Quảng Ngãi “tiếp sức” cho ngư dân chuyển đổi nghề

Theo Quyết định số 389/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam sẽ giảm còn 83.600 tàu cá, yêu cầu đối với địa phương phải giảm tối đa 12% tàu cá so với năm 2020. Bám sát quyết định của Chính phủ tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề, giảm số tàu có nguy cơ cao, tái cơ cấu lại đội tàu theo hướng hiện đại nhằm góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đáp ứng yêu cầu gỡ bỏ thẻ vàng của EC.

Tàu cá QNg 92821 Công suất 612Cv của ông Lê Văn Phòng, thôn Phổ Trung, xã An Phú đã đóng cách đây gần 20 năm. Đến nay, nhiều hạng mục của tàu đã xuống cấp nhất là vỏ thân tàu, không đảm bảo an toàn khi vươn khơi. Tiếp cận chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá do Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ngãi mới ban hành, ông Phòng đã quyết định viết đơn xin giải bản (tháo dỡ) tàu cá để được nhận hỗ trợ kinh phí chuyển đổi nghề.

“Nghề khai thác thủy sản những năm gần đây gặp nhiều khó khăn do nguồn lợi thủy sản không còn nhiều, trong khi chi phí vận hành, sửa chữa tàu cá quá lớn nên tôi quyết định sẽ không khai thác thủy sản nữa. Rất may, chính sách hỗ trợ tàu cá giải bản của tỉnh đã được ban hành, kịp thời “tiếp sức” cho tôi cũng như nhiều ngư dân khác trong thời điểm khó khăn, tôi mong muốn chính sách sẽ được thực thi sớm để có kinh phí sớm chuyển đổi nghề”, ông Phòng cho biết.

Xã An Phú hiện có 1.300 tàu cá từ dưới 6 mét đến trên 25 mét, đây cũng là địa phương có số tàu cá không đủ điều kiện có nguy cơ cao nhất trong tỉnh (46 tàu). Ông Phan Thành Sơn, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã An Phú cho biết, qua rà soát chỉ có 23/46 tàu cá không đủ điều kiện của xã đang được neo đậu, quản lý tại địa phương, số tàu còn lại đang neo đậu tại các bến ngoài tỉnh gây khó khăn choquản lý. Xã An Phú đang tăng cường đẩy mạnh tuyên truyền, thông tin đến người dân, chủ phương tiện biết được chính sách hỗ trợ của tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi nhất để chủ tàu cá hoàn thiện thủ tục hồ sơ thực hiện giải bản, chuyển đổi ngành nghề khác cho phù hợp nhất là đối với tàu cá không còn đủ điều kiện khai thác trên biển, nhằm giảm số lượng tàu và hạn chế tàu không đủ điều kiện vươn khơi vi phạm khai thác IUU.

Những năm gần đây, ngư dân tỉnh Quảng Ngãi đã mạnh dạn nâng cấp cải hoán tàu cá công suất lớn, áp dụng những tiến bộ về kỹ thuật trong kai thác thủy sản. Do vậy, lĩnh vực khai thác thủy sản của tỉnh tiếp tục có những bước phát triển đáng ghi nhận, sản lượng khai thác thuỷ sản tỉnh Quảng Ngãi hàng năm đều đạt và vượt kế hoạch. Năm 2021 sản lượng khai thác thủy sản đạt 266.237 tấn, đến năm 2025 ước thực hiện là 284.992 tấn. Quảng Ngãi cũng đã chú trọng tái cơ cấu lại đội tàu theo hướng hiện đại, đến nay, toàn tỉnh có 4.846 tàu cá được đăng ký; trong đó có gần 3.000 tàu có chiều dài trên 15m, giảm dần tàu dưới 15m khai thác gần bờ; nhiều ngư dân được đào tạo nghề, hỗ trợ vốn vay chuyển đổi nghề khai thác thủy sản thân thiện với môi trường. Nếu như năm 2020 nghề lưới kéo chiếm 31,05%  đến nay giảm còn 25,20%; nghề hậu cần đánh bắt nguồn lợi thuỷ sản được đẩy mạnh tăng từ 1,0% năm 2020 lên 3,0% năm 2025.

Ngư dân Lê Tấn Đạt, thôn Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn chủ tàu QNg 66421 cho biết, trước đây tàu cá của ông làm nghề lưới rút chì (lưới kéo đáy) có nguy cơ gây tác động xấu đến môi trường, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản. Được chính quyền địa phương vận động năm 2020 ông đã vay vốn ngân hàng chính sách xã hội Lý Sơn cho vay 60 triệu đồng sắm ngư cụ chuyển đổi từ nghề lưới kéo đáy sang nghề câu mực. Nghề mới ít đầu tư hơn trong khi hiệu quả kinh tế cao hơn lại không tác động nhiều đến môi trường nguồn lợi thủy sản, phù hợp với khuyến cáo của cơ quan chức năng.

Ông Võ Văn Hải, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản biển đảo tỉnh Quảng Ngãi cho biết, ngoài việc triển khai tái cơ cấu lại đội tàu. Tỉnh Quảng Ngãi tập trung đào tạo, hỗ trợ sinh kế cho ngư dân và cộng đồng dân cư ven biển. Giai đoạn 2023-2024, Quảng Ngãi đã triển khai dự án “Sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển Bình Sơn thông qua trao quyền cho cộng đồng bảo tồn các hệ sinh thái và văn hóa tri thức bản địa trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Trong số đó, hỗ trợ thành lập Tổ cộng đồng thực hiện đồng quản lý trong trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái rạn san hô Gành Yến và hệ sinh thái rừng ngập mặn Cóc trắng - Bàu Cá Cái. Trong các năm 2024-2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cũng đã phối hợp thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ, khai thác và phát triển rong mơ tại các xã Vạn Tường và xã Đông Sơn. Đây là giải pháp quan trọng giúp ngư dân và cộng đồng dân cư ven biển chuyển đổi sinh kế bền vững hạn chế khai thác thủy hải sản ven bờ.

Đặc biệt, Nghị quyết số 39 của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ngãi mới ban hành quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản (tháo dỡ tàu cá) đối với tàu cá không có nhu cầu khai thác thủy sản. Với nguồn kinh phí hơn 20 tỷ đồng từ nguồn ngân sách tỉnh hỗ trợ  tàu cá chuyển đổi nghề, giải bản. Tàu cá giải bản được hỗ trợ một lần bằng 40% giá trị tàu cá theo chứng thư thẩm định giá tại thời điểm thẩm định với mức từ 50-300 triệu đồng. Ngoài ra, tỉnh Quảng Ngãi còn hỗ trợ 5 triệu đồng cho mỗi chủ tàu cá tham gia học nghề chuyển đổi nghề sau khi giải bản tàu cá. Việc triển khai chính sách này sẽ góp phần thúc đẩy người dân giải bản các tàu cá không đủ điều kiện, không còn nhu cầu hoạt động, qua đó giảm tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU, đáp ứng yêu cầu của Chính phủ và mục tiêu mà tỉnh đã đề ra.