Nông nghiệp ở Vĩnh Long: Chuyển tư duy, đổi cuộc đời

Tỉnh Vĩnh Long đang tập trung cơ cấu lại ngành nông nghiệp nhằm chuyển mạnh sang tư duy kinh tế nông nghiệp, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, phát triển sản xuất xanh, bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân.

Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng (GRDP) ngành nông nghiệp đạt trên 2,77%/năm, chiếm 23,68% GRDP tỉnh. Giá trị sản xuất bình quân đất trồng trọt đạt 360 triệu đồng/ha và đất mặt nước nuôi trồng thủy sản đạt 700 triệu đồng/ha; thu nhập của người dân nông thôn tăng ít nhất 1,5 lần so với năm 2025. Đến năm 2045, tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng (GRDP) ngành nông nghiệp đạt trên 2,5 - 3%/năm, chiếm 15% GRDP tỉnh; giá trị sản xuất bình quân đất trồng trọt và đất mặt nước nuôi trồng thủy sản tăng gấp 1,5 - 2 lần, và thu nhập người dân tăng ít nhất 1,5 lần so với năm 2030.

Theo đó, tỉnh Vĩnh Long sẽ cơ cấu lại sản xuất theo từng lĩnh vực, từng tiểu vùng và theo các sản phẩm chủ lực, qua đó hình thành các vùng sản xuất tập trung, chuyên môn hóa, gắn với nhu cầu thị trường và nâng cao giá trị gia tăng. Trong trồng trọt, tỉnh định hướng tổ chức sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn, tăng cường liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, gắn mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ cao, cơ giới hóa, quản lý dịch hại theo hướng sinh học. Diện tích đất trồng lúa chất lượng cao được duy trì khoảng 150.000 - 160.000 ha; những diện tích kém hiệu quả sẽ từng bước được chuyển đổi sang cây trồng, vật nuôi phù hợp, đồng thời thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát thải thấp, kinh tế tuần hoàn.

Đối với chăn nuôi, Vĩnh Long tập trung phát triển các vật nuôi chủ lực như bò, lợn, gia cầm, dê theo hướng trang trại tập trung, an toàn sinh học, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAHP, tăng cường kiểm soát dịch bệnh và xử lý chất thải gắn với kinh tế tuần hoàn. Trong lĩnh vực thủy sản, tỉnh định hướng phát triển nuôi tôm, cua, cá tra, cá lóc, nghêu, sò... theo hướng công nghiệp, sinh thái, nâng cao chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; đồng thời giảm dần khai thác ven bờ, thực hiện nghiêm các quy định chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), gắn phát triển vùng nuôi với chế biến sâu và logistics.

Cùng đó, tỉnh chú trọng phát triển lâm nghiệp theo hướng duy trì ổn định tỷ lệ che phủ rừng, ưu tiên vùng ven biển, cửa sông và đất ngập nước nhằm tăng khả năng ứng phó biến đổi khí hậu. Đối với diêm nghiệp, tỉnh định hướng đầu tư hạ tầng, phát triển muối sạch, muối chất lượng cao, tăng liên kết giữa hợp tác xã với chế biến và du lịch trải nghiệm, từng bước nâng giá trị sản phẩm.

Việc cơ cấu lại sản xuất cũng được triển khai phù hợp với đặc điểm từng tiểu vùng sinh thái. Vùng ngọt tập trung phát triển lúa chất lượng cao, cây ăn trái đặc sản, chăn nuôi trang trại và du lịch miệt vườn. Vùng ngọt - lợ được định hướng chuyển đổi linh hoạt các mô hình sản xuất, phát triển lúa - tôm, lúa hữu cơ, rau màu và các loại cây trồng có khả năng thích ứng với điều kiện nhiễm mặn như dừa, bưởi da xanh, cam sành. Tại vùng mặn ven biển, tỉnh ưu tiên nuôi trồng, khai thác thủy hải sản bền vững, phục hồi rừng ngập mặn, phát triển rừng phòng hộ và các loại hình du lịch biển.

