Nguồn cung dầu mỏ rơi vào báo động đỏ trước thềm mùa tiêu thụ cao điểm

Theo nhận định của chuyên gia kỳ cựu Jeff Currie, thị trường dầu mỏ tại châu Á hiện đã gần mức vận hành tối thiểu; trong khi đó, châu Âu và Mỹ cũng sắp rơi vào tình trạng khan hiếm nghiêm trọng.

Phát biểu bên lề Hội nghị Thịnh vượng UBS diễn ra tại Singapore, ông Currie, hiện là Giám đốc chiến lược năng lượng tại Tập đoàn Carlyle, cho biết các số liệu tổng thể về kho dự trữ toàn cầu hiện nay có thể gây nhầm lẫn, bởi phần lớn lượng dầu dự trữ hiện nay trên thế giới không thể đưa vào sử dụng ngay lập tức. Ông cho biết một tỷ lệ lớn lượng dầu đó bắt buộc phải được giữ lại để duy trì hoạt động an toàn cho các đường ống và hệ thống lưu trữ, khiến lượng dầu thực tế có sẵn cho thị trường trở nên rất ít. Chuyên gia này nhấn mạnh châu Á hiện đã ở rất gần các mức gọi là "mức vận hành tối thiểu" này.

Ông Currie dự báo châu Âu có thể sẽ bắt đầu chứng kiến những áp lực tương tự trong vòng vài tuần tới, do sự hỗ trợ hiện tại từ nguồn cung dầu mỏ từ Mỹ chỉ mang tính tạm thời, nhất là khi mùa cao điểm di chuyển bằng đường bộ trong mùa hè đang đến gần. Ông nhận định châu Á đã chạm "mức vận hành tối thiểu", còn châu Âu sẽ còn khoảng một tháng nữa, và kịch bản khủng hoảng tương tự sẽ xảy ra tại Mỹ vào tháng 7.

Những nhận định của ông Currie được đưa ra ngay sau các cảnh báo gần đây từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về việc thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể phải đối mặt với tình trạng thắt chặt nguồn cung nghiêm trọng trong giai đoạn tiêu thụ cao điểm mùa hè, đặc biệt nếu hoạt động xuất khẩu từ Trung Đông không thể phục hồi và lượng hàng tồn kho tiếp tục lao dốc.

Mới tuần trước, Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol, cũng đưa ra lời cảnh báo rằng thị trường có thể sẽ bước vào "vùng đỏ" vào tháng 7 hoặc tháng 8 nếu tình hình không có bất kỳ chuyển biến tích cực nào.

Theo IEA, các quốc gia trên thế giới đang rút dầu từ các kho dự trữ thương mại và kho dự trữ chiến lược với tốc độ kỷ lục, do những gián đoạn nguồn cung chưa từng có xuất phát từ cuộc xung đột tại Trung Đông.

Dữ liệu từ IEA cho thấy lượng dầu dự trữ toàn cầu đã giảm thêm 117 triệu thùng trong tháng 4/2026, sau khi giảm 129 triệu thùng vào tháng 3/2026. Sự sụt giảm mạnh mẽ này diễn ra ngay sau các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel (Ix-ra-en) nhằm vào Iran. Hiện tại, Iran đã phong tỏa eo biển chiến lược Hormuz đối với các hoạt động xuất khẩu dầu và khí đốt từ vùng Vịnh. Động thái này khiến giá năng lượng tăng vọt, buộc các quốc gia phải ráo riết tìm kiếm những nguồn cung thay thế.

Vào tháng 3/2026, IEA từng tuyên bố sẽ cung ứng cho thị trường toàn cầu 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp của các quốc gia thành viên. Tính đến nay, khoảng 164 triệu thùng trong số đó đã được đưa ra thị trường. Cơ quan này cho biết tốc độ giải phóng kho dự trữ khẩn cấp đã được đẩy mạnh trong tháng 4/2026, và một lượng dầu lớn hơn sẽ tiếp tục được tung ra trong những tháng tới.

