cấu phần hạ tầng khác của thị trường cũng tiếp tục được chú trọng hoàn thiện, bao gồm hệ thống xử lý tự động hoàn toàn (STP), cơ chế vay và cho vay chứng khoán (SBL), tài khoản tổng (OTA) cũng như năng lực tài chính của các công ty chứng khoán.

Theo ghi nhận của UBS, giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đạt khoảng 1,2 tỷ USD, trong khi quy mô vốn hóa thị trường vào giữa tháng 5/2026 đạt khoảng 419 tỷ USD.

Báo cáo dẫn lời một diễn giả cho biết có thời điểm trong quý I/2025, giá trị giao dịch của thị trường chứng khoán Việt Nam đã vượt Singapore và Indonesia.

Các ý kiến tại các cuộc trao đổi cũng cho biết việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam đã thu hút sự quan tâm tích cực từ các tổ chức xây dựng chỉ số và nhà đầu tư quốc tế, với mức độ quan tâm vượt kỳ vọng ban đầu.

Đối với giới hạn sở hữu nước ngoài tại các ngân hàng thương mại hiện ở mức 30% theo quy định của pháp luật, việc thay đổi sẽ cần được thực hiện thông qua các sửa đổi ở cấp lập pháp thay vì chỉ dựa trên quyết định quản lý.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước đã cho phép bốn ngân hàng thương mại tham gia chương trình tái cơ cấu được nâng giới hạn sở hữu nước ngoài lên 49%. Theo các ý kiến được UBS ghi nhận, đây là tín hiệu tích cực đối với quá trình mở cửa thị trường.

Báo cáo của UBS cũng đề cập đến diễn biến dòng vốn trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo đó, lượng vốn ngoại rút ròng khoảng 2,5 tỷ USD từ đầu năm đến nay đã được bù đắp bởi khoảng 3,5 tỷ USD dòng vốn trong nước.

Theo các diễn giả, điều này cho thấy thị trường không rơi vào trạng thái căng thẳng khi các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trong nước đã hấp thụ lượng cung từ khối ngoại.

Hoạt động rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài được cho là chủ yếu xuất phát từ các yếu tố vĩ mô toàn cầu và diễn biến tỷ giá, thay vì những lo ngại riêng đối với Việt Nam.

UBS cũng ghi nhận đánh giá cho rằng quỹ đạo gia tăng thị phần xuất khẩu của Việt Nam đang mang nhiều đặc điểm tương đồng với Trung Quốc trong giai đoạn trước đây, qua đó trở thành yếu tố hấp dẫn mang tính cấu trúc đối với các nhà đầu tư dài hạn khi môi trường kinh tế toàn cầu ổn định hơn.

Cũng trong khuôn khổ chương trình làm việc tại Singapore mới đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có các cuộc trao đổi với tổ chức xếp hạng MSCI, Hiệp hội Ngân hàng lưu ký toàn cầu (AGC) cùng nhiều tổ chức đầu tư, định chế tài chính và thành viên thị trường quốc tế về tình hình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, các tiêu chí nâng hạng của MSCI, cơ chế CCP, khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài cũng như các giải pháp phát triển thị trường vốn theo hướng minh bạch, hiệu quả và hội nhập quốc tế.