Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng để phát triển bền vững

Hàng loạt vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm thảo luận về tăng trưởng kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, tháo gỡ các điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, văn hóa, y tế, giáo dục… đã được Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng trao đổi, làm rõ tại phiên làm việc sáng 21/4.

Đổi mới mô hình tăng trưởng – yêu cầu bắt buộc để phát triển bền vững

Bày tỏ đồng tình với nhận định của nhiều đại biểu Quốc hội về chất lượng tăng trưởng mặc dù đã từng bước được cải thiện qua từng năm, từng nhiệm kỳ nhưng vẫn còn một số hạn chế, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phân tích: tăng trưởng kinh tế vẫn dưới mức tiềm năng, tốc độ tăng năng suất lao động thấp hơn mục tiêu và hệ số sử dụng vốn (ICOR) của nền kinh tế còn cao, năng lực trình độ công nghệ còn yếu, các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược chậm phát triển.

Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững là một nhiệm vụ Đại hội XIV của Đảng đặt ra nhằm đạt được mục tiêu 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước. Đây là một nhiệm vụ rất khó, rất thách thức trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động khó lường, bất lợi và nền kinh tế của chúng ta có độ mở rất lớn. Vì vậy, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị đã có nhiều kết luận, nghị quyết để triển khai thực hiện với quyết tâm cao nhất. Đặc biệt, gần đây nhất là Nghị quyết 18 của Ban Chấp hành Trung ương với hệ thống các nhiệm vụ, giải pháp đột phá, quyết liệt, vừa bao quát, vừa cụ thể, giao nhiệm vụ cho từng cấp, từng ngành phải triển khai trong từng tháng, từng quý.

Ví mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững như “hai cái cánh của một con chim” và có sự gắn bó rất chặt chẽ, tương hỗ lẫn nhau, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chúng ta chỉ có thể đạt được tăng trưởng cao trong một thời gian dài khi có nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định. Do đó, Chính phủ tiếp tục xác định ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, liên tục và ổn định.

Về vấn đề mô hình tăng trưởng mới, theo Phó Thủ tướng, trong kỳ họp thứ 3 của Ban Chấp hành Trung ương sẽ xây dựng Nghị quyết về đổi mới mô hình tăng trưởng. Khi đó sẽ có tiếp cận toàn diện về mô hình tăng trưởng mới, các nhiệm vụ, giải pháp để triển khai thành công việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng mới.

Dưới góc độ của Chính phủ, Phó Thủ tướng cho rằng để đáp ứng được yêu cầu tăng trưởng cao, ổn định, thực chất và bền vững, cùng với các giải pháp đang triển khai, không có con đường nào khác là phải đổi mới mô hình tăng trưởng và phải thực hiện hết sức mạnh mẽ, thay đổi căn bản cấu trúc của nền kinh tế, phải cải thiện thực chất đời sống của nhân dân và để nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển. Đây cũng là một thách thức rất lớn, là yêu cầu bắt buộc để chúng ta có thể vượt qua được bẫy trung bình, bắt kịp và tiến cùng với thế giới, khu vực và thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đặt ra đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

“Mô hình tăng trưởng mới là phải vận hành trên nền tảng thể chế phát triển hiện đại, cạnh tranh và văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội, hạch toán kinh tế và phân bổ hiệu quả nguồn lực trong nền kinh tế”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Từ quan điểm này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho hay, Chính phủ đã trình Quốc hội 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong giai đoạn từ 2026 đến 2030, với 92 nhiệm vụ cụ thể và những nhiệm vụ cần triển khai ngay trong năm 2026 gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Trọng tâm đầu tiên là lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chính. Phát triển các động lực tăng trưởng mới, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn - nội dung này cũng đã được đề cập trong bài phát biểu nhậm chức của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ hai là nhóm các giải pháp để khai thác tối đa dư địa, tiềm năng của đất nước, đặc biệt là trong những năm đầu của nhiệm kỳ khi đầu tư cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thể phát huy ngay tác dụng.

Thứ ba là phát huy vai trò của các thành phần kinh tế, bao gồm kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, FDI, trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, liên kết chuỗi giá trị. Về vấn đề này, Bộ Chính trị đã ban hành nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết về phát triển kinh tế nhà nước và Quốc hội, Chính phủ cũng ban hành các nghị quyết để triển khai. Trong thời gian ngắn sắp tới Bộ Chính trị sẽ tiếp tục ban hành Đề án thu hút FDI trong giai đoạn mới.

“Về mặt cơ sở chính trị, về giải pháp là chúng ta đã có rất đầy đủ. Hiện nay chỉ còn tổ chức thực hiện làm sao cho hiệu quả, để phát huy được sức mạnh của các thành phần kinh tế, có những đóng góp vào tăng trưởng và đảm bảo cái tăng trưởng bền vững”, Phó Thủ tướng nói.

Thúc đẩy chính sách tài khóa mở rộng hợp lý

Đề cập đến vấn đề ổn định kinh tế vĩ mô, Phó Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm, một nền kinh tế chỉ có thể ổn định được khi chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ phát huy tốt hiệu quả, có sự phối hợp nhịp nhàng. Thời gian qua, chính sách tiền tệ đã được vận hành hết sức quyết liệt, có những đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế và bảo đảm nền kinh tế phát triển ổn định, đặc biệt là ổn định về kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, hiện nay dư địa chính sách tiền tệ bị thu hẹp lại rất nhiều. Chúng ta phải tập trung vào khai thác tối đa chính sách tài khóa. Trong lúc chính sách tài khóa chưa phát huy hiệu quả thì chính sách tiền tệ vẫn phải vận hành trơn tru và bảo đảm thanh khoản, bảo đảm nguồn lực cho doanh nghiệp, người dân và cho nền kinh tế, đặc biệt là nguồn lực về ngắn hạn.

