Nông sản OCOP: Niềm tin tạo nên giá trị

Tại Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22, nhiều người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn nông sản, thực phẩm có chứng nhận OCOP, dù giá bán cao hơn hàng hóa thông thường. Với người mua, những ngôi sao trên bao bì là một chỉ dấu về chất lượng; với cơ sở sản xuất, đó là kết quả của quá trình đầu tư, chuẩn hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, để niềm tin được duy trì, chất lượng thực tế phải tương xứng với giá bán và các tiêu chí đã công bố.

*"Sao" OCOP tạo lợi thế trên quầy hàng

Diễn ra từ ngày 8 đến 12/10 tại Hà Nội, Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 quy tụ gần 100 gian hàng của hơn 50 đơn vị đến từ 18 tỉnh, thành phố. 

Tại các gian hàng nông sản, thực phẩm chế biến, người mua không chỉ quan tâm đến mẫu mã, giá bán mà còn chú ý đến nhãn mác và thông tin chứng nhận trên bao bì. Trong đó, sao OCOP là một trong những dấu hiệu được nhiều khách hàng tìm kiếm khi lựa chọn sản phẩm.

Ông Quang, một khách tham quan hội chợ, cho biết ông ưu tiên tìm mua những sản phẩm có chứng nhận OCOP vì quan tâm đến chất lượng và độ an toàn của thực phẩm. Với các mặt hàng sử dụng hằng ngày, ông chú trọng thành phần, đặc biệt là việc sử dụng chất bảo quản và mức độ đáp ứng các yêu cầu an toàn thực phẩm.

“Đạt tiêu chí OCOP rồi thì mình mới yên tâm”, ông Quang chia sẻ.

Không chỉ quan tâm đến chất lượng, người tiêu dùng này còn sẵn sàng chấp nhận mức giá cao hơn nếu sản phẩm đáp ứng được kỳ vọng. Ông dẫn ví dụ, lạc nhân bán ngoài chợ có giá khoảng 60.000-70.000 đồng/kg, trong khi sản phẩm tại hội chợ được chào bán ở mức 90.000 đồng/kg.

“Giá cao hơn nhưng nếu đúng là được trồng trên đất sạch, kiểm soát thuốc trừ sâu hay chất bảo quản nghiêm ngặt thì mức chênh lệch đó là hợp lý”, ông nói.

Chia sẻ này cho thấy người tiêu dùng không đơn thuần lựa chọn sản phẩm theo giá thấp mà ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc và quy trình sản xuất.

Tuy nhiên, sự sẵn sàng trả thêm tiền cũng đi kèm với kỳ vọng rõ ràng: mức giá cao phải được bảo đảm bằng chất lượng thực tế và thông tin minh bạch.

Trên thực tế, chứng nhận OCOP có thể giúp sản phẩm tạo dấu ấn trên thị trường, nhưng không nên được hiểu là sự bảo đảm tuyệt đối rằng mọi sản phẩm đều an toàn trong mọi điều kiện sử dụng. Người mua vẫn cần xem thông tin về thành phần, nguồn gốc, hạn sử dụng và các chứng nhận liên quan; còn cơ sở sản xuất phải duy trì chất lượng ổn định để củng cố niềm tin của khách hàng.

*Chuẩn hóa sản xuất để nâng giá trị sản phẩm

Đối với các cơ sở sản xuất, tham gia chương trình OCOP không chỉ là cơ hội gắn sao chứng nhận lên bao bì mà còn đặt ra yêu cầu đầu tư vào quy trình sản xuất, cơ sở vật chất và chất lượng sản phẩm. Những thay đổi này có thể giúp hàng hóa gia tăng sức cạnh tranh, mở rộng kênh phân phối và tiếp cận thêm khách hàng.