Nỗi lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung đang gia tăng khi mùa du lịch hè tại Bắc bán cầu đang đến gần. Các hãng hàng không đã đưa ra cảnh báo về việc thiếu hụt nhiên liệu bay trong vài tuần tới nếu tình trạng gián đoạn hiện nay không được cải thiện.

Theo nhận định của IEA, với việc lượng dầu dự trữ toàn cầu đang giảm ở mức kỷ lục, thị trường có khả năng sẽ tiếp tục đối mặt với những biến động giá mạnh trước thềm giai đoạn cao điểm về nhu cầu trong mùa hè.

Giá dầu leo thang cũng đang gây áp lực lên triển vọng nhu cầu, khi các khách hàng cuối cùng như ngành hóa dầu và những nhà sản xuất công nghiệp nặng bắt đầu cắt giảm mức sử dụng. IEA hiện dự báo nhu cầu dầu toàn cầu sẽ giảm 2,4 triệu thùng/ngày trong quý II/2026. Cơ quan này nhấn mạnh rằng giá dầu cao, môi trường kinh tế suy yếu và các biện pháp tiết kiệm năng lượng sẽ tiếp tục gây áp lực lên mức tiêu thụ dầu toàn cầu trong thời gian tới.

Trong khi đó, OPEC gần đây đã hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu thế giới trong năm 2026 xuống còn 1,2 triệu thùng/ngày, thấp hơn mức 1,4 triệu thùng/ngày đưa ra trước đó. Trong báo cáo thị trường dầu mỏ hằng tháng, OPEC cho rằng nhu cầu dầu thế giới vẫn duy trì ở mức lành mạnh, song triển vọng tiêu thụ đang chịu áp lực từ giá năng lượng tăng cao và những bất ổn địa chính trị kéo dài.

Ở chiều ngược lại, OPEC nâng dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu năm 2027 lên khoảng 1,5 triệu thùng/ngày, cao hơn 200.000 thùng/ngày so với đánh giá hồi tháng 4 vừa qua. Động thái này cho thấy OPEC vẫn kỳ vọng nhu cầu năng lượng sẽ phục hồi khi kinh tế toàn cầu ổn định hơn và hoạt động vận tải, công nghiệp tăng tốc trở lại.

Giới phân tích nhận định thị trường năng lượng toàn cầu hiện chịu tác động đồng thời từ rủi ro địa chính trị, chính sách sản lượng của OPEC và các nước sản xuất dầu liên minh, còn gọi là OPEC+, và xu hướng chuyển dịch sang năng lượng sạch. Giá dầu Brent hiện duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng, làm gia tăng áp lực lạm phát và chi phí năng lượng tại nhiều nền kinh tế lớn./.

Trước tình hình này, ông Currie những đề xuất mang tính ngắn hạn như việc đình chỉ thuế xăng dầu liên bang của Mỹ, là không đủ để giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng thiếu hụt nguồn cung hiện nay, bởi cách duy nhất để xử lý cuộc khủng hoảng này là phải tăng cường tính sẵn có của nguồn cung dầu vật chất. Mặc dù các đợt giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược SPR của Mỹ đã mang lại một số hỗ trợ tạm thời, ông Currie cho rằng cơ chế định giá thị trường cho thấy tình trạng khan hiếm cốt lõi vẫn đang cực kỳ gay gắt.

Chuyên gia này lập luận rằng việc tái mở cửa eo biển Hormuz vẫn là giải pháp lâu dài duy nhất, dù ngay cả khi kịch bản đó xảy ra thì thị trường cũng cần có thời gian để bình ổn trở lại. Ông cũng chỉ ra rằng các kho dự trữ toàn cầu đang cạn kiệt cũng đồng thời làm gia tăng lợi thế của Iran trong các cuộc đàm phán hiện nay.