Phân cấp, phân quyền để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế nông nghiệp và môi trường

Sáng 15/6, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy đã có bài tham luận tại Hội nghị toàn quốc tập huấn về tổ chức và hoạt động của tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị ở cấp xã (mới).

*Hơn 1.000 văn bản được rà soát

Theo Bộ trưởng Đỗ Đức Duy, trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hướng tới bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã khẳng định vai trò tiên phong trong việc hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức rà soát lên tới 1.055 văn bản, phản ánh quy mô và mức độ sâu rộng của hệ thống pháp luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường hiện nay. Trên cơ sở đó, Bộ đã thống kê, phân loại và xác định rõ 141 thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, 500 thẩm quyền thuộc trách nhiệm của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng với hơn 1.000 thẩm quyền, nhiệm vụ của chính quyền địa phương.

Bộ trưởng Đỗ Đức Duy cho rằng, đây là cơ sở quan trọng để bộ kiến tạo hệ thống quản lý rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm đồng thời loại bỏ các thủ tục rườm rà, chồng chéo, không còn phù hợp.

Trên nền kết quả đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ ban hành ba nghị định mang tính nền tảng: Nghị định số 136/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định phân quyền, phân cấp quản lý nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Nghị định số 131/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/5/2025 quy định phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp và phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai.

Cùng với đó là 18 thông tư đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương hoàn thiện nhằm cụ thể hóa các quy định thủ tục hành chính, hồ sơ, biểu mẫu cho từng cấp chính quyền.

Qua công tác rà soát, sửa đổi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thể hiện rõ quyết tâm chính trị trong việc chủ động kiến tạo hệ thống pháp lý phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, góp phần quan trọng tạo điều kiện để bộ máy mới vận hành trơn tru, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, tuân thủ pháp luật và gần gũi với người dân.

Đây là nền móng cần thiết để bảo đảm thành công cho quá trình chuyển đổi tổ chức bộ máy chính quyền trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường nói riêng và hệ thống quản lý nhà nước nói chung trong giai đoạn mới, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy nhấn mạnh.

Về nguyên tắc trong phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng việc phân cấp dựa trên bốn nguyên tắc chủ chốt. Một là phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền được tổ chức theo hướng phân biệt rành mạch giữa chức năng xây dựng chính sách, hoạch định chiến lược của Trung ương và quyền thực thi nhiệm vụ cụ thể của địa phương.

Hai là việc phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường được thiết kế đồng bộ với các lĩnh vực quản lý liên quan như đầu tư, xây dựng, dân cư, tài chính, ngân sách... nhằm bảo đảm sự thống 5 nhất trong hệ thống pháp luật, không tạo ra điểm đứt gãy về thẩm quyền giữa các ngành, các cấp.

Ba là việc phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền bảo đảm tính khả thi, hiệu lực thực thi khi phân cấp, phân quyền. Việc chuyển giao thẩm quyền luôn gắn với điều kiện thực hiện cụ thể về nhân lực, ngân sách, hạ tầng kỹ thuật và cơ sở dữ liệu tại từng cấp. Tuyệt đối tránh tình trạng “phân cấp hình thức”, phân quyền nhưng vẫn xin ý kiến hoặc giao việc mà không giao quyền và không giao đủ nguồn lực khiến địa phương lúng túng, bị động.

Bốn là phân định rõ thẩm quyền giữa Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp theo hướng chuyển từ thẩm quyền chung sang thẩm quyền riêng đối với việc thực hiện thủ tục hành chính. Đây là sự chuyển đổi về phương thức điều hành, nhằm tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời tạo sự minh bạch, rạch ròi trong phân công và đánh giá hiệu quả thực hiện tạo thuận lợi cao nhất cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính, tiếp cận dịch vụ công.

*Giảm trên 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính

Theo Bộ trưởng Đỗ Đức Duy, Nghị định số 136/2025/NĐ-CP và Nghị định số 151/2025/NĐ-CP  đã phân quyền, phân cấp từ Chính phủ cho Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường 68 thẩm quyền, nhiệm vụ; từ Thủ tướng Chính phủ cho Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường 48 thẩm quyền, nhiệm vụ; từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho Chính quyền địa phương 17 thẩm quyền, nhiệm vụ; từ Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho chính quyền địa phương có 166 thẩm quyền, nhiệm vụ; từ chính quyền cấp tỉnh cho chính quyền cấp xã có 11 thẩm quyền, nhiệm vụ.

Nghị định số 136/2025/NĐ-CP đã quy định trình tự, thủ tục để thực hiện các thẩm quyền, nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp, cụ thể có 131 thủ tục hành chính với 111 trình tự, thủ tục thực hiện quy định. Nghị định đã cắt giảm được 987/3.175 ngày, tương đương với 31,08% thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến ban hành 18 thông tư sửa đổi, bổ sung các thông tư chuyên ngành để có hiệu lực từ ngày 1/7/2025; trong đó sẽ đặt mục tiêu cắt giảm đạt được trên 30% thời gian, thành phần hồ sơ và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.

Nghị định số 131/2025/NĐ-CP và Nghị định số 151/2025/NĐ-CP nhằm phân định rõ ràng nhiệm vụ giữa cấp tỉnh và cấp xã trong điều kiện không còn tổ chức cấp huyện, trong đó phân định 192 thẩm quyền, nhiệm vụ từ chính quyền cấp huyện cho chính quyền cấp xã mới và một phần cho cấp tỉnh. Cụ thể, chuyển 14 thẩm quyền, nhiệm vụ từ cấp huyện cho cấp tỉnh; chuyển 178 thẩm quyền, nhiệm vụ từ cấp huyện chuyển cho cấp xã.

Nghị định số 131/2025/NĐ-CP thiết kế lại trình tự, thủ tục thực hiện 33 thủ tục hành chính tương ứng với các nhiệm vụ được phân định, giảm 492/1.039 ngày của 33 thủ tục hành chính được phân định thẩm quyền; tương ứng đã cắt giảm 47,35% thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Nghị định số 151/2025/NĐ-CP thiết kế lại trình tự, thủ tục thực hiện 55 thủ tục hành chính và cắt giảm 165 ngày thực hiện thủ tục hành chính. Đặc biệt, nghị định này đã cắt bỏ 11/66 (tương đương 16,67%) thủ tục hành chính về đất đai; cắt bỏ 8/24 điều kiện thực hiện dịch vụ trong lĩnh vực đất đai (tương đương 33,33%); cắt bỏ 8 loại giấy tờ như hồ sơ cấp Giấy chứng nhận lần đầu bỏ giấy tờ xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về đủ điều kiện tồn tại nhà ở, công trình; bỏ 29/73 các mẫu, đồng thời cắt bỏ một số trường thông tin trong một số biểu/mẫu gắn với yêu cầu khai thác triệt để cơ sở dữ liệu đất đai và tạo thuận lợi nhất cho người dân…

Theo Bộ trưởng Đỗ Đức Duy, tất cả những chuyển giao này đều đi kèm lộ trình rõ ràng, điều kiện thực hiện cụ thể và cơ chế kiểm tra giám sát phù hợp. Để các quy định pháp lý thực sự đi vào thực tiễn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung quy định chi tiết trình tự, thủ tục thực hiện quyền hạn được phân cấp. Từ hồ sơ, biểu mẫu đến thời hạn xử lý, mọi bước đều được chuẩn hóa, minh bạch. Ứng dụng công nghệ số được đẩy mạnh trong tiếp nhận, xử lý và trả kết quả, giúp rút ngắn thời gian, giảm thiểu tiêu cực và tạo điều kiện tối đa cho người dân, doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng Đỗ Đức Duy, đây là bước đi quan trọng, mang tính chiến lược nhằm xây dựng một nền hành chính hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và phục vụ nhân dân tốt hơn. Việc phân cấp, phân quyền không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình đổi mới, mà còn là một giải pháp đột phá để giải phóng nguồn lực, phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế của từng địa phương.