Tổng Thư ký LHQ cảnh báo hậu quả của trợ cấp cho nhiên liệu hóa thạch

Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres phát biểu họp báo tại New York, Mỹ. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát

Lời kêu gọi được đưa ra trước thềm Hội nghị lần thứ 17 Các bên tham gia Công ước về đa dạng sinh học (COP17) diễn ra tại Armenia vào tuần tới.

Phát biểu trước các nhà lãnh đạo tại một sự kiện ở Yereva, Tổng Thư ký Guterres nhấn mạnh các chính phủ vẫn đang chi tiền vào “những việc sai trái”, đặc biệt là việc dành các ưu đãi cho nhiên liệu hóa thạch. Khẳng định "trợ cấp cho nhiên liệu hóa thạch chẳng khác nào tự sát," người đứng đầu LHQ kêu gọi các chính phủ trên khắp thế giới chấm dứt hoàn toàn những khoản hỗ trợ này; thay vào đó, sử dụng nguồn ngân sách tiết kiệm được để phục vụ con người và hành tinh.

Kể từ khi cam kết vào năm 2022 về việc cắt giảm chi tiêu công cho các hoạt động gây hại đến thiên nhiên – như khai thác khoáng sản, nhiên liệu hóa thạch và canh tác thâm canh – các quốc gia vẫn đạt được rất ít tiến bộ. Theo LHQ, số tiền các quốc gia đổ vào các hoạt động gây suy thoái thiên nhiên lên đến khoảng 2.600 tỷ USD, nhiều gấp 30 lần số tiền chi cho hoạt động bảo vệ hoặc phục hồi thiên nhiên.

Từ ngày 19-30/10, đại diện gần 200 quốc gia sẽ tham gia các cuộc đàm phán về đa dạng sinh học của LHQ tại thủ đô Yerevan của Armenia, trong đó vấn đề thiếu hụt tài chính cho thiên nhiên sẽ là trọng tâm thảo luận. Trước đó, ngày 15/10, Tổng Thư ký Guterres đã công bố một báo cáo cho thấy thế giới đang đi chệch hướng trong việc đạt được các mục tiêu đa dạng sinh học năm 2030 – những mục tiêu vốn được đưa ra trong Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh - Montreal được thông qua tháng 12/2022, với 23 mục tiêu đến năm 2030 nhằm ngăn chặn và đảo ngược tình trạng suy giảm đa dạng sinh học, cùng 4 mục tiêu dài hạn đến năm 2050.

Liên quan đến các khoản chi bảo vệ môi trường, một báo cáo mới công bố cho thấy nhu cầu của các hãng vận tải biển đối với các loại nhiên liệu hàng hải ít phát thải carbon hơn đã giảm mạnh trong năm nay. Dữ liệu từ Chính phủ Singapore cho thấy tổng doanh số bán nhiên liệu sinh học hàng hải tại trung tâm cung cấp nhiên liệu tàu biển (bunker) lớn nhất thế giới trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9/2026 là khoảng 603.000 tấn, giảm 47% so với cùng kỳ năm 2025. Dự báo tổng mức tiêu thụ nhiên liệu sinh học hàng hải của Singapore cho cả năm 2026 sẽ chỉ đạt khoảng từ 750.000 đến 800.000 tấn, thấp hơn năm 2024.

Nguyên nhân của sự sụt giảm này là do khung pháp lý về khí thải từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) vẫn chưa rõ ràng, trong khi một số đơn vị đang chọn sử dụng tín chỉ carbon thay thế. Dự kiến, đầu tháng 11, các quốc gia thành viên IMO sẽ nhóm họp để thảo luận về việc chính thức thông qua khung lộ trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Việc thông qua văn kiện này từng bị hoãn lại sau cuộc bỏ phiếu vào năm ngoái.

Ngoài ra, các lãnh đạo trong ngành cho biết một nguyên nhân khác đến từ tình trạng thị trường dư thừa các tín chỉ carbon theo quy định FuelEU Maritime của Liên minh châu Âu, khiến nhiên liệu sinh học không được ưa thích dù giá rẻ hơn dầu diesel hàng hải (gasoil) vào một số thời điểm. Quy định FuelEU Maritime có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, buộc các hãng tàu phải giảm dần hàm lượng phát thải khí nhà kính (GHG) trên mỗi đơn vị năng lượng sử dụng khi hoạt động tại châu Âu, thay vì chỉ đánh thuế lượng khí thải đã phát ra. Tuy nhiên, FuelEU Maritime cho phép các hãng tàu áp dụng cơ chế cộng điểm bù trừ giữa các tàu trong cùng một đội tàu (hoặc giữa các hãng tàu với nhau). Do đó, để "gánh điểm" cho toàn bộ đội tàu hoạt động trên tuyến đường sang châu Âu, nhiều hãng vận tải lớn mua gom một lượng lớn nhiên liệu sinh học từ năm 2024-2025.