Nhật Bản đầu tư 1.000 tỷ yen vào phát triển AI có chủ quyền

44 doanh nghiệp Nhật Bản, trong đó có Sony Group, NEC, Honda Motor và SoftBank Corp., ngày 16/7 đã khởi động dự án phát triển một mô hình nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) có chủ quyền, sử dụng dữ liệu do chính các doanh nghiệp trong nước nắm giữ. Đây là nỗ lực chung nhằm bảo vệ năng lực cạnh tranh của ngành chế tạo Nhật Bản trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc ngày càng nới rộng khoảng cách dẫn đầu trong lĩnh vực AI tiên tiến.

Các doanh nghiệp này là những bên đầu tư và hậu thuẫn Noetra, công ty mới được thành lập để phát triển mô hình AI của Nhật Bản. Về phía nhà nước, Chính phủ Nhật Bản sẽ đầu tư tối đa 1.000 tỷ yen (6,16 tỷ USD) vào dự án. Một phần nguồn vốn sẽ được sử dụng để mua khoảng 27.500 chip AI Rubin của Nvidia và xây dựng một trung tâm điện toán chuyên dụng tại Osaka, sớm nhất vào năm 2028.

Noetra dự kiến công bố mô hình nền tảng AI đầu tiên trong tài khóa 2026. Sau đó, mô hình này sẽ từng bước được nâng cấp để có khả năng xử lý hình ảnh và âm thanh, tiến tới hiểu, dự đoán và tái tạo thông tin từ thế giới thực vào tài khóa 2030. Mô hình sẽ hỗ trợ tự động hóa nhà máy, robot và phương tiện giao thông.

Dự án còn có sự hợp tác của 13 cơ sở nghiên cứu tại Nhật Bản và nước ngoài, trong đó có Viện Khoa học Tokyo, Đại học Cambridge và Đại học Oxford. Các bên sẽ triển khai nghiên cứu trên năm chủ đề, trong đó có tạo hình ảnh, video và phối hợp giữa con người với robot.

Các kết quả nghiên cứu sẽ được tích hợp vào quá trình phát triển mô hình nền tảng AI thông qua Viện Khoa học và Công nghệ Công nghiệp Tiên tiến Quốc gia Nhật Bản.

Các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ và Trung Quốc hiện dẫn trước đáng kể trong phát triển các mô hình AI tiên tiến phục vụ phòng thủ mạng và nhiều lĩnh vực khác, khiến Nhật Bản khó bắt kịp nếu cạnh tranh trực diện trên cùng một hướng. Do đó, mô hình AI của Noetra sẽ tập trung vào các ứng dụng tại hiện trường sản xuất công nghiệp, với mục tiêu đạt trình độ có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn của Trung Quốc.

Noetra dự kiến phổ biến rộng rãi mô hình của mình cho các doanh nghiệp Nhật Bản. Mặc dù vẫn phải phụ thuộc vào Nvidia về chip AI, Nhật Bản sẽ bảo đảm an toàn và an ninh dữ liệu bằng cách tự phát triển mô hình ngay trong nước.

Đại diện Kawasaki Heavy Industries, một trong 44 doanh nghiệp hậu thuẫn Noetra, nhấn mạnh: “Ý nghĩa của dự án nằm ở khả năng sử dụng dữ liệu và tri thức tại các hiện trường sản xuất để phát triển AI hoàn toàn trong nước”.

Mỗi doanh nghiệp dự kiến tùy chỉnh AI cho từng trường hợp ứng dụng cụ thể trên cơ sở mô hình nền tảng của Noetra. Các doanh nghiệp đầu tư vào công ty này hiện có nhiều trường hợp ứng dụng AI trong thực tế. Hitachi đang tích hợp công nghệ vào hệ thống đường sắt, lưới điện và thiết bị nhà máy, trong khi Fanuc triển khai kết nối AI với robot công nghiệp.

Không chỉ giới hạn trong lĩnh vực chế tạo, Sony Group dự kiến sử dụng AI để rút ngắn thời gian sản xuất phim và trò chơi điện tử. Doanh nghiệp vận tải SG Holdings đang ứng dụng công nghệ này nhằm nâng cao tính ổn định của hoạt động logistics, trong khi công ty xây dựng Kajima sử dụng AI để tối ưu hóa thiết kế và kế hoạch thi công.

Các nỗ lực hợp tác công- tư đang được thúc đẩy không chỉ trong phát triển mô hình và dữ liệu huấn luyện, mà cả đối với phần cứng cần thiết để hỗ trợ AI vật lý. Honda đã phát triển một bàn tay robot có khả năng tạo ra lực gấp đôi lực của đầu ngón tay người và siết được những con vít có đường kính chỉ 2 mm. Trong khi đó, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản có kế hoạch hỗ trợ tối đa 10 tỷ yen cho nhiều dự án nghiên cứu khác nhau.