Nông dân "chạy đua" với nắng thu hoạch vải sớm

Nông dân Bắc Ninh thu hoạch vải sớm. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Năm 2026, tỉnh Bắc Ninh có 8.200 ha vải sớm với sản lượng hơn 40.000 tấn. Hiện đang là đợt cao điểm thu hoạch, những ngày này, không quản thời tiết nắng nóng, nông dân các xã vùng vải sớm Bắc Ninh như Tân Yên, Phúc Hòa tất bật thu hoạch vải cho kịp thời vụ, bảo đảm cho ra những quả vải tươi, ngon, chất lượng.

Niềm vui thu hoạch vải sớm

Có mặt tại vườn vải nhà bà Nguyễn Thị Hảo, thôn Quất Du 2, xã Phúc Hòa, tỉnh Bắc Ninh lúc 3 giờ sáng, tiếng những người đi thu hoạch vải cười nói rôm rả, mỗi người mang theo cây đèn để soi. Người trèo cây hái vải, người vặt quả, người xếp vải, đóng thùng xốp, không khí “ngày hội” thu hoạch cùng niềm vui của người nông dân như xua tan những mệt mỏi.

Trong bộ đồ ướt đẫm mồ hôi vì oi bức, những ánh đèn lấp lánh, thấp thoáng trên những tán vải, bà Nguyễn Thị Hảo cho biết năm nay gia đình bà trồng 0,5 ha vải. Những năm gần đây gia đình liên kết sản xuất với các công ty xuất khẩu nên ổn định đầu ra, chỉ cần tập trung chăm sóc để quả vải đạt tiêu chuẩn chất lượng cao nhất.

"Năm nay, thời tiết có sự thay đổi, ấm nhiều nên từ khi phân hóa mầm hoa đến tận khi thu hoạch nên việc chăm sóc vất vả hơn hẳn. Sản lượng vải của gia đình cũng giảm đáng kể. Nhưng gia đình tôi cũng rất may mắn vì đến nay vẫn còn vải để bán chứ không mất trắng như những vườn khác", bà Hảo tâm sự.

Khoảng 3 ngày nay, gia đình bà bắt đầu thời tiết nắng nóng gay gắt nên gia đình đã thuê thêm 7 nhân công để hỗ trợ thu hoạch và vận chuyển kịp tiến độ thu hoạch bảo đảm chất lượng và tiêu chuẩn xuất khẩu. Thời điểm này nắng nóng cường độ cao, quả vải dễ bị cháy vỏ, gia đình bà thường thu hoạch vải trong khoảng thời gian từ 3 giờ sáng đến 10 giờ trưa.

Trên những khuôn mặt đỏ bừng vì nắng, mồ hôi chảy thành dòng, anh Trương Minh Thắng, xã Tân Yên, tỉnh Bắc Ninh vẫn thoăn thoắt một tay cầm kéo, một tay lựa từng chùm vải căng bóng, chín hồng để cắt.

Vải được hái, bó thành từng bó để xuất đi bán. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Anh Thắng cho biết, dù sản lượng vải năm nay giảm, song nhờ chú trọng kỹ thuật chăm sóc và thực hiện nghiêm quy trình kiểm tra chất lượng, sản phẩm vẫn đạt chất lượng cao hơn so với năm trước.

Theo anh Thắng, việc “trái ngọt” được thị trường trong nước và quốc tế đón nhận, trong đó có cả các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ, Canada…, không chỉ mang lại niềm vui cho người trồng mà còn góp phần giữ vững thương hiệu vải thiều Bắc Ninh trên thị trường.

Với gia đình bà Nguyễn Thị An, thôn Lân Thịnh, xã Phúc Hòa, công việc thu hoạch vải sớm là việc làm quen thuộc của gia đình bà gần 1 tuần nay. Mỗi ngày, gia đình bà có 5 lao động thu hoạch vải. Bà An cho biết, gia đình bà rất vui khi năm vừa qua gia đình được bầu chọn là một trong những vườn vải đẹp do xã bình chọn. Với tiêu chí vườn vải đẹp không chỉ có mẫu mã mà còn khẳng định ở chất lượng quả vải, đây cũng là sự động viên, ghi nhận của chính quyền với gia đình bà.

Mặc trên mình chiếc áo điều hòa rộng thùng thình, tiếng quạt mini chạy rè rè giữa trưa nắng, bà Nguyễn Thị An vẫn thoăn thoắt giữa vườn vải chín đỏ. Khẩn trương mỗi người một việc, người cắt quả, người thu gom, người gánh vải, gia đình bà An đã tập kết xong những quả vải thiều chín hồng, căng mọng trong khoảng sân nhỏ để xén cành, đóng gói. Dưới cái nắng gay gắt hơn 40 độ C, trên những đồi vải, trong nhà vẫn rộn ràng tiếng người gọi nhau thu hoạch, tạo nên khung cảnh tất bật của mùa vải chín.

