Phú Thọ siết tiến độ, gỡ vướng quỹ đất 20% cho nhà ở xã hội

Theo UBND tỉnh Phú Thọ, hiện việc triển khai các dự án nhà ở xã hội tại địa phương vẫn đang đối mặt với hàng loạt khó khăn, vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục pháp lý, gia hạn dự án, lựa chọn chủ đầu tư và trách nhiệm thực hiện quỹ đất 20% trong các dự án khu đô thị, nhà ở thương mại.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là việc bồi thường, giải phóng mặt bằng tại các dự án có quỹ đất dành cho nhà ở xã hội. Tỉnh hiện có tới 46 dự án thuộc nhóm vướng mắc giải phóng mặt bằng, trong đó khu vực Hòa Bình cũ có 18 dự án, khu vực Vĩnh Phúc cũ có 16 dự án và khu vực Phú Thọ cũ có 12 dự án.

Nhiều dự án quy mô lớn dù đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa thể triển khai đồng bộ do còn vướng mặt bằng. Điển hình như Khu đô thị mới Nam Vĩnh Yên giai đoạn 3, Khu đô thị mới Xuân Hòa, Khu đô thị mới Tiền Châu, Khu đô thị mới Đông Nam thành phố Việt Trì hay Khu đô thị mới Nam Minh Phương… Không ít dự án đang trong tình trạng người dân chưa đồng thuận kiểm đếm, chưa bàn giao đất hoặc còn tồn tại diện tích chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng.

Tại một số dự án ở khu vực Hòa Bình cũ, nhiều nhà đầu tư chưa được giao đất thực hiện phần diện tích 20% dành cho nhà ở xã hội, dẫn đến dự án kéo dài nhiều năm, chậm tiến độ so với kế hoạch được duyệt. Một số dự án phải điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500 để bảo đảm quỹ đất nhà ở xã hội theo quy định.

Ngoài vướng mắc mặt bằng, khó khăn lớn khác là tình trạng nhiều dự án hết thời hạn đầu tư xây dựng nhưng chưa hoàn thiện được thủ tục pháp lý để tiếp tục triển khai. Theo thống kê, toàn tỉnh có 22 dự án thuộc nhóm hết hạn đầu tư xây dựng. Trong số này có nhiều dự án đã triển khai hạ tầng hoặc thi công dở dang nhưng buộc phải tạm dừng do hết hạn thực hiện dự án, chưa điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc chưa được gia hạn hợp đồng.

Dự án Mountain View tại phường Vĩnh Phúc là một ví dụ điển hình khi đã giải phóng mặt bằng đạt khoảng 90%, thi công khoảng 85% khối lượng nhưng vẫn phải tạm dừng do hết thời gian thực hiện. Nhiều dự án khác như Khu đô thị sinh thái Trung Minh - GELEXIMCO, Khu đô thị mới Hòa Bình - GELEXIMCO, Khu nhà ở Thăng Long Xanh, Khu đô thị Phúc Tiến hay Khu đô thị Mông Hóa đều đang chậm tiến độ do chưa hoàn tất các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, gia hạn hợp đồng hoặc chưa được giao đất thực hiện dự án.

Bên cạnh đó, việc triển khai quỹ đất 20% dành cho nhà ở xã hội trong các khu đô thị, khu nhà ở thương mại còn nhiều bất cập. Qua rà soát, tỉnh có 26 dự án chưa giao chủ đầu tư thực hiện hạng mục nhà ở xã hội. Phần lớn các dự án này chưa xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư đối với phần nhà ở xã hội; nhiều dự án đã đầu tư hạ tầng nhưng chưa triển khai phần quỹ đất 20%.

Một số doanh nghiệp không có nhu cầu trực tiếp đầu tư nhà ở xã hội nhưng chưa hoàn thiện việc bàn giao quỹ đất để lựa chọn nhà đầu tư khác theo quy định như: Khu đô thị mới Đầm Cói diện tích hơn 141 ha, Khu nhà ở Thăng Long Xanh gần 100 ha, Khu đô thị sinh thái cao cấp Yên Quang gần 90 ha hay Khu đô thị sinh thái Phú Minh hơn 87 ha...

