Nghị quyết số 260/2025/QH15: Gỡ điểm nghẽn thể chế cho nhà đầu tư chiến lược

TP. Hồ Chí Minh vừa đồng loạt khởi công 4 công trình hạ tầng trọng điểm mang tầm vóc quốc gia, với tổng mức đầu tư lên tới hơn 239.000 tỷ đồng. Những tuyến metro, cây cầu và khu liên hợp thể thao được chờ đợi suốt nhiều năm chính thức bước vào giai đoạn triển khai, tạo nên một hình ảnh hiếm thấy về quy mô, tốc độ và quyết tâm hành động của đô thị lớn nhất cả nước.

Tuy nhiên, phía sau những nghi thức khởi công ấy không chỉ là nỗ lực hành chính hay quyết tâm đầu tư đơn thuần, mà là dấu ấn rất rõ nét của một quyết sách vừa được Quốc hội thông qua hơn một tháng trước - Nghị quyết số 260/2025/QH15, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh. Cơ chế mới đã nhanh chóng được chuyển hóa thành các dự án cụ thể, mở ra một giai đoạn mới trong cách tiếp cận dòng vốn đầu tư – không còn thu hút bằng mọi giá, mà hướng đến lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, có năng lực và cam kết đồng hành lâu dài.

Những nhà đầu tư chiến lược đầu tiên

Có 4 dự án được khởi công tại TP. Hồ Chí Minh đồng loạt trong ngày 15/1, gồm tuyến Metro số 2 Bến Thành – Tham Lương; dự án cầu Phú Mỹ 2; cầu Cần Giờ và Khu Liên hợp Thể dục Thể thao quốc gia Rạch Chiếc. Đây đều là những công trình có vai trò đặc biệt quan trọng trong tái cấu trúc không gian đô thị, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của TP. Hồ Chí Minh.

Trong số đó, Khu Liên hợp Thể dục Thể thao quốc gia Rạch Chiếc nổi lên như một biểu tượng của sự “hồi sinh”. Với tổng mức đầu tư hơn 145.000 tỷ đồng, quy mô khoảng 70.000 chỗ ngồi, dự án từng nằm trên giấy suốt hơn 30 năm nay đã chính thức được khởi động trở lại. Khi hoàn thành, Rạch Chiếc được kỳ vọng trở thành trung tâm thể thao hiện đại tầm quốc gia và khu vực, đủ năng lực tổ chức các sự kiện thể thao lớn như SEA Games, Asiad và các giải đấu quốc tế; đồng thời phục vụ đào tạo thể thao thành tích cao và mở rộng không gian thể thao công cộng cho người dân.

Dự án được triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT), qua đó huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội, tận dụng quỹ đất để phát triển hạ tầng mà không gây áp lực lớn lên ngân sách của thành phố. Đây là mô hình thể hiện rõ tinh thần xã hội hóa đầu tư, phù hợp với định hướng đổi mới thể chế mà Nghị quyết 260/2025/QH15 (Nghị quyết 260) đặt ra.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, việc đồng loạt triển khai các dự án trọng điểm là bước đi cụ thể nhằm đưa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 260 nhanh chóng đi vào thực tiễn. Việc triển khai đồng thời các dự án đầu tư công và các dự án theo hình thức đối tác công – tư (PPP) thể hiện rõ tinh thần đổi mới trong tư duy phát triển của TP. Hồ Chí Minh, phù hợp với Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Trong sự phát triển chung của Thành phố, khối kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò rõ nét trong việc tham gia kiến tạo các công trình hạ tầng quan trọng, cùng Nhà nước chia sẻ nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư và tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Trong bức tranh đó, sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân lớn được xem là phép thử quan trọng đối với hiệu lực của cơ chế mới. Ông Đặng Minh Trường - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Sun Group cho biết, Khu Liên hợp Thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc là một trong những dự án trọng điểm mà Tập đoàn xác định triển khai tại TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới. Đây không chỉ là một dự án đầu tư đơn thuần, mà là cam kết dài hạn của một nhà đầu tư chiến lược, đồng hành cùng thành phố trong việc kiến tạo các giá trị bền vững cho nhiều thế hệ.

Lãnh đạo Tập đoàn này cũng cho rằng, qua quá trình tham gia triển khai nhiều dự án quy mô lớn trên cả nước, những công trình có ý nghĩa bền vững không chỉ được đánh giá bằng quy mô hay tổng mức đầu tư, mà quan trọng hơn là giá trị xã hội và mức độ lan tỏa lâu dài đối với cộng đồng.

Điều kiện để dòng vốn phát huy hiệu quả

Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội là cơ chế, chính sách đặc thù thí điểm phát triển TP. Hồ Chí Minh được thông qua ngày 24/6/2023 có hiệu lực từ 1/8/2023, thay thế Nghị quyết số 54/2017/QH14 (hết hiệu lực) nhằm trao quyền và tạo động lực lớn hơn cho thành phố.

