Phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa, kỳ vọng đạt 16.000 tỷ đồng mỗi năm

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 1/4 tại Hà Nội, ông Nhữ Văn Cẩn, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, Bộ sẽ tổ chức Hội nghị “Phát triển nuôi trồng thủy sản các tỉnh phía Bắc năm 2026 và triển khai Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026–2030”. Sự kiện dự kiến diễn ra ngày 3/4 tại Lào Cai, nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ trong Chương trình quốc gia phát triển nuôi trồng thủy sản.

Hội nghị sẽ tập trung đánh giá kết quả sản xuất nuôi trồng thủy sản năm 2025 khu vực phía Bắc, đồng thời triển khai nhiệm vụ năm 2026 và thực hiện Quyết định số 707/QĐ-BNNMT ngày 2/3/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phê duyệt Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026–2030.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026–2030, đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng trên 260.000 tấn/năm, giá trị khoảng 16.000 tỷ đồng/năm. Đồng thời, trên 50% cơ sở nuôi tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc chuỗi liên kết; trên 5% cơ sở nuôi lồng bè áp dụng quy trình thực hành tốt (VietGAP hoặc tương đương) hoặc công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường; 100% cơ sở nuôi được cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản.

Trên cơ sở kết quả hội nghị, Cục Thủy sản và Kiểm ngư sẽ tham mưu Bộ chỉ đạo các địa phương xây dựng kế hoạch triển khai đề án theo từng vùng sinh thái, tổ chức các dự án ưu tiên và lựa chọn một số hồ chứa trọng điểm để thí điểm, làm cơ sở nhân rộng, ông Nhữ Văn Cẩn cho biết.

Trong khuôn khổ hội nghị, các đại biểu cũng sẽ khảo sát thực tế một số mô hình nuôi trồng thủy sản tại hồ Thác Bà, qua đó trao đổi kinh nghiệm trong quản lý, khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước, góp phần tạo sinh kế bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong ngành thủy sản.

Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, những năm gần đây, nuôi trồng thủy sản tại các tỉnh phía Bắc (từ thành phố Huế trở ra) duy trì xu hướng tăng trưởng ổn định. Năm 2025, diện tích đạt khoảng 309.000 ha, chiếm 23% diện tích cả nước (1,33 triệu ha), sản lượng đạt khoảng 1,3 triệu tấn, tương đương 21% tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản cả nước (6,1 triệu tấn). Dù chưa đóng góp lớn cho xuất khẩu, lĩnh vực này giữ vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh thực phẩm, phục vụ tiêu dùng nội địa và tạo sinh kế cho người dân.

Tuy nhiên, do điều kiện địa hình và thời tiết, nuôi trồng thủy sản phía Bắc chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, phân tán. Các đối tượng nuôi đa dạng, gồm tôm nước lợ, cá nước ngọt (cá rô phi, cá truyền thống), một số loài đặc sản, cá nước lạnh (cá tầm, cá hồi) và nuôi biển (cá song, cá vược, cá chim vây vàng, hàu, tu hài, ngao…). Cơ cấu sản xuất giữa các vùng còn chưa đồng đều.

Đáng chú ý, khu vực trung du và miền núi phía Bắc có lợi thế lớn về diện tích mặt nước nội địa, đặc biệt là hệ thống hồ chứa thủy lợi, thủy điện, song việc khai thác còn hạn chế, hiệu quả chưa cao. Nuôi biển bước đầu phát triển nhưng quy mô còn khiêm tốn, công nghệ chưa đồng bộ; nuôi mặn, lợ tập trung tại một số địa phương ven biển. Các sản phẩm có sản lượng lớn chủ yếu là nhuyễn thể hai mảnh vỏ như ngao, hàu tại một số tỉnh.

Nuôi trồng thủy sản khu vực phía Bắc đang trong quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang hàng hóa. Tuy nhiên, hạ tầng còn thiếu đồng bộ, liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, ứng dụng khoa học công nghệ còn hạn chế, đặc biệt là chưa khai thác hiệu quả tiềm năng nuôi trồng trên các hồ chứa – được đánh giá là một trong những dư địa phát triển lớn nhất thời gian tới.

Đáng chú ý, hiện cả nước có khoảng 6.750 hồ chứa thủy lợi với tổng dung tích khoảng 14,5 tỷ m³ và hơn 700 hồ chứa thủy điện; trong đó có 13 hồ có diện tích mặt nước trên 5.000 ha. Tổng dung tích hồ chứa ước trên 50 tỷ m³, phân bố rộng khắp nhưng tập trung chủ yếu ở miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên. Ngoài chức năng phát điện, cấp nước và điều tiết lũ, các hồ chứa còn có tiềm năng lớn để phát triển nuôi trồng thủy sản, du lịch sinh thái và các dịch vụ đi kèm.

Tuy vậy, hoạt động nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa hiện vẫn đối mặt nhiều hạn chế như sản xuất phân tán, quy mô nhỏ; hiệu quả chưa cao; hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ còn thiếu; công tác quản lý còn bất cập, thiếu cơ sở dữ liệu về phân vùng nuôi và đánh giá sức tải môi trường.