Người trồng đào Xuân Du "canh trời" cho hoa nở Tết

Đây là thời điểm người trồng đào tập trung chăm sóc, chuẩn bị công đoạn tuốt lá, nuôi mắt để đào ra nụ, nở hoa đúng dịp Xuân về.

Là thủ phủ đào phai lớn nhất xứ Thanh, nghề trồng đào ở Xuân Du có tuổi đời hàng trăm năm. Hơn chục năm trở lại đây, chính quyền xã Xuân Du đã thực hiện việc quy hoạch và định hướng cho người dân mở rộng diện tích trồng đào, đưa cây đào thành một trong những cây kinh tế chủ lực của địa phương. Tại Xuân Du, hầu hết các gia đình đều trồng đào, nhà ít thì chục gốc, nhà nhiều lên đến cả nghìn gốc.

Có mặt tại vựa đào phai Xuân Du (xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa) đúng thời điểm người trồng đào đều đang tất bật cho công đoạn tuốt lá đào. Tuốt lá đào được xem là công đoạn rất quan trọng, cần sự cẩn trọng và tính toán kỹ lưỡng của người trồng. Việc tuốt lá nhằm mục đích để cây tập trung dinh dưỡng cho việc đơm búp, đơm nụ, bảo đảm nụ hoa ra nhiều, đều, mập, hoa to, cánh dày, màu đẹp.

Có thâm niên trồng đào gần 15 năm, Tết năm nay gia đình anh Nguyễn Văn Giang (thôn 6, xã Xuân Du) sẽ cung cấp ra thị trường gần 1.000 gốc đào; trong đó, có khoảng 400 cây đào phai bản địa và hơn 300 gốc đào thế nhập phôi từ tỉnh Sơn La về lai ghép với giống đào phai 5 cánh của địa phương để nâng cao giá trị kinh tế.   

Anh Nguyễn Văn Giang (thôn 6, xã Xuân Du) cho biết: “Để trồng ra một cây đào có hoa nở đúng dịp Tết, thế cây đẹp, nhiều nụ, người trồng phải vô vùng kì công, cẩn thận trong nhiều công đoạn chăm sóc như: làm đất, bấm ngọn, tạo thế, tuốt lá... Để cây đào phát triển tốt, ra hoa đúng dịp Tết Nguyên đán, người trồng đào phải thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết để điều chỉnh chế độ chăm sóc cây cho phù hợp, “thúc” hay “hãm” đào sao cho cây đào có nhiều nụ, nụ to, sắc thắm, bung nở đúng dịp Tết... Năm nào thời tiết rét nhiều thì cần tuốt lá sớm hơn vài ngày, như năm nay, thời tiết nóng nên tuốt lá tầm này là hợp lý."

Cẩn thận níu cành cây rồi thoăn thoắt tuốt từng chiếc lá, chị Chị Lê Thị Phú (thôn 6, xã Xuân Du) cho hay: “Gia đình tôi có 7 sào đất trồng đào với khoảng 1.000 cây đào thế to, nhỏ các loại. Suốt 1 tuần qua cả gia đình dành trọn thời gian để tuốt lá cho cây đào. Theo tôi, bên cạnh việc bón phân, tỉa cành đúng giai đoạn sinh trưởng, khâu tuốt lá đóng vai trò quyết định đến thời điểm ra hoa của cây đào. Việc tuốt lá đào cũng phải làm cẩn thận, tỉ mỉ để phải bảo vệ mắt hoa ở cuối nách lá. Nếu tuốt lá sớm hoặc muộn hơn thì đào sẽ bị “trượt” hoa Tết. Năm nay là năm nhuận, Tết đến muộn hơn nên thời gian tuốt lá đào cũng muộn hơn khoảng 1 tháng so với mọi năm.”

