Những yếu tố quan trọng định hình thị trường nickel toàn cầu

Thanh Tú (P/v TTXVN tại Sydney) 05:30' - 13/06/2024
BNEWS Vào thời điểm các nền kinh tế chuyển sang sử dụng năng lượng sạch, sẽ là hợp lý khi cho rằng nhu cầu về nickel sẽ rất lớn và được định giá cao.
Hoạt động khai thác tại mỏ nickel ở Sorowako, Indonesia. Ảnh: Reuters

Theo trang mạng Diễn đàn Đông Á (East Asia Forum), khoáng sản nickel là nguyên liệu đầu vào quan trọng của pin lithium-ion. 

Giữa tháng 2/2016, nickel được giao dịch trên Sàn giao dịch kim loại London ở mức 6.990 USD/tấn. Đến năm 2022, nickel thường xuyên được giao dịch ở mức trên 20.000 USD/tấn. Giá của mặt hàng này đạt đỉnh vào tháng 3/2022 xấp xỉ 45.000 USD/tấn trước khi kết thúc năm ở mức chỉ hơn 30.000 USD/tấn.

Giá nickel tăng vọt sẽ mang lại lợi ích cho các nhà khai thác. Tại Australia, nơi sản xuất 6% lượng nickel của thế giới vào năm 2021, các công ty khai thác rất mong muốn tăng cường sản xuất và thu được một số giá trị do giá tăng vọt tạo ra. 

Công ty Wyloo Metals, thuộc sở hữu của ông trùm khai thác mỏ Andrew Forrest, đã mua lại Mincor Resources vào năm 2023 với giá 750 triệu AUD (499 triệu USD) như một phần của nỗ lực thúc đẩy thị trường nickel. Công ty khai thác khổng lồ BHP cũng tiếp quản các hoạt động sản xuất nickel quan trọng ở Tây Australia vào năm 2023.

Tuy nhiên, những mức giá cao “ngất ngưởng” đó không kéo dài. Trong suốt năm 2023, giá trị thị trường của nickel đã giảm xuống, chạm đáy khoảng 15.900 USD/tấn vào tháng 11/2023. Mặc dù có phần hồi phục vào đầu năm 2024, nhưng đối với nhiều công ty khai thác nickel ở Australia thì động thái này là quá muộn. 

Wyloo đang đóng cửa các mỏ nickel của mình và BHP cho biết họ sẽ phải chịu khoản lỗ 2,5 tỷ AUD (1,7 tỷ USD) đối với lượng nickel nắm giữ ở  bang Tây Australia. Nhiều mỏ nickel của Australia đang phải đối mặt với số phận tương tự.

Động lực chính cho những phát triển này là Indonesia, quốc gia có trữ lượng nickel lớn nhất thế giới. Nền kinh tế Đông Nam Á đã tăng cường sản xuất rất nhiều trong những năm gần đây, khiến nickel tràn ngập thị trường. Năm 2017, các mỏ ở Indonesia đã sản xuất được 345.000 tấn nickel. Năm 2023, sản lượng là 1,8 triệu tấn. Sự gia tăng này khiến giá nickel giảm.

 

Các công ty khai thác của Australia đã bị bất ngờ một cách đáng ngạc nhiên vì sự gia tăng sản lượng này là kết quả của một chiến lược có chủ ý đã được Chính phủ Indonesia thông báo từ lâu. Vào năm 2020, Indonesia cấm xuất khẩu quặng nickel chưa tinh chế để khuyến khích đầu tư hạ nguồn, đặc biệt là vào các nhà máy luyện kim và các hoạt động công nghiệp liên quan. Mục tiêu dài hạn là tích hợp vào chuỗi cung ứng pin quốc tế.            

Mặc dù xuất khẩu quặng về cơ bản giảm xuống mức 0, nhưng giá nickel tinh chế của Indonesia bắt đầu tăng mạnh trên thị trường. Năm 2019, Indonesia đã xuất khẩu 2,6 tỷ USD ferronickel (một loại hợp kim nickel chất lượng thấp thường được sử dụng để sản xuất thép không gỉ). Năm 2023, xuất khẩu sắt thép của Indonesia đạt giá trị 15,3 tỷ USD.            

