Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh miễn áp dụng nhiều biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Nga

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN phát

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/10 đã ký sắc lệnh hành pháp miễn áp dụng nhiều biện pháp trừng phạt và thuế quan mới nhằm vào Nga theo đạo luật vừa được ông ký ban hành hồi tháng trước, với lý do động thái này phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Washington vừa đạt thỏa thuận mua dầu diesel của Nga nhằm tăng nguồn cung nhiên liệu, nhưng vấp phải sự phản đối từ Ukraine và một số nghị sĩ Mỹ.

Theo sắc lệnh đăng trên trang web Nhà Trắng, ông Trump quyết định miễn áp dụng một loạt biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan được quy định trong Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026. Tổng thống Mỹ cho biết đã gửi Quốc hội văn bản xác nhận việc miễn áp dụng các biện pháp này vào thời điểm hiện nay là phù hợp với lợi ích quốc gia, kèm báo cáo giải thích cơ sở của quyết định.

Đạo luật Lindsey O. Graham được ký ban hành ngày 18/9, sau khi Quốc hội Mỹ thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ. Đạo luật được đặt theo tên Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người qua đời hồi tháng 7 và là một trong những người vận động mạnh mẽ cho các biện pháp gia tăng sức ép kinh tế đối với Nga nhằm chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine.

Đạo luật hướng tới tăng cường trừng phạt các quan chức, ngân hàng và lĩnh vực năng lượng, quốc phòng của Nga, đồng thời nhắm vào “hạm đội bóng đêm” gồm các tàu chở dầu bị cho là được Moskva sử dụng để né tránh các biện pháp trừng phạt của phương Tây. Văn bản cũng trao cho Tổng thống Mỹ quyền áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa từ các quốc gia thuộc nhóm nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt Nga lớn nhất, theo những điều kiện được quy định trong luật.

Tuy nhiên, sắc lệnh mới của ông Trump đã miễn áp dụng nhiều điều khoản trừng phạt và thuế quan nói trên trước khi chúng được triển khai. Nhà Trắng chưa công bố những chi tiết cụ thể về cơ sở của quyết định. Sắc lệnh cũng nêu rõ việc miễn áp dụng này không ảnh hưởng đến các biện pháp trừng phạt Nga đã được ban hành theo những sắc lệnh hành pháp trước đó.

Động thái trên diễn ra khoảng một tuần sau khi ông Trump thông báo Mỹ đạt thỏa thuận với Nga về việc cung cấp dầu diesel nhằm bổ sung nguồn cung cho thị trường và góp phần hạ nhiệt giá nhiên liệu. Thỏa thuận gây tranh cãi trong bối cảnh giá năng lượng tại Mỹ tăng cao, trong khi các đợt tập kích nhằm vào cơ sở năng lượng Nga và những căng thẳng liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng một số nghị sĩ Mỹ và các đồng minh châu Âu đã chỉ trích thỏa thuận dầu diesel, cho rằng nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng có thể giúp Nga tiếp tục tài trợ cho chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Các nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ cũng phản đối việc ông Trump đình chỉ nhiều biện pháp trừng phạt vừa được thông qua. Họ cho rằng quyết định này đi ngược mục tiêu ban đầu của đạo luật là gia tăng sức ép kinh tế để buộc Moskva chấm dứt cuộc xung đột. Một số ý kiến còn cảnh báo động thái của Nhà Trắng có thể làm suy yếu sự ủng hộ của Washington đối với Kiev.

Theo giới quan sát, quyết định miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt mới cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang cân nhắc giữa mục tiêu gây sức ép với Nga và những ưu tiên về nguồn cung, giá năng lượng trong nước. Động thái này cũng làm dấy lên câu hỏi về mức độ nhất quán trong chính sách của Washington đối với Moskva, trong bối cảnh Mỹ vừa thúc đẩy các biện pháp trừng phạt mới, vừa tìm kiếm các thỏa thuận năng lượng với Nga.