Nghị quyết 57-NQ/TW: Mở cánh cửa số, tạo động lực phát triển kinh tế biển

Phong trào “Bình dân học vụ số” hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được xã đảo Long Sơn (Thành phố Hồ Chí Minh) quyết liệt triển khai theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng bè” gần gũi với dân, sát thực tế, đang tạo ra luồng sinh khí mới ở nơi bốn bề sóng nước.

Từng là xã đảo gần như biệt lập bởi hệ thống sông, vịnh, rừng ngập mặn dày đặc bao quanh, Long Sơn đang xóa nhòa mọi ranh giới bằng giải pháp công nghệ. Cánh cửa phát triển vươn ra biển lớn đang rộng mở cho xã đảo.

*Đưa công nghệ đến từng lồng bè 

Những năm gần đây, Long Sơn được biết đến là nơi hội tụ nhiều động lực phát triển mới của Thành phố Hồ Chí Minh với Tổ hợp hóa dầu Long Sơn hơn 5 tỉ USD, các nhà máy phụ trợ và cảng quốc tế. Thế nhưng, phía sau diện mạo công nghiệp đang hình thành nhanh chóng ấy là một xã đảo mà trong nhiều năm do điều kiện địa lý, khiến nhịp sống của người dân Long Sơn gần như biệt lập với đô thị. 

Khu vực nuôi hàu trên bè hàu cá Năm Thắng (của Hợp tác xã Dịch vụ thủy sản Đức Thịnh) trên sông Rạng (xã Long Sơn) đang thực hiện các quy trình nuôi khoa học cũng được đưa lên mạng để khách hàng có thể xem, yên tâm khi lựa chọn mua hàu. Ảnh: Đoàn Mạnh Dương

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” ban hành như một luồng gió mới được cấp ủy và chính quyền xã đảo nắm bắt, nhanh chóng cụ thể hóa. 

Trước thực trạng dân cư sống rải rác tại các ao nuôi và lồng bè trên sông, xã đã chọn cách làm riêng là "cầm tay chỉ việc" thay vì các buổi tập huấn tập trung để phổ cập kỹ năng số. Các Tổ công nghệ số được xây dựng phối hợp cán bộ thôn trực tiếp đến từng nhà, ra từng bè nuôi thủy sản trên sông để hướng dẫn bà con cài đặt, sử dụng các nền tảng dịch vụ công trực tuyến, nền tảng số với phương châm kiên trì hướng dẫn từng thao tác ngay trên điện thoại cho đến khi sử dụng thành thạo. 

Bà Bùi Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Long Sơn cho biết, nếu chỉ đầu tư hạ tầng và dù công nghệ có hiện đại mà người dân không biết khai thác, sử dụng thì chuyển đổi số sẽ khó đi vào cuộc sống. Vì vậy, địa phương xác định, phải làm cho mỗi người dân thấy được lợi ích thiết thực từ công nghệ trong sinh hoạt và sản xuất thì mới đem lại sức hút, chuyển đổi số mới hiệu quả. 

Bí thư kiêm Trưởng thôn 5 xã Long Sơn Trần Văn Tín cho biết, trở ngại lớn nhất thời gian đầu đối với bà con là tâm lý ngại thay đổi, sợ phức tạp của công nghệ. Tuy nhiên, khi được hướng dẫn trực tiếp và thấy rõ những tiện ích như nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu thông tin hay thanh toán không dùng tiền mặt, người dân còn chủ động học hỏi và chỉ cho nhau. 

Song song với phổ cập kỹ năng số, Long Sơn cũng đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng viễn thông. Đến nay, xã có 60 trạm BTS (tăng 11 trạm so với thời điểm trước 1/7/2025) mở rộng vùng phủ sóng tới các lồng bè xa xôi trên sông, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các dịch vụ số tốc độ cao. Đồng thời, nhiều đơn vị vận chuyển hàng cho bán hàng qua mạng cũng đã đến đặt cơ sở tại xã. 

Luồng gió số hóa cũng làm thay đổi mạnh mẽ phương thức vận hành của bộ máy chính quyền cơ sở. Đến nay, 100% cán bộ, công chức xã sử dụng phần mềm quản lý văn bản điện tử với chữ ký số. Toàn bộ văn bản hành chính được xử lý trên môi trường mạng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã tiếp nhận gần 4.000 hồ sơ và giải quyết đúng hạn 100%, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại cho người dân. 

Thành quả trên tạo nền móng vững chắc cho xây dựng chính quyền số và xã hội số ở Long Sơn, đồng thời mở ra dư địa phát triển kinh tế cho xã đảo. 