Thực tiễn triển khai cho thấy, dù Nghị quyết 98 đã sớm đặt nền móng cho khái niệm nhà đầu tư chiến lược, nhưng sau hơn hai năm, chưa có dự án nào được triển khai đúng nghĩa. Việc ban hành Nghị quyết 260 vì vậy được xem là bước điều chỉnh kịp thời, nhằm hoàn thiện cơ chế và thúc đẩy quá trình hiện thực hóa trên thực tế.

Với quy mô của một siêu đô thị đặc biệt hợp nhất, yêu cầu đối với nhà đầu tư chiến lược của TP. Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở năng lực tài chính để triển khai các dự án lớn, mà còn bao hàm năng lực công nghệ, quản trị và khả năng kết nối với thị trường toàn cầu. Quan trọng hơn, đó là khả năng chuyển giao tri thức và công nghệ, góp phần hình thành hệ sinh thái sản xuất – dịch vụ có năng suất cao, phù hợp với xu hướng chuyển đổi xanh và phát triển trong không gian số.

Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn triển khai Nghị quyết 98, điểm đổi mới quan trọng của Nghị quyết 260 là đã làm rõ hơn nội hàm khái niệm nhà đầu tư chiến lược, thông qua việc xác định cụ thể danh mục các lĩnh vực đầu tư chiến lược. Nhà đầu tư chiến lược không đơn thuần được xác định bởi quy mô vốn hay mục tiêu lợi nhuận, mà phải là chủ thể cùng Nhà nước tham gia vào quá trình kiến tạo phát triển, thực hiện những dự án, công trình có ý nghĩa lâu dài đối với cấu trúc kinh tế và không gian đô thị. Trên cơ sở đó, việc TP. Hồ Chí Minh xuất hiện những nhà đầu tư chiến lược đầu tiên theo tinh thần của Nghị quyết 260 được xem là tín hiệu tích cực, cho thấy cơ chế mới đang dần đi vào thực tiễn và mở ra giai đoạn phát triển tiếp theo cho thành phố.

Ở góc độ môi trường đầu tư, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội hiếm có để bứt phá khi hội tụ đồng thời nhiều yếu tố thuận lợi về thể chế, nguồn lực và không gian phát triển. Những điều chỉnh trong Nghị quyết 260 được thiết kế theo hướng thông thoáng hơn, trao cho thành phố dư địa lớn hơn trong huy động và phân bổ nguồn lực xã hội.

Đặc biệt, việc TP. Hồ Chí Minh chuẩn bị thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế được xem là bước đi chiến lược nhằm thu hút dòng vốn trong và ngoài nước, với các cơ chế, chính sách có tính cạnh tranh cao trong khu vực. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành “điểm hút” mới đối với dòng vốn trực tiếp và gián tiếp, qua đó gia tăng đáng kể nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội.

Tuy nhiên, theo ông Đậu Anh Tuấn, thu hút nhà đầu tư chiến lược không chỉ là câu chuyện thiết kế chính sách ưu đãi, mà quan trọng hơn là cách thức tổ chức thực thi, nhằm tạo ra sự khác biệt thực chất và bảo đảm sự gắn bó lâu dài của nhà đầu tư. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn chất lượng cao ngày càng gay gắt, hoạt động xúc tiến đầu tư cũng cần được nâng lên một tầm mới. Cách tiếp cận theo lối hành chính truyền thống sẽ khó đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư chiến lược. Thay vào đó cần sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo thành phố, với phong cách làm việc chuyên nghiệp, chủ động và mang tính chiến lược. Việc xây dựng các đầu mối xúc tiến dành riêng cho nhà đầu tư chiến lược vì vậy đòi hỏi sự đầu tư bài bản và cách tiếp cận có chiều sâu hơn.

Từ góc nhìn của nhà đầu tư, đại diện VCCI cho rằng, các yếu tố được quan tâm không chỉ dừng ở chính sách ưu đãi, mà bao gồm một tổng thể điều kiện về môi trường đầu tư: thủ tục hành chính minh bạch và có tính dự đoán cao; chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và tài chính; cùng với môi trường sống và hạ tầng xã hội đủ sức hấp dẫn đối với đội ngũ chuyên gia, nhân sự trình độ cao.

Bên cạnh đó, khả năng bảo đảm nguồn điện ổn định và năng lượng sạch đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng, thậm chí mang tính quyết định đối với nhiều ngành công nghệ cao và công nghiệp hiện đại. Nếu giải quyết tốt bài toán này, TP. Hồ Chí Minh sẽ có thêm lợi thế cạnh tranh đáng kể trong thu hút và giữ chân dòng vốn chiến lược toàn cầu.

Các chuyên gia cho rằng, khi thể chế được thiết kế đúng và được triển khai nhất quán, TP. Hồ Chí Minh có cơ sở để chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn đối tác chiến lược, qua đó tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng bền vững hơn trong giai đoạn tới.