Phú Thọ và mô hình đưa công nghệ giải các "bài toán lớn"

Mô hình đưa công nghệ giải các "bài toán lớn" không chỉ giúp Đất Tổ duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số ổn định, mà còn định hình một cực tăng trưởng mới, bền vững tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Định hình 6 "bài toán lớn"

Nhiều năm qua, bài toán tăng trưởng kinh tế đối với các tỉnh trung du luôn là một thách thức lớn khi dư địa về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ dần chạm trần. Nhìn thẳng vào thực tế đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ đã thống nhất một quan điểm xuyên suốt: Muốn bứt phá, phải thay đổi mô hình tăng trưởng, và chìa khóa duy nhất là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ông Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ cho biết: Sự thay đổi lớn nhất bắt đầu từ tư duy của người đứng đầu. Phú Thọ không tiếp cận khoa học công nghệ theo hướng "có gì dùng nấy" hoặc đầu tư dàn trải để mua sắm thiết bị thuần túy. Tỉnh chuyển hẳn sang tư duy quản trị dựa trên dữ liệu và đặt hàng đầu ra. Theo đó, khoa học công nghệ phải là công cụ trực tiếp tháo gỡ các điểm nghẽn kinh tế - xã hội.

Minh chứng rõ nét nhất cho tư duy này là kết quả tăng trưởng đầy ấn tượng. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Phú Thọ liên tục duy trì ở mức hai con số, vững vàng trong top đầu cả nước và xếp thứ 3 toàn quốc về quy mô kinh tế số (chiếm tới 22,71% GRDP).

Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) 6 tháng đầu năm 2026 tăng 10,18%, vượt chỉ tiêu Chính phủ giao và đạt đúng kịch bản tăng trưởng UBND tỉnh đề ra đầu năm. Động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ khu vực công nghiệp - xây dựng với mức tăng khoảng 14,4 đến 15,1%, riêng công nghiệp tăng gần 15%, tiếp tục là khu vực đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung, cho thấy nền tảng công nghiệp của tỉnh sau hợp nhất đang phát huy hiệu quả rõ nét. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 6 tháng đầu năm tăng khoảng 25,7%, đưa Phú Thọ vào nhóm địa phương có tốc độ tăng trưởng công nghiệp cao của cả nước.Đây không phải là kết quả ngẫu nhiên, mà là kết quả từ một chiến lược bài bản khi toàn bộ hệ thống chính trị cùng bắt tay giải quyết 6 "bài toán lớn" cốt lõi.

Sáu bài toán lớn của Phú Thọ được thiết kế chặt chẽ, bao phủ toàn bộ các lĩnh vực trọng yếu từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ đến quản trị công và bảo vệ môi trường. Đó là: chuyển đổi số toàn diện để xây dựng mô hình quản trị mới; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển mới; phát triển du lịch thông minh và công nghiệp văn hóa số; phát triển khu, cụm công nghiệp theo hướng sinh thái và thông minh; nâng cao giá trị nông sản chủ lực gắn với nông nghiệp xanh, tuần hoàn; cảnh báo, phòng chống và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Nhìn tổng thể, 6 bài toán lớn này cho thấy Phú Thọ đang lựa chọn mô hình phát triển dựa trên ba trụ cột chính: chính quyền số - kinh tế số - xã hội số, đồng thời lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng để tỉnh trở thành trung tâm công nghiệp, logistics, khoa học công nghệ và kinh tế xanh của vùng Trung du và miền núi phía Bắc trong thời gian tới.

Những bài học kinh nghiệm cốt lõi

Ông Phạm Đại Dương, Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ, Trưởng Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Phú Thọ cho biết: Từ thực tiễn giải quyết thành công 6 bài toán trên, Phú Thọ đã đúc rút được những bài học kinh nghiệm sâu sắc, đó là: Sự quyết liệt trong đổi mới tư duy người đứng đầu, khoa học công nghệ chỉ có thể phát huy tác dụng khi người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trực tiếp vào cuộc, coi công nghệ là giải pháp tối ưu cho mọi điểm nghẽn. Sự nhất quán từ Tỉnh ủy đến UBND tỉnh đã tạo ra cơ chế thông thoáng, dũng cảm từ bỏ các phương thức quản lý thủ công cũ kỹ để chuyển sang quản trị số dựa trên dữ liệu thực. Bên cạnh đó là các bài học về cơ chế "đặt hàng đầu ra" thay vì "hỗ trợ quy trình"; phát huy hiệu quả mô hình liên kết "3 nhà"; thu hút nhân tài gắn với sản phẩm thực tế.