Điều này cho thấy chính sách hạ nguồn của Indonesia đang đạt được mục tiêu chính - tăng lượng nickel tinh chế trong nước. Trung Quốc đã ủng hộ mục tiêu này từ cả phía cung và phía cầu. Những “gã khổng lồ” công nghiệp Trung Quốc như Tsingshan đang đầu tư hàng tỷ USD vào các nhà máy luyện nickel và khu công nghiệp, chủ yếu ở đảo Sulawesi giàu nickel. 98% lượng ferronickel xuất khẩu của Indonesia vào năm 2023 đều đến Trung Quốc.            

Các doanh nghiệp khai thác của Australia cho rằng thị trường đang tràn ngập nickel Indonesia, khiến giá giảm. Được hỗ trợ bởi chính phủ, các công ty khai thác hiện đang thúc đẩy mức giá ESG cao hơn để phân biệt giữa nickel Indonesia chất lượng thấp hơn và nickel Australia chất lượng cao hơn. Ý tưởng là nếu người tiêu dùng có nhiều thông tin hơn, họ sẽ sẵn sàng trả giá cao cho nickel Australia vì chất lượng cao hơn và chi phí môi trường thấp hơn.            

Cách giải thích này có thể hiểu sai tình hình. Nó cho thấy rằng sự biến động của giá nickel chủ yếu là do sự mất cân bằng thị trường đơn giản và với thông tin tốt hơn, giá thị trường sẽ tự điều chỉnh theo hướng có lợi cho các công ty khai thác nickel của Australia. 

Tuy nhiên, việc sản xuất nickel ngày càng ít quan tâm đến việc xác định giá và chi phí sản xuất cận biên. Điều này ngày càng gắn liền với các vấn đề địa chính trị, chính sách công nghiệp và chính trị hóa chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp thế hệ tiếp theo như năng lượng sạch.            

Chính phủ Indonesia rõ ràng muốn tăng cường năng lực luyện kim trong nước để theo đuổi tham vọng công nghiệp lâu dài và sẵn sàng can thiệp vào thị trường để thực hiện mục tiêu này. Họ đang làm điều đó một cách gián tiếp bằng cách đưa ra những biện pháp như giảm thuế hào phóng cho các công ty sẵn sàng đầu tư vào các mỏ nickel và khu công nghiệp. 

Họ cũng đang can thiệp trực tiếp hơn - ví dụ, bằng cách nắm quyền sở hữu đa số các công ty khai thác nickel lớn như PT Vale Indonesia. Mục tiêu rõ ràng là trở thành nhân tố chủ chốt trong chuỗi cung ứng pin và nhà nước đang hỗ trợ nhiều nhất có thể để đạt được điều này.            

Indonesia không chỉ xuất khẩu ferronickel sang Trung Quốc mà còn tăng cường đáng kể việc sản xuất nickel mờ chất lượng cao hơn được sử dụng để sản xuất pin. Giá trị thương mại xuất khẩu nickel mờ của Indonesia tính bằng USD hiện tại đã tăng từ 782 triệu USD/tấn vào năm 2019 lên 6,6 tỷ USD/tấn vào năm 2023. Hoạt động hạ nguồn tích cực của Indonesia đang tạo ra nhiều năng lực luyện kim trong nước hơn.

Điều này cũng có thể gây ra sự gia tăng nguồn cung nickel - trực tiếp và gián tiếp - khiến giá giảm. Đây là tin xấu đối với các công ty khai thác mỏ của Australia, những người chủ yếu chịu trách nhiệm trước các cổ đông. 

Đây là một sự đánh đổi có thể chấp nhận được đối với Indonesia vì giá nickel thị trường không quan trọng bằng việc chính phủ đạt được tham vọng công nghiệp hạ nguồn và tăng cường vai trò của mình trong mạng lưới sản xuất pin.            

Địa chính trị và chính sách công nghiệp ngày càng là những yếu tố quan trọng định hình thị trường nickel toàn cầu. Điều này khó có thể bị thay đổi về cơ bản bởi những điều chỉnh dựa trên thị trường chẳng hạn như việc tiết lộ thông tin tốt hơn. 

Nếu Australia đóng một vai trò lớn hơn trong mạng lưới sản xuất nickel toàn cầu ngày càng bị chính trị hóa, nước này có thể sẽ bắt đầu bằng việc thừa nhận thực tế này.                                                            

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục