Phát tán clip trên mạng xã hội bị xử phạt ra sao?

Tuy nhiên, việc một đoạn clip xuất hiện trên mạng không đồng nghĩa toàn bộ nội dung đã được xác minh, cũng không cho phép người dùng tùy ý tiếp tục phát tán, công khai danh tính hoặc sử dụng hình ảnh của người khác để bêu riếu. Theo các chuyên gia pháp lý, hành vi quay và đăng tải hình ảnh cần được phân biệt rõ với việc lưu giữ tài liệu làm chứng cứ, cung cấp cho cơ quan chức năng.

Theo báo Dân trí, Tiến sĩ luật Đặng Văn Cường cho biết, pháp luật không cấm tuyệt đối việc cá nhân ghi âm, ghi hình sự việc mà mình trực tiếp chứng kiến, nhất là khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật và cần lưu giữ tài liệu phục vụ việc xác minh. Trong những trường hợp phù hợp, hình ảnh, video, âm thanh có thể được sử dụng làm nguồn chứng cứ.

Tuy nhiên, quyền ghi nhận sự việc không đồng nghĩa với quyền tùy ý công khai hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác lên mạng xã hội. Việc đăng tải nhằm xúc phạm, bêu riếu, trả thù hoặc tạo áp lực dư luận có thể làm phát sinh những trách nhiệm pháp lý khác nhau.

* Quyền hình ảnh và đời tư được pháp luật bảo vệ

Theo Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh phải được người có hình ảnh đồng ý, trừ một số trường hợp pháp luật quy định, như vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng hoặc hình ảnh từ hoạt động công cộng mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người đó.

Điều 34 Bộ luật Dân sự quy định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Trong khi đó, Điều 38 quy định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình cũng được bảo vệ.

Như vậy, kể cả khi một người có hành vi bị xã hội đánh giá không tốt, họ vẫn có quyền được bảo vệ hình ảnh, danh dự, nhân phẩm và đời sống riêng tư. Đặc biệt, việc công khai hình ảnh ghi lại cảnh thân mật, quan hệ tình dục hoặc tình huống nhạy cảm trong không gian riêng tư có nguy cơ xâm phạm nghiêm trọng quyền nhân thân.

Người bị sử dụng hình ảnh trái pháp luật có thể yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, thu hồi hoặc gỡ bỏ hình ảnh, cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại nếu có đủ căn cứ. Trách nhiệm dân sự có thể được xem xét theo các Điều 32, 34, 38 và 592 Bộ luật Dân sự năm 2015.

* Có thể bị phạt tiền hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

Theo nội dung pháp lý được các chuyên gia đề cập, việc phát tán clip, hình ảnh nhạy cảm có thể bị xử phạt hành chính tùy tính chất, mức độ và căn cứ áp dụng. Các quy định về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin vi phạm trên mạng có thể được xem xét. Người vi phạm cũng có thể bị buộc xóa, hủy dữ liệu đã thu thập hoặc xử lý trái pháp luật.

Ở mức độ nghiêm trọng, người cố ý đăng tải hình ảnh, clip nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự.

Theo khoản 1 điều này, người phạm tội có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đến 30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Nếu sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội, người vi phạm có thể bị phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm theo khoản 2.

Trường hợp người đăng tải bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, hành vi có thể bị xem xét về tội Vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự.

Ngoài ra, việc phát tán clip nhạy cảm có thể bị xem xét về tội Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy theo Điều 326 Bộ luật Hình sự nếu đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. Không phải mọi trường hợp chia sẻ clip đều đương nhiên bị xử lý hình sự; cơ quan chức năng cần căn cứ nội dung, mục đích, phạm vi phát tán, hậu quả và các yếu tố liên quan để xác định trách nhiệm.

Đáng chú ý, hành vi lợi dụng clip nhạy cảm để câu view, gắn đường dẫn bán hàng hoặc tiếp thị liên kết nhằm thu lợi cũng tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Trên Vietnamnet.vn, luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật (TP. Hồ Chí Minh) cho biết, điều đáng lo ngại không chỉ là những clip bị phát tán mà còn là nguy cơ hình thành phương thức kiếm tiền dựa trên việc xâm phạm quyền riêng tư. Khi nội dung càng nhạy cảm, gây sốc càng thu hút lượt xem và mang lại lợi ích kinh tế, hành vi này có thể bị lặp lại, thậm chí phát triển thành hoạt động có tổ chức.

Pháp luật không cấm kinh doanh, quảng cáo hay tiếp thị liên kết trên mạng xã hội, nhưng mọi hoạt động thương mại đều phải tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Không thể lấy lợi ích kinh tế làm lý do để hợp thức hóa hành vi xâm phạm đời tư, danh dự, nhân phẩm.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi phát hiện sự việc có dấu hiệu vi phạm, người dân nên lưu giữ tài liệu và cung cấp cho cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền, thay vì tự ý đăng tải, chia sẻ nhằm bêu riếu hay kích động cộng đồng mạng.

Người dùng cũng cần hạn chế tiếp tục lan truyền hình ảnh, video nhạy cảm; chủ động báo cáo nội dung vi phạm với nền tảng để góp phần bảo vệ quyền riêng tư và xây dựng môi trường mạng an toàn.