Ngành công thương tạo bứt phá, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 10%

Giai đoạn vừa qua dù gặp nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm nhưng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn giữ được đà phát triển tích cực, đặc biệt là lĩnh vực chế biến sâu và sản xuất sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao. Tuy nhiên, mô hình phát triển công nghiệp chế tạo của Việt Nam vẫn còn hạn chế, đặc biệt là tỷ lệ nội địa hóa trong ngành công nghiệp chủ lực chưa cao và vẫn còn phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu.

Do đó, Bộ Công Thương xác định việc chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2025-2030 nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệpvà giảm thiểu sự phụ thuộc vào gia công, lắp ráp đơn giản và gia tăng giá trị gia tăng trong ngành chế tạo. Vì vậy, Bộ Công Thương đề ra mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ chiếm khoảng 28-30% GDP với trọng tâm là phát triển công nghiệp công nghệ cao, các ngành công nghiệp xanh, các-bon thấp và chuyển dịch dần từ các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng thấp sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này không chỉ giúp nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp Việt Nam mà còn tạo ra nền tảng vững chắc để đất nước có thể tham gia vào thị trường quốc tế với những sản phẩm có giá trị công nghệ cao thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô hay sản phẩm gia công.

Bên cạnh đó, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), ứng dụng công nghệ mới và mạnh dạn đầu tư vào các công nghệ lõi. Đồng thời, Bộ cũng khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam triển khai mô hình sản xuất thông minh, áp dụng công nghệ IoT, AI và giải pháp tự động hóa trong dây chuyền sản xuất, nhằm nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và tăng tính bền vững cho ngành chế tạo.

Ngoài việc phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu về công nghệ và sản xuất hiện đại cũng là hướng đi cần đặc biệt chú trọng. Đây là yếu tố then chốt duy trì đà phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo trong dài hạn, thông qua thu hút đầu tư nước ngoài, sự sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước.

Đặc biệt, Bộ Công Thương đang tích cực hoàn thiện môi trường chính sách và cải cách thủ tục hành chính giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn lực, bao gồm cả tài chính và công nghệ. Bộ đang nghiên cứu cơ chế hỗ trợ đầu tư nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển sản xuất trong nước và giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

Cùng đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ tăng cường nội lực quốc gia là ưu tiên. Bộ Công Thương đã xác định hai điểm nhấn quan trọng là xây dựng chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2030 và vận hành các trung tâm kỹ thuật hiện đại. Chương trình sẽ góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ phát triển, hướng đến sản xuất sản phẩm mang lại giá trị gia tăng cao, giảm thiểu rủi ro từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng, từng bước làm chủ công nghệ, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc khánh thành Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc là bước đi cụ thể hóa chiến lược xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, cung cấp hạ tầng dùng chung về đo lường và kiểm định đạt chuẩn quốc tế. Đây không chỉ là một cơ sở hạ tầng kỹ thuật, mà còn là mắt xích quan trọng để hiện thực hóa việc chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong các ngành công nghiệp nền tảng.

Xác định rõ việc phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo không thể tách rời với phát triển bền vững, Bộ Công Thương luôn quan tâm thúc đẩy xanh hóa công nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường nhằm bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.

Với quyết tâm và hướng đi đúng đắn, Bộ Công Thương tin tưởng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ tiếp tục là động lực phát triển chính của nền kinh tế Việt Nam, giúp gia tăng tỷ trọng công nghiệp trong GDP và nâng cao chất lượng và tính tự chủ của nền sản xuất trong nước. Qua đó, giảm dần sự phụ thuộc vào gia công và lắp ráp đơn giản, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững và hội nhập quốc tế.

Phóng viên: Trước xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Bộ Công Thương có kế hoạch nào để mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút FDI chất lượng cao và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các Tập đoàn quốc tế?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Có thể nói, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu là quá trình đòi hỏi có sự chuẩn bị và chiến lược dài hạn. Điều này đã và đang mở ra cả cơ hội lẫn thách thức đối cho Việt Nam, đặc biệt trong hội nhập quốc tế, phát triển xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài.

Song song đó, thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư (từ thủ tục hành chính, logistics đến hạ tầng năng lượng xanh) để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư chiến lược, đồng thời gắn liền các ưu đãi về tài chính với yêu cầu về hàm lượng công nghệ/ địa phương hóa. Mặt khác, tiếp tục đẩy mạnh thực thi, tuyên truyền và phổ biến cho cộng đồng doanh nghiệp khai thác sâu các hệ thống 17 FTA song phương, đa phương hiện có đồng thời thúc đẩy đàm phán, tiến tới ký kết các hiệp định thương mại tự do, thỏa thuận thương mại với đối tác mới như khối MERCOSUR (khối Thị trường chung Nam Mỹ), khối GCC (Hội đồng hợp tác vùng Vịnh), khối EFTA..., FTA với Pakistan, FTA với Ai Cập..., thúc đẩy sớm phê duyệt Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam- EU (EVIPA) để tăng cường thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ vào Việt Nam trong các lĩnh vực chiến lược và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Hơn nữa, tiếp tục tổ chức nhiều chương trình xúc tiến thương mại chuyên sâu, các sự kiện kết nối cung – cầu quốc tế để kết nối trực tiếp doanh nghiệp sản xuất với nhà nhập khẩu và chuỗi phân phối toàn cầu. Đặc biệt, chủ động tổ chức các chương trình thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và số hóa quy trình xuất khẩu nhằm giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ tăng khả năng đáp ứng hiệu quả các đơn hàng xuyên quốc gia.

Bộ Công Thương đang triển khai chương trình phát triển nhà cung cấp Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp quy trình, đạt chứng nhận quốc tế và từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia. Nhiều hội nghị kết nối cung ứng theo ngành đã được tổ chức giúp doanh nghiệp Việt Nam hiểu rõ hơn yêu cầu của đối tác, từ đó cải thiện năng lực sản xuất và có cơ hội ký kết hợp đồng, tham gia vào chuỗi cung ứng của đối tác lớn trên thế giới./.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!