Bài học về cơ chế "đặt hàng đầu ra" thay vì "hỗ trợ quy trình", Phú Thọ siết chặt dòng vốn ngân sách chi cho khoa học công nghệ. Địa phương kiên quyết không phê duyệt các đề tài mang tính lý thuyết suông, cất ngăn kéo. Cơ chế quản lý chuyển hẳn sang đặt hàng bài toán cụ thể và nghiệm thu bằng các chỉ số định lượng rõ ràng: tăng bao nhiêu năng suất, tiết kiệm bao nhiêu chi phí, đóng góp thế nào vào tăng trưởng GRDP.

Bài học về phát huy hiệu quả mô hình liên kết "3 nhà", tỉnh đã tạo ra sợi dây liên kết bền chặt giữa "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp". Bằng cách huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống gồm 63 tổ chức KHCN, 23 trường đại học, cao đẳng cùng hơn 600 doanh nghiệp công nghệ số, các công trình nghiên cứu được đưa thẳng từ phòng thí nghiệm ra dây chuyền sản xuất của nhà máy, giải quyết trúng và đúng nhu cầu thị trường.

Với bài học về thu hút nhân tài gắn với sản phẩm thực tế, Phú Thọ không trải thảm đỏ đón chuyên gia theo phong trào để lấy danh tiếng. Tỉnh thu hút trí thức, nhà khoa học đầu ngành bằng cách trao cho họ quyền tự chủ và giao trách nhiệm đứng đầu các dự án giải quyết dứt điểm một trong 6 bài toán ưu tiên. Tài năng được đãi ngộ xứng đáng dựa trên giá trị thực tế mà họ cống hiến cho sự phát triển của tỉnh.

"Nhìn về tương lai, mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số vững chắc cho cả giai đoạn tiếp theo đang được Phú Thọ hiện thực hóa bằng những bước đi căn cơ. Việc chọn đúng mạch nguồn công nghệ và kiên quyết tháo gỡ nút thắt bằng giải pháp số không chỉ giúp địa phương khẳng định vị thế trong vùng Trung du và miền núi phía Bắc, mà còn chuẩn bị bệ phóng vững chắc để xây dựng một "Phú Thọ số" phát triển toàn diện, thịnh vượng", ông Trần Duy Đông, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ cho biết.

Ông Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ cho biết thêm: Tỉnh Phú Thọ xác định năm 2026 là năm tạo đột phá trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm hình thành các động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Theo đó, tỉnh dự kiến ký kết các chương trình hợp tác chiến lược với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đại học Quốc gia Hà Nội và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm.

Các nội dung nổi bật gồm thí điểm mô hình chuyển đổi số toàn diện phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh phát thải thấp theo tiêu chuẩn ESG và hướng tới mục tiêu Net Zero; phát triển du lịch số tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng; xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo tỉnh Phú Thọ; phát triển trung tâm nghiên cứu pin - năng lượng phục vụ ngành công nghiệp ô tô; đào tạo nguồn nhân lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; xây dựng hệ thống cảnh báo sớm lũ quét, sạt lở đất ứng dụng AI và IoT; phát triển chuỗi giá trị nông sản, dược liệu theo hướng chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn.

Những chương trình hợp tác này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để Phú Thọ đẩy nhanh chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị, phát triển các ngành công nghệ cao, kinh tế số và kinh tế xanh, qua đó mở ra không gian phát triển mới, nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững của tỉnh trong giai đoạn tới.

Xem thêm:

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 1: Chìa khóa cho mô hình tăng trưởng mới

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 2: Động lực mới từ xây dựng hệ sinh thái số

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 3: Mô hình đưa công nghệ giải các "bài toán lớn"

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài 4: Từ giảm chi phí đến tạo giá trị mới

Kiến tạo tăng trưởng số - Bài cuối: Tăng tốc để nâng sức cạnh tranh quốc gia