Quảng Trị cần sớm khắc phục sạt lở đập Rẫy Họ trước mùa mưa lũ

Mùa mưa lũ năm 2026 đang đến gần, trong khi đập Rẫy Họ, thuộc tổ dân phố Nghĩa Ninh, phường Đồng Sơn, tỉnh Quảng Trị, đang xuống cấp nghiêm trọng với nhiều vị trí sạt lở, hư hỏng. Thực trạng này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn công trình, đe dọa tài sản và tính mạng người dân trong khu vực, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sớm gia cố, sửa chữa trước khi mưa lũ xảy ra.

Có mặt tại đập Rẫy Họ những ngày đầu tháng 9, ghi nhận tại hiện trường cho thấy một đoạn bờ sông dài khoảng 100m đã có nhiều vị trí bị sạt lở nghiêm trọng. Trong số đó, điểm sạt lở lớn nhất dài hơn 10m, bị nước cuốn trôi, xói mòn, khoét sâu vào thân đập hơn 5m, với chiều cao hơn 6m. Đất đá tại khu vực này rời rạc, chỉ cần tác động nhẹ là rơi đổ ào ạt xuống phía dưới. Người dân địa phương lo ngại, khi mùa mưa lũ đang đến gần, nếu xuất hiện mưa lớn, dòng nước có thể tiếp tục cuốn trôi phần đất phía trong, khiến khu vực sạt lở mở rộng, ảnh hưởng đến an toàn công trình.

Phản ánh về thực trạng này, bà Trần Thị Dung (55 tuổi), tổ dân phố Nghĩa Ninh, phường Đồng Sơn cho biết, công trình đập đã lâu không được hỗ trợ kinh phí để tu sửa, nâng cấp nên hiện bị sạt lở và xuống cấp nghiêm trọng. Tình trạng này không chỉ đe dọa an toàn của người dân trong khu vực mỗi khi có mưa lũ mà còn ảnh hưởng đến khả năng tích trữ nước phục vụ tưới tiêu sản xuất nông nghiệp. Là một người dân, bà Dung mong muốn các cấp, ngành sớm quan tâm, hỗ trợ kinh phí tu sửa, đồng thời nạo vét lòng hồ để chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất.

Tại khu vực lòng hồ tiêu năng, dấu vết của những đợt mưa lớn vẫn còn khá rõ. Nước lũ đã làm sạt, đẩy máng hồ nằm ngay sát cống phai của đập trượt về phía hạ lưu với chiều dài hơn 20m. Phần máng bị sạt có vị trí rộng khoảng 1,5m, điểm lớn nhất hơn 3,5m. Kết cấu bê tông bị vỡ, nhiều vị trí lộ rõ cốt thép; các mảng bê tông lớn nằm trượt, nghiêng về phía hạ lưu. Theo người dân, nếu thời gian tới tiếp tục xuất hiện mưa lớn, dòng chảy nước mạnh có thể cuốn trôi thêm phần đất và các kết cấu bê tông đã hư hỏng, khiến khu vực sạt lở tiếp tục mở rộng, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước và an toàn công trình.

Ông Đào Văn Tuấn (57 tuổi), tổ dân phố Nghĩa Ninh, phường Đồng Sơn chia sẻ, người dân địa phương mong muốn các cấp, ngành quan tâm, sớm đầu tư sửa chữa công trình. Việc cải tạo, gia cố đập không chỉ có ý nghĩa cấp thiết trong phòng, chống thiên tai, bão lũ mà còn giúp tăng khả năng tích trữ nước, bảo đảm nguồn nước tưới phục vụ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.

Trong những năm qua, đập Rẫy Họ cung cấp nước tưới cho khoảng 60ha lúa và diện tích sản xuất nông nghiệp tại khu vực Nghĩa Ninh, Bắc Nghĩa của phường Đồng Sơn. Theo UBND phường Đồng Sơn, trong mùa mưa lũ năm 2025, toàn bộ sân đập tràn và đoạn tường chắn phía hạ lưu hồ Rẫy Họ bị hư hỏng nghiêm trọng nhưng đến nay vẫn chưa được khắc phục. Nguyên nhân là do chưa bố trí được nguồn kinh phí để khắc phục, sửa chữa các hư hỏng tại công trình.

Mùa mưa lũ năm 2026 đang đến gần, tiềm ẩn nguy cơ lớn về việc hình thành dòng chảy lớn, gây xói lở, tiếp tục phá hỏng thân đập tràn và thân đê. Đặc biệt, kết cấu tường chắn đã xuống cấp, không còn bảo đảm khả năng dẫn dòng và chống xói lở. Nếu xảy ra mưa lớn, lũ về, nguy cơ hư hỏng tiếp tục lan rộng, ảnh hưởng đến an toàn công trình. Trong trường hợp xảy ra sự cố, khu vực hạ lưu hồ Rẫy Họ và các hộ dân dọc đường Hồ Chí Minh có thể bị ảnh hưởng, đe dọa tính mạng, tài sản của người dân.

Trao đổi với phóng viên, ông Bùi Xuân Thường, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Sơn cho biết, đập Rẫy Họ có nhiệm vụ cung cấp nước tưới cho diện tích sản xuất nông nghiệp ở vùng hạ du trên địa bàn. Năm 2025, mưa lũ đã làm hư hỏng toàn bộ sân tiêu năng và cánh bờ hữu của tràn xả lũ; thân đập và mái đập phía gần tràn xả lũ cũng bị hư hỏng nghiêm trọng. Nếu không được khắc phục kịp thời, công trình có nguy cơ rất cao tiếp tục xảy ra sự cố trong mùa mưa bão năm 2026, ảnh hưởng lớn đến đời sống, tính mạng và tài sản của nhân dân trong khu vực.

Trước thực trạng trên, ngay sau khi kết thúc mùa mưa lũ năm 2025, phường Đồng Sơn đã rà soát, báo cáo UBND tỉnh Quảng Trị về tình trạng hư hỏng của công trình. Đến tháng 6/2026, Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan kiểm tra thực địa tại đập. Để bảo đảm an toàn hồ đập trước mùa mưa lũ năm 2026, vừa qua UBND phường Đồng Sơn cũng đã báo cáo, kiến nghị UBND tỉnh Quảng Trị quan tâm, sớm bố trí nguồn kinh phí để khắc phục, sửa chữa các hư hỏng tại hồ Rẫy Họ. Theo đó, tập trung sửa chữa, nâng cấp đập tràn; nâng cấp, sửa chữa bờ kè sát đường Hồ Chí Minh; đồng thời gia cố đoạn bờ sông bị sạt lở xung quanh hồ nhằm bảo đảm khả năng tích nước và thoát lũ an toàn...

Mùa mưa lũ đang đến gần, trong khi nhiều hạng mục tại đập Rẫy Họ đã xuống cấp, hư hỏng nhưng chưa được khắc phục. Việc sớm bố trí nguồn lực xử lý các điểm sạt lở, gia cố thân đập, sân đập tràn và hệ thống tường chắn là yêu cầu cấp thiết, không chỉ nhằm bảo đảm an toàn công trình mà còn góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân vùng hạ lưu. Chủ động xử lý các điểm xung yếu trước mùa mưa lũ sẽ góp phần hạn chế nguy cơ sự cố, không để những hư hỏng hiện hữu phát triển thành hậu quả nghiêm trọng hơn.