*Phát triển thương hiệu lên không gian số 

Là địa phương có thế mạnh về nuôi trồng thủy sản, xã xác định đây là lĩnh vực ưu tiên trong tiến trình chuyển đổi số. Chính quyền vận động các hộ nuôi mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào quản lý vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ sản phẩm, từng bước thay đổi phương thức sản xuất vốn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống.

Công đoạn loại hàu xấu, lựa hàu tốt để đưa đi nuôi tiếp nhằm nâng chất lượng hàu trên bè hàu cá Năm Thắng (Hợp tác xã Dịch vụ thủy sản Đức Thịnh) trên sông Rạng cũng được đưa lên mạng để khách xem, yên tâm khi đặt hàng. Ảnh: Đoàn Mạnh Dương-TTXVN

Trên nhiều bè nuôi ở sông Chà Và, người dân đang làm quen dần với việc sử dụng thiết bị quan trắc môi trường nước và áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc. Nổi bật là đặc sản hàu Long Sơn đã được gắn mã QR, giúp khách hàng chỉ cần một thao tác quét mã đơn giản là có thể kiểm tra toàn bộ quy trình nuôi, nguồn gốc sản phẩm và cơ sở sản xuất. Đây là cách xây dựng thương hiệu địa phương theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững. 

Chị Lý Phương Trúc, quản lý bè hàu cá Năm Thắng (thuộc Hợp tác xã Dịch vụ thủy sản Đức Thịnh) trên sông Rạng, xã Long Sơn cho biết, trước đây, Hợp tác xã nuôi hàu hoàn toàn theo thói quen, thu hoạch xong chỉ biết bán cho thương lái nên giá cả rất bấp bênh. Từ khi được hướng dẫn đăng ký nhãn hiệu, gắn mã QR, quảng bá trên môi trường số, sản phẩm được nhiều khách hàng biết đến, giá bán tăng lên rất nhiều so với trước đây, đầu ra cũng ổn định hơn. 

Cùng với xây dựng thương hiệu, Long Sơn còn khuyến khích, hỗ trợ người dân đưa nông sản, thủy sản lên các sàn thương mại điện tử, mở rộng thị trường tiêu thụ. Phương thức thanh toán không dùng tiền mặt cũng được triển khai tại nhiều cơ sở kinh doanh, nhà hàng bè nổi và khu di tích Nhà Lớn Long Sơn, góp phần hình thành thói quen giao dịch số trong cộng đồng, tạo thuận lợi cho du khách. 

Theo lãnh đạo UBND xã Long Sơn, trong thời gian tới, xã tiếp tục hoàn thiện hạ tầng 5G, ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý vùng nuôi thủy sản, số hóa các giá trị văn hóa tại Nhà Lớn Long Sơn bằng công nghệ thực tế ảo và xây dựng bản đồ số phục vụ phát triển du lịch... nhằm xây dựng đồng bộ chính quyền số, kinh tế số và xã hội số toàn diện. 

Chuyển đổi số hiệu quả càng có ý nghĩa khi Long Sơn đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển do vị trí nằm giữa một bên là cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải sôi động, các khu công nghiệp quy mô lớn đã định hình, Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ đang được xúc tiến triển khai và một bên là chuỗi đô thị du lịch ven biển nổi tiếng kéo dài từ Vũng Tàu đến Hồ Tràm. Mới đây, Long Sơn còn được chọn là nơi đặt Trung tâm Dữ liệu quốc gia, càng khẳng định vị thế, vai trò quan trọng của địa phương trong cấu trúc hạ tầng số của khu vực và cả nước. 

Những mã QR truy xuất nguồn gốc hải sản, những thủ tục hành chính được thực hiện trên môi trường số, thanh toán không dùng tiền mặt ở mọi ngóc ngách, bè cá cho thấy công nghệ đang len lỏi, hiện diện trong mọi hoạt động của người dân xã đảo. Long Sơn đang hòa nhịp mạnh mẽ vào không gian phát triển công nghiệp, kinh tế biển và đổi mới sáng tạo của Thành phố Hồ Chí Minh. 

Kiên trì, bền bỉ “cầm tay chỉ việc” với quyết tâm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, chính quyền xã đảo Long Sơn đang nỗ lực để mỗi người dân nơi đây đều có cơ hội tiếp cận và hưởng lợi từ chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Xã đảo Long Sơn đang chuyển mình mạnh mẽ, tự tin hội nhập, khẳng định vị thế mới trên hành trình chinh phục kỷ nguyên số.