Phần lớn các dự án này đang trong tình trạng chưa giao đất hoặc chưa xác định rõ trách nhiệm đầu tư phần nhà ở xã hội. Một số dự án đã hoàn thiện hạ tầng nhưng chủ đầu tư chưa được giao thực hiện hạng mục nhà ở xã hội; số khác lại đang chậm tiến độ, phải điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc gia hạn hợp đồng.

Ngoài ra, quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội còn gặp khó khăn về thủ tục quy hoạch, đất đai, điều chỉnh tiến độ đầu tư; sự phối hợp giữa chủ đầu tư với chính quyền địa phương trong giải phóng mặt bằng có nơi còn chậm; một số chủ đầu tư thiếu quyết liệt trong hoàn thiện hồ sơ pháp lý và triển khai dự án.

Theo ông Vũ Việt Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, để tháo gỡ khó khăn, UBND tỉnh Phú Thọ vừa đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trong năm 2026.

Theo đó, tỉnh giao Sở Xây dựng chủ trì rà soát toàn bộ các dự án nhà ở xã hội và quỹ đất 20% trong các khu đô thị, khu nhà ở để phân loại cụ thể theo từng nhóm khó khăn, vướng mắc; đồng thời đôn đốc các chủ đầu tư đã khởi công nhà ở xã hội đẩy nhanh tiến độ thi công, sớm hoàn thành công trình theo kế hoạch.

Đối với các dự án đủ điều kiện triển khai, Sở Xây dựng, các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, giao chủ đầu tư và bổ sung vào danh mục khởi công năm 2026. Các dự án không còn vướng mắc như Khu đô thị mới Âu Cơ hay Khu đô thị mới Thanh Minh phải khởi công hạng mục nhà ở xã hội ngay trong năm nay.

Với nhóm dự án đang thi công hạng mục nhà ở xã hội như Khu đô thị mới Nam Vĩnh Yên giai đoạn 1, Việt Đức Legend City, Khu đô thị Hùng Vương - Tiền Châu hay Khu nhà ở đô thị Khai Quang - Liên Bảo, Sở Xây dựng chủ trì phối hợp giám sát tiến độ, báo cáo kết quả thực hiện định kỳ hằng quý.

Để tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, UBND tỉnh giao chính quyền các xã, phường trực tiếp phối hợp với chủ đầu tư tập trung vận động, tuyên truyền, đẩy nhanh công tác bồi thường, giao đất thực hiện dự án. Các địa phương phải báo cáo định kỳ tiến độ thực hiện về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 20 hằng tháng để tổng hợp báo cáo UBND tỉnh.

Đối với nhóm dự án hết hạn đầu tư xây dựng, tỉnh giao Sở Tài chính chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan trực tiếp làm việc với từng nhà đầu tư để tháo gỡ khó khăn trong thủ tục gia hạn, điều chỉnh chủ trương đầu tư và gia hạn hợp đồng thực hiện dự án. Tỉnh yêu cầu hoàn thành việc gia hạn trong quý II/2026; đồng thời xem xét xử lý nghiêm các chủ đầu tư không phối hợp hoặc chậm hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Đối với 26 dự án chưa giao chủ đầu tư phần nhà ở xã hội, tỉnh giao Sở Xây dựng khẩn trương rà soát, xác định rõ trách nhiệm của từng doanh nghiệp. Trường hợp nhà đầu tư có nhu cầu trực tiếp triển khai nhà ở xã hội sẽ được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục giao chủ đầu tư; trường hợp không có nhu cầu phải xác định cụ thể tiến độ đầu tư hạ tầng và thời gian bàn giao quỹ đất để tổ chức lựa chọn chủ đầu tư khác theo quy định.