Cùng với đó, Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt thúc đẩy chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, khai thác hiệu quả các nguồn lực của nhà nước kết hợp với nguồn vốn vay nước ngoài để thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô. Vừa qua, Chính phủ đã trình Quốc hội kế hoạch tài chính quốc gia để nâng tỷ lệ bội chi bình quân từ 3% GDP trong giai đoạn trước lên 5% trong giai đoạn 2026-2030.

Chính phủ cũng đang trình Quốc hội ban hành mới các chính sách ưu đãi về thuế, phí để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp; chỉ đạo quyết liệt phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán, phấn đấu thị trường chứng khoán phải trở thành một kênh huy động trung và dài hạn của nền kinh tế. Đến năm 2028, tỷ lệ vốn hóa của thị trường chứng khoán phải đạt 120% GDP, tương đồng với các nước trong khu vực và trên thế giới. Từ đó, thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn trung, dài hạn quan trọng của doanh nghiệp, chia sẻ gánh nặng với các ngân hàng.

Không để tình trạng giải ngân không được thì trả lại cho trung ương

Về vấn đề liên quan đến tiến độ, chất lượng giải ngân vốn đầu tư công, theo Phó Thủ tướng Chính phủ, dứt khoát phải phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch giải ngân vốn, gắn với đó là phải đạt được chất lượng, chất lượng đi với tiến độ. Chính phủ đang tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm quốc gia, phấn đấu giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước để khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả, lãng phí. Đồng thời, thực hiện thẩm định, đánh giá hiệu quả của từng dự án để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn, gắn trách nhiệm của người đứng đầu về tiến độ, chất lượng giải ngân vốn đầu tư công, không để tình trạng giải ngân không được thì trả lại cho trung ương.

Đối với vấn đề tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ đang trình Quốc hội ban hành nghị quyết tiếp tục tháo gỡ cho các dự án khó khăn, tồn đọng. Trước đây trên cơ sở các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 170 và gần đây nhất là Nghị quyết 265 để tháo gỡ các khó khăn trong lĩnh vực đất đai.

Hiện nay Chính phủ tiếp tục trình Quốc hội ban hành chính sách tháo gỡ toàn diện cho tất cả các dự án, không chỉ là dự án đất đai. Qua đó huy động tối đa nguồn lực hơn 3,3 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng kinh tế.

Liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Phó Thủ tướng cho hay, vừa qua Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo rất quyết liệt nội dung này, yêu cầu tất cả các bộ, ngành phải tập trung giảm tối đa 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; đơn giản hóa, cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết và ít nhất 30% ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thủ tướng yêu cầu tất cả các bộ, ngành phải hoàn thành nội dung này ngay trong tháng 4/2026, cắt giảm phải thực chất. Chính phủ đang triển khai rất quyết liệt để tạo sự thông thoáng cho doanh nghiệp và người dân.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Liên quan đến giáo dục, Phó Thủ tướng cho rằng, để thực hiện hiệu quả mô hình tăng trưởng mới lấy trung tâm là phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phải tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, điện hạt nhân. Cùng với đó nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2045, góp phần phát triển toàn diện con người Việt Nam, hội nhập sâu rộng về giáo dục - đào tạo, văn hóa, kinh tế tri thức trong bối cảnh toàn cầu hóa. Chính phủ sẽ tiếp tục theo sát, chỉ đạo chặt chẽ, thường xuyên đối với các địa phương và với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đạt được các mục tiêu của đề án.

Liên quan đến phương án tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân theo quy định của Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng thông tin, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Y tế ban hành hướng dẫn quy định nội dung khám sức khỏe định kỳ cho từng nhóm đối tượng. Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, tập trung vào theo dõi phát triển thể chất, tinh thần, dinh dưỡng và tiêm chủng. Đối với học sinh, thực hiện khám lâm sàng toàn diện và sàng lọc các yếu tố nguy cơ.

Đối với người trưởng thành, ngoài khám lâm sàng còn thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng cơ bản nhằm phát hiện sớm bệnh tật, đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm, hướng tới phát hiện sớm, tư vấn và theo dõi sức khỏe lâu dài cho người dân. Nguồn lực và kinh phí thực hiện được bố trí từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và các nguồn vốn hợp pháp khác. Đối với các nhóm chưa tham gia bảo hiểm y tế, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch và bố trí kinh phí để tổ chức khám sàng lọc miễn phí.

“Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân được triển khai theo hướng có lộ trình, từng bước hoàn thiện về cơ chế chuyên môn và tổ chức thực hiện. Hoạt động này góp phần chuyển dần sang phát hiện sớm, theo dõi sức khỏe thường xuyên và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân”, Phó Thủ tướng nói, đồng thời cho biết Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Y tế khẩn trương ban hành nghị định làm cơ sở pháp lý cho các địa phương triển khai thực hiện.

Cũng theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Chính phủ đang chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm về an toàn thực phẩm. Việc này phải làm thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ. Chính phủ cũng đang chỉ đạo xây dựng đề án cơ quan quản lý thống nhất về an toàn thực phẩm, giao cho một cơ quan chủ trì thực hiện để đảm bảo hiệu quả.