Tại gian hàng nước mắm Ba Làng, tỉnh Thanh Hóa, anh Phạm Tiến Đạt, quản lý cơ sở, cho biết đơn vị đã chuyển từ hình thức sản xuất nhỏ lẻ ngoài trời sang đầu tư nhà xưởng hiện đại để đáp ứng các yêu cầu của chương trình OCOP và đạt chứng nhận 3 sao. Theo anh, sau quá trình chuyển đổi, doanh thu của cơ sở tăng khoảng 30%.

Theo anh Đạt, chứng nhận OCOP giúp sản phẩm tạo được sự chú ý và tăng mức độ tin tưởng của khách hàng. Nhiều người chủ động hỏi sản phẩm có đạt OCOP hay không trước khi quyết định mua. Anh cũng cho biết tại một hội chợ ở Hạ Long, việc lựa chọn sản phẩm OCOP để trưng bày, kinh doanh đã tạo cơ hội cho cơ sở tiếp cận nhóm khách hàng có nhu cầu rõ ràng hơn.

Từ thực tế kinh doanh, anh Đạt cho rằng việc nâng cấp điều kiện sản xuất và đáp ứng các tiêu chí chất lượng không chỉ phục vụ yêu cầu chứng nhận mà còn góp phần tạo lợi thế khi đưa sản phẩm đến các kênh phân phối và sự kiện xúc tiến thương mại.

Câu chuyện tại nước mắm Ba Làng cũng được thể hiện ở Hợp tác xã hoa quả sấy dẻo Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Theo ông Hoàng Cường, chủ hợp tác xã, đơn vị đã dành khoảng 2-3 năm chuẩn hóa quy trình, từ lựa chọn giống, quản lý đất trồng đến sử dụng phân bón hữu cơ theo tiêu chuẩn VietGAP, nhằm nâng cao chất lượng nguyên liệu và đáp ứng yêu cầu của chương trình OCOP.

Theo ông Cường, sau khi tham gia chương trình OCOP, doanh số của hợp tác xã tăng đều, tối thiểu khoảng 50% mỗi năm so với trước đó. Đơn vị cũng chú trọng ứng dụng công nghệ trong chế biến, bảo quản nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm khách hàng.

“Các sản phẩm được chế biến bằng công nghệ sấy lạnh ở nhiệt độ âm 20 độ C, đáp ứng các tiêu chuẩn của cơ sở, giúp khách hàng trong nước cũng như đối tác mua hàng phục vụ xuất khẩu tin tưởng hơn”, ông Cường cho biết.

Từ nước mắm truyền thống đến hoa quả sấy dẻo, những trường hợp trên cho thấy việc chuẩn hóa sản xuất có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với cơ sở nông sản. Quá trình này đòi hỏi thời gian, chi phí và sự điều chỉnh từ khâu nguyên liệu đến chế biến, bảo quản, đóng gói.

Đổi lại, sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, nâng cao khả năng cạnh tranh và xây dựng thương hiệu.

Tuy nhiên, mức tăng doanh thu được các cơ sở chia sẻ là kết quả thực tế của từng đơn vị, chưa đủ để khẳng định chứng nhận OCOP tự thân quyết định mức tăng trưởng. Hiệu quả kinh doanh còn phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, giá bán, nhu cầu thị trường, năng lực phân phối và hoạt động quảng bá.

Để sao OCOP thực sự trở thành lợi thế bền vững, điều quan trọng là duy trì chất lượng sau khi được công nhận. Các cơ sở cần thực hiện đúng quy trình sản xuất, minh bạch thông tin về nguồn gốc, thành phần và hạn sử dụng; đồng thời chủ động cải tiến sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng thực phẩm, OCOP có cơ hội trở thành cầu nối giữa sản phẩm địa phương với thị trường. Nhưng để người mua sẵn sàng trả giá cao hơn, những ngôi sao trên bao bì cần được củng cố bằng chất lượng thực chất, thông tin minh bạch và trách nhiệm lâu dài của cơ sở sản xuất. Đó cũng là nền tảng để nâng cao giá trị nông sản, phát triển thương hiệu địa phương và tăng sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.