Theo những người trồng đào lâu năm, thông thường đào sẽ được tuốt lá trước thời điểm Tết khoảng 45 - 50 ngày. Tuy nhiên, người trồng sẽ căn cứ vào từng giống đào, thời tiết cũng như sự phát triển của từng cây để xác định thời điểm tuốt lá sao cho cây bật nụ, nở hoa đúng ngày cận Tết. Hiện các gia đình ở Xuân Du đang tập trung nhân lực, thuê thêm nhân công để tập trung tuốt lá đào. Trung bình một ngày những người làm thuê tuốt được khoảng 1 sào đào với tiền công từ 250.000 - 300.000 đồng/ngày.

Làm nghề tuốt lá đào thuê 9 năm nay, bà Lê Thị Lề, thôn 4, xã Xuân Du cho biết từ giữa hoặc cuối tháng 11 âm lịch, các chủ vườn đã gọi điện "đặt hàng". Việc tuốt lá đào không khó nhọc nhưng tốn nhiều thời gian và làm hoàn toàn bằng tay. Chúng tôi phải tuốt từ cành nhỏ, cành non rồi mới đến cành già, nếu làm không cẩn thận thì cành đào sẽ bị gãy, xấu. Từng người phải vin cành, hái từng lá, không được một tay tuốt lá thẳng từ ngọn xuống, làm như vậy dễ tổn thương đến mầm hoa. Đặc biệt, việc tuốt lá phải dựa vào thời tiết từng năm, nếu chủ vườn căn không chuẩn, hoa đào sẽ ra trước hoặc sau Tết thì xem như vụ đó mất mùa.

Ngoài việc tuốt lá, công việc chăm sóc đào Tết còn bao gồm việc tạo dáng, tỉa cành, làm thế cho cây để đạt được hình dáng đẹp mắt, phù hợp với thị hiếu của người mua. Hiện những gốc đào cũng đang được người trồng ở Xuân Du bổ sung thêm lượng đất tơi xốp để đào có thêm dinh dưỡng chuẩn bị nuôi hoa.

Theo thống kê của UBND xã Xuân Du, đến tháng 1/2026 trên địa bàn xã có 305 ha đào cảnh với hơn 1.300 hộ dân tham gia trồng. Đào Xuân Du được thị trường miền Bắc ưa chuộng mỗi dịp Tết nhờ sắc hoa bền màu, dáng khỏe. Năm nay do mưa lũ kéo dài, đào Tết sẽ khan hiếm hơn mọi năm nên giá bán dự kiến sẽ cao hơn mọi năm. Nếu cây đào nở hoa đúng dịp cận Tết, trung bình mỗi gốc có thể bán 500.000-700.000 đồng; một số gốc lớn, có nụ và lộc nhiều, dáng đẹp có giá từ 3-5 triệu đồng. Dự kiến Tết Bính Ngọ năm 2026, cây đào sẽ đem lại thu nhập trên dưới 70 tỷ đồng cho người trồng đào Xuân Du.

Ông Hoàng Văn Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa cho biết, để nâng cao hiệu quả nghề trồng đào, ngay sau khi sáp nhập, triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND xã tiếp tục xác định cây đào vẫn là cây trồng mũi nhọn góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững cho người dân miền núi Xuân Du. Xã đã quy hoạch 2 thôn 8 và 9 để xây dựng mô hình điểm trồng đào ứng dụng công nghệ cao trên diện tích 10 ha với gần 70 hộ gia đình tham gia.

Tham gia mô hình, người dân được hỗ trợ về kỹ thuật canh tác theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường, hạn chế sử dụng hóa chất. Tới đây, địa phương sẽ tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, khuyến khích người dân mở rộng diện tích trồng theo hướng an toàn, bền vững, đồng thời từng bước xây dựng thương hiệu cho cây đào Xuân Du, tạo tiền đề mở ra hướng phát triển du lịch trải nghiệm tại vườn đào kết hợp du lịch tâm linh tại Phủ Na.

Một mùa xuân mới sắp về, không quản vất vả ngày đêm, những người trồng đào Xuân Du luôn mong đợi một mùa vụ thành công. Không lâu nữa, những cành đào phai ở Xuân Du sẽ rực lên sắc hồng tươi tắn, mang lại niềm vui, hy vọng cho mọi người, mọi nhà trong những ngày đầu xuân.