Những tác nhân mới làm thay đổi thị trường lao động Mỹ

Trong ảnh: Biển cần tuyển nhân viên tại một cửa hàng ở Los Angeles, California, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, mặc dù các số liệu báo cáo bề nổi cho thấy thị trường lao động Mỹ vẫn duy trì được sự ổn định tương đối, nhưng một xu hướng đáng quan ngại đang âm thầm hình thành: tình trạng thất nghiệp dài hạn đang trở thành một thách thức mang tính hệ thống, đe dọa sức khỏe bền vững của nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Theo dữ liệu mới nhất, tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ đã giảm nhẹ xuống mức 4,3%, tương đương khoảng 7,4 triệu người. Trong tháng 1, lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tiếp tục là điểm sáng khi đóng góp hơn một nửa số việc làm mới. Tuy nhiên, bức tranh màu hồng này không thể che lấp một thực tế khắc nghiệt: số người thất nghiệp từ 6 tháng trở lên đã tăng liên tục trong 3 năm qua. Hiện nay, cứ 4 người không có việc làm thì có 1 người (tổng cộng khoảng 1,8 triệu người Mỹ) đã rơi vào tình trạng thất nghiệp dài hạn.

Sự chuyển dịch của thị trường từ trạng thái "bùng nổ tuyển dụng" sau đại dịch sang giai đoạn "trì trệ trên diện rộng" đang hiện rõ. Trong cả năm 2025, các nhà tuyển dụng Mỹ chỉ tạo thêm được 181.000 việc làm, một con số khiêm tốn so với mức 1,46 triệu việc làm của năm 2024. Riêng trong tháng 1 vừa qua, làn sóng sa thải đã cuốn đi hơn 108.000 vị trí việc làm.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, doanh nghiệp Mỹ đang thực hiện các bước điều chỉnh mạnh mẽ để khắc phục tình trạng tuyển dụng quá mức trước đó, đồng thời đối phó với áp lực từ lãi suất cao, lạm phát dai dẳng và các thay đổi trong chính sách thuế quan.

Đáng chú ý, sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình mục tiêu kinh doanh, khiến nguồn lực đầu tư bị chuyển dịch, trực tiếp ảnh hưởng đến cơ hội việc làm truyền thống. Tính đến cuối năm 2025, số lượng người tìm việc đã vượt xa nhu cầu tuyển dụng thực tế khoảng 1 triệu người. Điều này tạo ra một tâm lý phòng thủ: người lao động không còn dám mạo hiểm nhảy việc, dẫn đến sự đóng băng trong lưu thông nhân lực.

Nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là các chuyên gia trẻ và sinh viên mới tốt nghiệp. Số lượng vị trí việc làm đầu vào (entry-level) đã sụt giảm mạnh 35% so với đầu năm 2023. Không chỉ khó tìm việc, nhiều người lao động buộc phải chấp nhận các vị trí thấp hơn hoặc giảm lương để duy trì sinh kế.

Hệ lụy của tình trạng này không chỉ dừng lại ở những con số thống kê khô khan. Các nghiên cứu xã hội học cảnh báo rằng việc rời xa thị trường lao động quá lâu sẽ dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần, xói mòn kỹ năng và làm sụt giảm thu nhập dài hạn từ 5% đến 15% ngay cả khi họ tìm được công việc mới. Thất nghiệp dài hạn đang dần chuyển mình từ một trạng thái tạm thời sang một "bình thường mới" đầy rủi ro đối với xã hội Mỹ.