Trong nhóm sản phẩm chủ lực, tỉnh tiếp tục giữ ổn định vùng đất lúa tập trung, đến năm 2030 giảm diện tích gieo trồng còn khoảng 320.000 ha, sản lượng khoảng 2 triệu tấn, đồng thời đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng máy cấy, thiết bị bay không người lái và tận dụng phụ phẩm như rơm, trấu, cám để phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng. Đối với cây ăn quả, diện tích dự kiến đạt khoảng 111.000 ha, sản lượng 2,67 triệu tấn; tập trung phát triển các nhóm cây chủ lực gồm cam, bưởi, xoài, nhãn, chôm chôm, sầu riêng và mít. Sản xuất được gắn với mã số vùng trồng, chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và rải vụ thu hoạch nhằm nâng khả năng đáp ứng thị trường.

Đối với cây màu và cây công nghiệp ngắn ngày, tỉnh định hướng phát triển khoảng 133.000 ha vào năm 2030, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung đối với bắp, khoai lang, rau an toàn... theo tiêu chuẩn VietGAP, từng bước gắn sản xuất với công nghiệp chế biến và thị trường xuất khẩu. Qua đó, cơ cấu sản xuất nông nghiệp được chuyển mạnh từ tư duy tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả, tạo nền tảng để phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa, giai đoạn 2021 - 2025, cơ cấu lại ngành nông nghiệp đã tạo chuyển biến tích cực về phương thức sản xuất và hiệu quả kinh tế. Giá trị sản xuất toàn ngành năm 2025 đạt trên 158.410 tỷ đồng, tăng bình quân 3,73%/năm; GRDP ngành nông nghiệp đạt 73.820 tỷ đồng, tăng bình quân 3,65%/năm, chiếm 32,65% GRDP tỉnh. Giá trị sản xuất bình quân đạt khoảng 240 triệu đồng/ha đất sản xuất nông nghiệp và 550 triệu đồng/ha đất nuôi trồng thủy sản, tăng 1,2 - 1,5 lần so với năm 2020.

Một trong những kết quả nổi bật là việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên những diện tích sản xuất kém hiệu quả. Bình quân mỗi năm, tỉnh chuyển đổi hơn 15.000 ha đất lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng, vật nuôi và nuôi thủy sản có giá trị kinh tế cao hơn. Cùng với đó, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch gắn với truy xuất nguồn gốc được mở rộng lên khoảng 81.400 ha; tỉnh đã thiết lập 937 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 33.400 ha và 70 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu.

Hiệu quả của quá trình chuyển đổi được thể hiện rõ qua nhiều mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện từng vùng. Tại xã Bình Phú, gia đình ông Nguyễn Phương Bình có 0,8 ha đất trồng lúa nhưng năng suất thấp do thường thiếu nước tưới vào mùa khô. Năm 2021, được ngành nông nghiệp địa phương vận động, hỗ trợ kỹ thuật, gia đình ông mạnh dạn chuyển toàn bộ diện tích sang trồng lác. Những năm qua, cây lác mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, cao gấp nhiều lần so với trồng lúa trước đó.

Hiện ruộng lác đang vào vụ thu hoạch, giá lác loại I đạt 20.000 đồng/kg, tăng 5.000 đồng/kg so cùng kỳ năm trước; năng suất tăng hơn 10%. Nhờ đó, doanh thu vụ này đạt khoảng 25 triệu đồng/1.000m2, cao hơn các vụ trước từ 5 - 10 triệu đồng/1.000m2; sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 50%.

Ông Nguyễn Phương Bình cho biết, so với trồng lúa trước đây, cây lác phù hợp với điều kiện đất đai của gia đình, nhất là trong điều kiện thiếu nước tưới vào mùa khô; giá lác nguyên liệu những năm qua tương đối ổn định, dao động từ 10.000 - 20.000 đồng/kg. Nhờ chuyển đổi, cùng một diện tích đất nhưng giá trị sản xuất và thu nhập của gia đình được nâng lên đáng kể.

Từ những diện tích đất sản xuất kém hiệu quả, việc lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai và nhu cầu thị trường đã giúp người dân nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích. Đây cũng là hướng đi được Vĩnh Long chú trọng trong cơ cấu lại ngành nông nghiệp, chuyển từ tư duy sản xuất theo diện tích và sản lượng sang phát triển sản phẩm có giá trị, phù hợp lợi thế từng vùng sinh thái và gắn với thị trường tiêu thụ.