Nhờ sự hỗ trợ, tập huấn kỹ thuật từ địa phương, hơn 0,5 ha vải của gia đình bà An được trồng, chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng sản xuất theo hướng an toàn, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu vải Phúc Hòa nên dù có giảm sản lượng, vải của gia đình vẫn giữ được giá bán với giá khoảng 40.000-45.000 đồng/kg.

Đẩy mạnh các kênh tiêu thụ vải thiều

Những vườn vải sớm tại Bắc Ninh. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Tại các điểm cân mua, không khí cũng sôi động không kém. Xe tải nối đuôi nhau chờ vận chuyển hàng đi tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Thương lái liên tục cập nhật giá theo từng thời điểm trong ngày. Những sọt vải đỏ au được xếp kín sân, tạo nên khung cảnh đặc trưng của mùa thu hoạch.

Anh Nguyễn Văn Cung, chủ một điểm cân tại xã Phúc Hòa cho biết: Những năm trước khi vào chính vụ, mỗi ngày gia đình anh cân 50 tấn hàng nhưng năm nay, mất mùa, mỗi ngày gia đình anh thu mua được 17 tấn, đầy 1 chuyến xe xuất bán, giá thu mua tại trạm từ 20.000 - 25.000 đồng/kg.

Năm 2026, tổng diện tích vải toàn tỉnh 29.800 ha; sản lượng ước đạt khoảng 95.068 tấn/160.000 tấn bằng 59,5% so với kế hoạch. Trong đó: Diện tích vải sớm 8.200 ha, chiếm 27,5%, sản lượng khoảng 40.048 tấn; vải chính vụ 21.600 ha, chiếm 72,5%, sản lượng khoảng 55.020 tấn.

Tại xã Phúc Hòa, thủ phủ của vải thiều chín sớm, đến nay người dân đã thu hoạch được gần 6.000 tấn vải. Giá bán bình quân từ 30.000 - 45.000 đồng/kg; riêng vải xuất khẩu duy trì ổn định ở mức khoảng 37.000 đồng/kg sang các thị trường Trung Quốc, Nhật Bản, Canada và Mỹ.

Mặc dù sản lượng có giảm so với năm trước, tuy nhiên quả vải vẫn đảm bảo chất lượng cao, người dân ngày càng tiếp cận với tiến bộ khoa học kỹ thuật mới nên mẫu mã, chất lượng của quả vải ngày một nâng cao, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng. Người dân bán được giá cao, ổn định.

Niềm vui nông dân Bắc Ninh thu hoạch vải sớm. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Theo ông Nguyễn Biên Thùy, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Hòa, tỉnh Bắc Ninh, năm nay, việc tiêu thụ vải thiều của xã Phúc Hòa diễn ra khá thuận lợi và có nhiều tín hiệu tích cực, đặc biệt ở cả thị trường ngoài tỉnh lẫn xuất khẩu. Toàn xã có khoảng 60% sản lượng vải được tiêu thụ trong nước, tập trung tại các thị trường lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Đồng Nai thông qua chợ đầu mối, siêu thị, hệ thống bán lẻ…

Đối với xuất khẩu, dù thị trường truyền thống là Trung Quốc vẫn chiếm tỷ trọng lớn, nhưng vải thiều Phúc Hòa tiếp tục mở rộng mạnh sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Canada, Mỹ… Đây được xem là bước tiến quan trọng vì các thị trường này yêu cầu rất cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và kiểm dịch thực vật; trong đó, từ đầu tháng 5/2026, lô vải chín sớm đầu tiên của Phúc Hòa được xuất khẩu sang Canada, mở ra thuận lợi cho cả mùa vụ. Đồng thời, việc cơ sở chiếu xạ tại Hà Nội được phía Mỹ phê duyệt xử lý quả tươi xuất khẩu cũng giúp giảm chi phí logistics và tạo điều kiện thuận lợi hơn để đưa vải vào thị trường Bắc Mỹ.

Nhằm đẩy mạnh các hoạt động quảng bá, tiêu thụ vải, mùa vải năm 2026 tại xã Phúc Hòa tổ chức nhiều hoạt động nổi bật như tổ chức đấu giá trao quyền khai thác cây vải tổ, bình chọn vườn vải đẹp, tổ chức gala đón mùa vải sớm, giải chạy, thể thao gắn với phát triển du lịch với vùng trồng vải, lan tỏa giá trị và hình ảnh của vải thiều chín sớm xã Phúc Hòa. Những hoạt động này đã thu hút hàng trăm đoàn khách với hơn 10.000 lượt người đến tham quan, trải nghiệm hái vải tại vườn.