Quảng Trị nỗ lực “mở đường” ra cửa khẩu, khơi thông hành lang kinh tế Đông – Tây

Những nỗ lực quyết liệt của lãnh đạo tỉnh đang từng bước tháo gỡ “điểm nghẽn”, mở ra không gian phát triển mới.

Theo UBND tỉnh Quảng Trị, Quảng Trị sở hữu hệ thống giao thông tương đối hoàn chỉnh với đầy đủ 5 loại hình; trong đó, đường bộ giữ vai trò chủ đạo với hơn 20.000 km. Các trục dọc như cao tốc Bắc – Nam phía Đông, Quốc lộ 1, tuyến ven biển đã cơ bản hình thành, tạo nền tảng kết nối Bắc – Nam.

Tuy nhiên, các trục ngang, đặc biệt là những tuyến huyết mạch dẫn ra cửa khẩu, vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Các tuyến Quốc lộ 9, Quốc lộ 15D, Quốc lộ 12A dù giữ vai trò chiến lược nhưng còn hạn chế về quy mô; nhiều đoạn xuống cấp, chưa đáp ứng lưu lượng vận tải ngày càng tăng. Hệ quả là chi phí logistics cao, thời gian vận chuyển kéo dài, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa; đồng thời, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông tại khu vực miền núi, biên giới. Nhận diện rõ thực trạng, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị xác định phát triển hạ tầng Đông – Tây không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược về quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Tại cuộc họp ngày 16/4, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh: “Muốn khai thác hiệu quả hành lang kinh tế Đông - Tây, trước hết phải có hạ tầng đủ mạnh. Các tuyến đường ra cửa khẩu phải được ưu tiên đầu tư, không để trở thành ‘nút thắt’”.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh cho biết, tỉnh đang rà soát danh mục dự án, xác định rõ thứ tự ưu tiên, đồng thời chủ động làm việc với các bộ, ngành Trung ương để tranh thủ nguồn lực.

Trong các dự án, Quốc lộ 15D được xác định là trục động lực then chốt, kết nối từ cảng Mỹ Thủy đến cửa khẩu quốc tế La Lay. Theo quy hoạch, tuyến dài khoảng 92 km, là hành lang ngắn và hiệu quả nhất để đưa hàng hóa từ Lào và Đông Bắc Thái Lan ra biển Đông. Tuy nhiên, đến nay tuyến vẫn chưa được đầu tư hoàn chỉnh, nhiều đoạn còn dang dở.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh nhấn mạnh: “Quốc lộ 15D có ý nghĩa sống còn đối với cảng Mỹ Thủy. Nếu tuyến đường không đủ năng lực, cảng sẽ khó phát huy vai trò cửa ngõ ra biển, đồng nghĩa bỏ lỡ thời cơ phát triển và gây lãng phí lớn”.

Hiện, đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ – La Sơn dài 21 km đã được đầu tư với quy mô 4 làn xe, tổng vốn gần 2.000 tỷ đồng; công tác giải phóng mặt bằng đang được đẩy nhanh, phấn đấu hoàn thành vào năm 2027.

Trong khi đó, đoạn từ cao tốc Cam Lộ – La Sơn đến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây – “mắt xích” quyết định để nối thông toàn tuyến – vẫn gặp khó khăn về nguồn vốn khi triển khai theo phương thức PPP.

Trước thực tế này, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị thống nhất chủ trương ưu tiên đầu tư công để nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 15D lên quy mô 4 làn xe, bảo đảm tiến độ và tính khả thi. Khi hoàn thành, tuyến sẽ rút ngắn hành trình vận chuyển hàng chục km, giảm đáng kể thời gian, chi phí logistics; đồng thời đáp ứng nhu cầu vận tải khối lượng lớn; trong đó, có khoảng 10 triệu tấn than mỗi năm từ Lào theo các thỏa thuận hợp tác song phương.

Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh: “Đây không chỉ là một tuyến giao thông, mà là trục phát triển chiến lược, mở ra không gian kinh tế mới về phía Tây, gắn với cảng biển và logistics”.

Cùng với Quốc lộ 15D, tỉnh Quảng Trị đang đẩy mạnh nâng cấp các trục kết nối hai cửa khẩu còn lại. Đối với Lao Bảo, tỉnh đề xuất bố trí vốn nâng cấp Quốc lộ 9; trong đó, ưu tiên đoạn từ cảng Cửa Việt đến Quốc lộ 1 nhằm hoàn thiện trục vận tải từ biển lên cửa khẩu.

Trong khi đó, Quốc lộ 12A lên Cha Lo cũng được kiến nghị nâng cấp; trước mắt, tập trung đoạn từ cửa khẩu đến đường Hồ Chí Minh (ngã ba Khe Ve) dài 38,5 km, đầu tư theo quy mô đường cấp III, 2 làn xe, đồng thời nghiên cứu huy động nguồn vốn ODA.

Một điểm nhấn khác là dự án cao tốc Cam Lộ – Lao Bảo, dài 56 km, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư khoảng 13.939 tỷ đồng theo hình thức PPP. Dự án được xác định là công trình chiến lược quốc gia, song hiện chưa bố trí được phần vốn ngân sách Trung ương tham gia, khiến việc phê duyệt chủ trương đầu tư còn vướng mắc.

UBND tỉnh kiến nghị Thường trực Tỉnh ủy làm việc với Chính phủ để tháo gỡ khó khăn, đồng thời nghiên cứu phương án huy động nguồn vốn ODA. Theo tính toán, khi hoàn thành, tuyến cao tốc sẽ rút ngắn hơn 30 km hành trình vận chuyển hàng hóa ra cảng Mỹ Thủy, giảm khoảng 45 phút thời gian di chuyển, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hành lang Đông – Tây.

Các nỗ lực đồng bộ trong đầu tư hạ tầng đang từng bước định hình hành lang logistics mới cho Quảng Trị. Khi các tuyến đường ra cửa khẩu được nâng cấp, hàng hóa từ Lào và Thái Lan sẽ có thêm tuyến vận tải ngắn, hiệu quả ra biển Đông; chi phí giảm, sức cạnh tranh tăng, mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào công nghiệp, thương mại và dịch vụ; đồng thời, hạ tầng hoàn thiện cũng góp phần kết nối các vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nhất là khu vực miền núi, biên giới.

Kết luận cuộc họp, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh, Quảng Trị có điều kiện thuận lợi để phát triển các hành lang vận tải, logistics liên vùng và quốc tế, đặc biệt là trục Đông – Tây. Việc triển khai các dự án giao thông trọng điểm trên hành lang này có vai trò then chốt, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng và nguồn thu ngân sách. “Cơ hội đang ở trước mắt, nhưng nếu không hành động nhanh và quyết liệt, chúng ta sẽ bỏ lỡ. Quan trọng nhất là phải bám sát để thu xếp nguồn vốn, sớm triển khai dự án”, Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh.

Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu UBND tỉnh đẩy nhanh giải phóng mặt bằng Quốc lộ 15D giai đoạn 1; đặc biệt tập trung thi công, sớm hoàn thiện khoảng 2 km đầu tuyến tại khu vực cảng Mỹ Thủy, bảo đảm tiến độ đưa cảng vào khai thác. Đồng thời, các sở, ngành, địa phương phải đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp; tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp”, bảo đảm tiến độ và tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công. Người đứng đầu đơn vị phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra chậm giải ngân, không sử dụng hết vốn, dẫn đến bị Trung ương thu hồi.

Với quyết tâm chính trị cao và cách làm đồng bộ, Quảng Trị đang từng bước “mở đường” để bứt phá, khẳng định vai trò cửa ngõ kết nối khu vực trên hành lang kinh tế Đông – Tây.