Nghị quyết 57-NQ/TW: Chuyển đổi số nơi bản làng biên giới

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên đã triển khai mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh đẩy nhanh chuyển đổi số”. Mô hình góp phần nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trong lực lượng Bộ đội Biên phòng; đồng thời lan tỏa phong trào "Bình dân học vụ số" đến đồng bào vùng biên, từng bước thu hẹp khoảng cách số và nâng cao kỹ năng số cho người dân.

* Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn

Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực. Tuy nhiên khu vực biên giới vẫn là nơi gặp nhiều khó khăn về hạ tầng công nghệ và kỹ năng sử dụng thiết bị số. Nhiều người dân còn lúng túng khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt hay các kỹ năng bảo đảm an toàn trên không gian mạng.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Đại úy Quàng Anh Quân, Trợ lý Công tác quần chúng, Phòng Chính trị (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên) đã xây dựng mô hình “Chiến sĩ quân hàm xanh đẩy nhanh chuyển đổi số” nhằm nâng cao năng lực số cho cán bộ, chiến sĩ; đồng thời đưa công nghệ số đến gần hơn với người dân khu vực biên giới.

Theo Đại úy Quàng Anh Quân, mô hình được triển khai từ cuối năm 2025 và đến nay đã nhân rộng tại 19 chi đoàn trong Bộ đội Biên phòng tỉnh. Mỗi chi đoàn thành lập một tổ hỗ trợ số gồm từ 3 - 5 đoàn viên có kiến thức công nghệ thông tin để trực tiếp hướng dẫn cán bộ, chiến sĩ và người dân sử dụng các nền tảng số. Các đơn vị đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu đoàn viên, hình thành "Chi đoàn số", "Hồ sơ số", "Thư viện số", ứng dụng mã QR trong tuyên truyền pháp luật và đẩy mạnh sử dụng các nền tảng mạng xã hội chính thống phục vụ nhiệm vụ quản lý, tuyên truyền. Việc số hóa dữ liệu nội bộ đã tạo nền tảng để các đơn vị đổi mới phương thức tuyên truyền. Thay cho những hình thức truyền thống, nhiều video, infographic và sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được xây dựng với nội dung ngắn gọn, trực quan, phù hợp thói quen tiếp cận thông tin của người dân.

Đến nay, mỗi chi đoàn đã xây dựng khoảng 3 video và 10 sản phẩm hình ảnh ứng dụng AI phục vụ tuyên truyền pháp luật. Các sản phẩm được đăng tải trên nền tảng số của đơn vị, thu hút khoảng 10.000 lượt yêu thích và hơn 1 triệu lượt tiếp cận; góp phần lan tỏa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến đồng bào khu vực biên giới bằng phương thức hiện đại, dễ tiếp cận.

* Đưa công nghệ số đến từng bản làng

Nà Hỳ là xã biên giới của tỉnh Điện Biên với 1.395 hộ, 7.697 nhân khẩu thuộc 8 dân tộc cùng sinh sống; trong đó đồng bào Mông chiếm gần 89% dân số. Để đưa công nghệ số đến gần hơn với người dân, Đồn Biên phòng Nậm Nhừ đã thành lập tổ truyền thông số gồm 5 cán bộ, chiến sĩ thường xuyên xuống từng bản hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng VNeID, tạo hòm thư điện tử, quét mã QR, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số thiết yếu. Nội dung tuyên truyền được thể hiện bằng hình ảnh, biểu tượng, video ngắn, giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện. Đơn vị đã triển khai hệ thống mã QR tiếp nhận thông tin tại các điểm công cộng. Thông qua hình thức này, lực lượng Biên phòng đã tiếp nhận, xác minh 35 nguồn tin do người dân cung cấp; góp phần nâng cao hiệu quả nắm tình hình địa bàn, phát huy vai trò của quần chúng trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới.

Theo Thiếu tá Đỗ Xuân Điềm, Chính trị viên Đồn Biên phòng Nậm Nhừ, thay vì chỉ tuyên truyền qua các buổi họp bản như trước đây, đơn vị đã kết hợp infographic, video ứng dụng AI và mã QR để truyền tải thông tin. Các infographic được thiết kế ngắn gọn, trực quan; video được đầu tư kỹ về nội dung, hình ảnh, bảo đảm trang phục, lễ tiết, tác phong của nhân vật AI đúng điều lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam. Đặc biệt, nhiều sản phẩm còn lồng ghép tiếng Mông để đồng bào dễ tiếp cận. Sau khi hoàn thành, các video và infographic được đăng tải trên fanpage của Đồn Biên phòng Nậm Nhừ, fanpage của xã Nà Hỳ và in thành tờ rơi phát đến từng bản. Cách làm này đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, kỹ năng số của người dân; đồng thời tăng hiệu quả tuyên truyền trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân tán.

Ông Vàng A Vảng, Bí thư Chi bộ bản Nậm Chua (xã Nà Hỳ) cho biết, nhờ được cán bộ Đồn Biên phòng Nậm Nhừ trực tiếp hướng dẫn, người dân trong bản đã biết sử dụng VNeID, quét mã QR, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, giảm thời gian đi lại và thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Đối với nhiều người dân vùng cao, chiếc điện thoại thông minh trước đây chủ yếu dùng để nghe gọi hoặc liên lạc với người thân. Sau khi được các chiến sĩ Bộ đội Biên phòng hướng dẫn cài đặt VNeID và sử dụng các ứng dụng số, nhiều người đã biết khai thác hiệu quả các tiện ích phục vụ đời sống hằng ngày. Chị Hàng Thị Số (ở bản Nậm Nhừ 2) chia sẻ: “Trước đây, tôi chỉ dùng điện thoại để gọi cho người thân. Bây giờ, tôi đã biết sử dụng VNeID, quét mã QR và tra cứu nhiều thông tin cần thiết. Tôi sẽ hướng dẫn người thân cùng học và sử dụng công nghệ số an toàn, hiệu quả”.

Theo Phó Bí thư Tỉnh đoàn Điện Biên Lò Xuân Hạnh, mô hình "Chiến sĩ quân hàm xanh đẩy nhanh chuyển đổi số" đã mang lại hiệu quả rõ nét. 100% đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ trong lực lượng Bộ đội Biên phòng được nâng cao năng lực số; dữ liệu được chuẩn hóa, thời gian xử lý hồ sơ công tác Đoàn giảm từ 30 - 50%; hàng nghìn lượt người dân khu vực biên giới được hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ số. Mô hình còn góp phần tăng cường tuyên truyền, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng và phát huy vai trò của tuổi trẻ trong thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW.

Từ những việc làm cụ thể, thiết thực, mô hình đã đưa chuyển đổi số đến gần hơn với đồng bào vùng biên; góp phần nâng cao kỹ năng số, cải thiện đời sống và tạo thêm nền tảng để xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, an toàn trong thời đại số.