Phát triển kinh tế tư nhân - Bài cuối: Rút ngắn khoảng cách chính sách và thực tế

Nhà nước đã đề ra định hướng chiến lược và những mục tiêu rất cụ thể cho phát triển kinh tế tư nhân, nhưng thách thức lớn nhất hiện nay là bảo đảm các chính sách được triển khai đồng bộ và phát huy hiệu quả trong thực tế.

Cộng đồng doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh đặt nhiều kỳ vọng vào các chương trình hành động của Trung ương và địa phương, song cũng thẳng thắn nhìn nhận vai trò chủ động của địa phương trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, hấp thụ chính sách.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA), cho rằng để cụ thể hóa vai trò của khu vực tư nhân, phải có sự vào cuộc đồng bộ từ cơ chế, chính sách đến chương trình hành động cụ thể. Theo đó, cần phân loại doanh nghiệp tư nhân theo quy mô, năng lực để có chính sách phù hợp.

Đối với các doanh nghiệp lớn, có đủ năng lực tài chính và quản trị, có thể mạnh dạn giao thực hiện các dự án hạ tầng quy mô lớn như đường sắt đô thị, với tổng vốn lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần được thiết kế chính sách hỗ trợ riêng, nhất là trong việc tiếp cận tín dụng và kết nối ngân hàng.

Một trong những công cụ hỗ trợ quan trọng được nhấn mạnh là việc hình thành và đưa vào hoạt động Trung tâm tài chính quốc tế, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các quỹ đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, doanh nghiệp phải nâng cao nội lực, minh bạch hệ thống sổ sách, chuẩn hóa quản trị và xây dựng các dự án có tính khả thi cao.

Hiệp hội cũng nhấn mạnh yêu cầu doanh nghiệp phải tự thay đổi, nâng cao năng lực quản trị, chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Việc phát triển kinh tế tư nhân, theo đó, không chỉ là câu chuyện về chính sách ưu đãi mà là quá trình tái cấu trúc đồng bộ từ phía Nhà nước và bản thân doanh nghiệp nhằm hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt, xây dựng thương hiệu quốc gia và nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ góc nhìn một doanh nhân, ông Nguyễn Đặng Hiến cho rằng khoảng cách giữa chính sách và khả năng tiếp nhận và chuyển hóa vẫn là vấn đề đáng bàn. Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có đủ năng lực tiếp cận và hấp thụ.

Ví dụ, tín dụng xanh đang được khuyến khích mở rộng, nhưng để tiếp cận nguồn vốn này, doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt về môi trường, quản trị và minh bạch. Điều đó đồng nghĩa với việc phải tái cấu trúc quy trình sản xuất, đầu tư công nghệ và nâng cao chuẩn mực quản trị. Nếu không có sự chuẩn bị bài bản, cơ hội vẫn chỉ tồn tại trên giấy.

Do đó, yêu cầu đặt ra là sự đồng hành thực chất giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao tính minh bạch; trong khi doanh nghiệp phải chủ động chuyển đổi, nâng cao năng lực quản trị để đáp ứng các chuẩn mực mới. Khi hai chiều này gặp nhau, các chủ trương về chuyển đổi số, kinh tế số và tăng trưởng xanh mới trở thành động lực thực sự cho phát triển.

Trong một nền kinh tế đang chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo và bền vững, khả năng hấp thụ chính sách và chuyển hóa áp lực thành động lực cải cách sẽ quyết định sức cạnh tranh dài hạn của cả hệ thống.

Là một chuyên gia nhiều kinh nghiệm thực tiễn, ông Võ Quang Huệ, Chủ tịch FoundryAI Vietnam, Cố vấn cấp cao Tập đoàn Vingroup, cho rằng cần nhìn nhận thẳng thắn những thách thức trong quá trình đưa nghị quyết vào cuộc sống.

Kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp vào các nghị quyết chiến lược là rất lớn, song rất khó để đòi hỏi kết quả cụ thể trong thời gian ngắn, bởi thay đổi cốt lõi đầu tiên là thay đổi về tư duy của cả hệ thống, từ lãnh đạo đến đội ngũ thực thi. Khi tư duy thay đổi, nguồn nhân lực trong hệ thống cũng phải được nâng cao kỹ năng chuyên môn ở từng lĩnh vực.

Ông Võ Quang Huệ nhấn mạnh, để tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển bền vững, hệ thống công quyền cần ngày càng chú trọng yếu tố kỹ trị và chuyên môn trong điều hành. Cán bộ thực thi chính sách cần vừa “hồng”, vừa “chuyên”, nghĩa là vừa phải có phẩm chất chính trị tốt, vừa có năng lực chuyên môn. Đội ngũ cán bộ phải hiểu rõ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp thì các chính sách, đề án mới được triển khai chính xác, hiệu quả và có sức lan tỏa.

Theo ông Võ Quang Huệ, với những chuyển đổi tư duy mạnh mẽ từ lãnh đạo cấp cao trong thời gian qua, nền kinh tế có cơ sở để kỳ vọng vào một giai đoạn phát triển tích cực hơn trong tương lai. Ở góc độ nhu cầu hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, một trong những ưu tiên hàng đầu là xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, đồng bộ.

“Hiện nay còn tồn tại tình trạng chồng chéo giữa các luật, quy định và thông tư. Cần rà soát để bảo đảm tính thống nhất, rõ ràng của môi trường pháp lý. Sự minh bạch về chính sách không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong nước mà còn là yếu tố quan trọng để các nhà đầu tư nước ngoài mở rộng hoạt động tại Việt Nam”, ông Võ Quang Huệ nêu góc nhìn.

Bên cạnh đó, chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi hệ thống công quyền từ “quản lý” sang “phục vụ”, phù hợp với tinh thần chỉ đạo gần đây của Tổng Bí thư Tô Lâm. Nếu thực hiện đúng tinh thần đó, hệ thống sẽ vận hành hiệu quả hơn, gần dân hơn và nhận được sự đồng hành mạnh mẽ của người dân và doanh nghiệp.

Có thể thấy, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn không phải là rào cản bất biến mà là thách thức cần được xử lý bằng cải cách liên tục và nâng cao năng lực thực thi. Khi tư duy quản lý chuyển sang tư duy phục vụ, khi doanh nghiệp chủ động nâng chuẩn quản trị và minh bạch, các nghị quyết sẽ không dừng ở văn bản định hướng mà trở thành động lực thực chất cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.