Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026: Chuyển cơ hội thành động lực tăng trưởng

Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng khi các nguồn lực được kết nối, chính sách tạo dựng niềm tin và hợp tác quốc tế chuyển từ trao đổi ý tưởng sang triển khai có kết quả. Đây là những vấn đề được các diễn giả quốc tế trao đổi tại phiên đối thoại chuyên sâu trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu năm 2026.

 

*Kết nối nguồn lực, mở rộng cơ hội

Theo Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Grant Frew, các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng sạch, y tế, công nghệ cao và bán dẫn có tiềm năng hợp tác lớn với Việt Nam. Để khai thác tiềm năng đó, cần tạo cầu nối giữa viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà đầu tư, đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng và thương mại hóa. Quỹ Hợp tác Khoa học Quốc tế của Anh dự kiến dành 60 triệu bảng Anh cho khu vực đến năm 2030, hỗ trợ chín dự án nghiên cứu có sự tham gia của Việt Nam, trong đó có các lĩnh vực năng lượng sạch và AI.

Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao phụ trách Khoa học Công nghệ Tiên tiến của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) Omran Sharaf cho rằng, công nghệ ngày càng trở thành một yếu tố định hình cục diện quốc tế. Vì vậy, các quốc gia muốn phát triển bền vững cần chủ động xây dựng năng lực khoa học và kỹ thuật. Với những công nghệ mới như AI, lượng tử, công nghệ gene và năng lượng thay thế, hợp tác không thể chỉ dừng ở việc chuyển giao giải pháp theo yêu cầu trước mắt. Các đối tác cần hiểu rõ bối cảnh xã hội, thể chế, nhân khẩu học, giá trị và những thách thức của nhau để lựa chọn công nghệ phù hợp, đồng thời hạn chế nguy cơ tạo ra khoảng cách trong quản trị.

Từ góc độ đô thị, Phó Giám đốc khu vực Đông Nam Á, Đông Á và Châu Đại Dương của Mạng lưới các Thành phố Lãnh đạo về Khí hậu (C40 Cities) Alissa Raj nhấn mạnh tiềm năng ứng dụng khoa học công nghệ trong ứng phó biến đổi khí hậu và cung cấp dịch vụ công. Công nghệ bản đồ, dự báo thời tiết và cảm biến có thể giúp thành phố vận hành hệ thống thoát nước, kênh dẫn, đập ngăn lũ và chuẩn bị trước các rủi ro khí hậu. Bà dẫn kinh nghiệm Rotterdam hỗ trợ Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng bản đồ và mô hình hóa thích ứng khí hậu, tạo cơ sở cho các hoạt động ứng phó sau này.

Những hợp tác như vậy có thể giúp Thành phố Hồ Chí Minh tiếp cận tri thức, dữ liệu và giải pháp đã được thử nghiệm ở các đô thị khác. Tuy nhiên, theo bà Alissa Raj, để dự án thí điểm tạo tác động rộng hơn, chính quyền trung ương cần hỗ trợ nguồn lực và đưa kết quả nghiên cứu vào kế hoạch, ngân sách. Các sáng kiến hiệu quả ở quy mô nhỏ cần có cơ chế để mở rộng, chẳng hạn từ một số tòa nhà sang nhiều khu vực hơn.

Kết nối hạ tầng vật lý với hạ tầng tài chính số cũng là một hướng mở rộng cơ hội. Giám đốc Công nghệ Trung tâm Tài chính Quốc tế Astana (AIFC) Talgat Amanbayev cho biết Kazakhstan đã đề xuất Việt Nam sử dụng hành lang vận tải qua Trung Á để đưa hàng hóa sang châu Âu trong thời gian chưa đầy 20 ngày. Tuy nhiên, đường sắt mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Bảo hiểm, tài trợ chuỗi cung ứng, ngân hàng và thủ tục hải quan cũng cần được kết nối. Công nghệ tài chính, tài sản số và mã hóa tài sản có thể góp phần tăng tốc thanh toán, minh bạch thông tin và cải thiện khả năng tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp.

Với Thành phố Hồ Chí Minh, định hướng phát triển trung tâm tài chính quốc tế có thể tạo thêm không gian để kết nối các dịch vụ tài chính, công nghệ và thương mại xuyên biên giới. Đại sứ Iain Grant Frew nhận định đây cũng là cơ hội để thành phố tích hợp tài chính xanh ngay từ đầu, qua đó thu hút dòng vốn chất lượng.

*Củng cố nền tảng để vốn và công nghệ phát huy hiệu quả

Cơ hội thu hút vốn dài hạn đang đi cùng nhiều sức ép. Trưởng đại diện thường trú tại Việt Nam và Lào của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Fazurin Jamaludin lưu ý chi phí vay vốn tăng, bất ổn toàn cầu gia tăng và các chính phủ phải cạnh tranh nguồn lực với những tập đoàn công nghệ lớn, nhất là trong lĩnh vực AI. Muốn huy động nguồn vốn kiên nhẫn cho các mục tiêu tăng trưởng và đầu tư hạ tầng, Việt Nam cần củng cố ổn định kinh tế vĩ mô, thể chế và xây dựng khung tài chính trung hạn dựa trên dự báo thực tế, gắn với ngân sách và bảo đảm bền vững tài khóa.

Ông Fazurin Jamaludin cũng cho rằng chất lượng, tính đầy đủ và minh bạch của dữ liệu là điều kiện để nhà đầu tư đánh giá cơ hội. Khi thông tin không rõ ràng, dòng vốn dài hạn khó tìm đến các dự án. Đây là yêu cầu có ý nghĩa đối với Việt Nam cũng như Thành phố Hồ Chí Minh khi xây dựng danh mục dự án, phát triển thị trường vốn và triển khai các kế hoạch đầu tư quy mô lớn.

Trong lĩnh vực tài chính bền vững, Đại sứ Iain Grant Frew cho rằng Việt Nam cần làm rõ tính tương thích giữa phân loại xanh trong nước với các tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Các hệ thống không nhất thiết phải giống hệt nhau, nhưng cần có khả năng đối chiếu để nhà đầu tư thuận lợi hơn khi đánh giá dự án và đưa vốn qua biên giới. Ông cho biết Anh đang phối hợp với Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam để hỗ trợ phát triển trái phiếu xanh và tiêu chuẩn ESG.

Đại diện Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) Weichuan Xu nhấn mạnh vai trò của các định chế phát triển trong việc cùng đầu tư, hỗ trợ khởi động và bảo chứng cho những công cụ tài chính bền vững đầu tiên tại thị trường mới nổi. Các công cụ mẫu có thể tạo niềm tin và mở đường cho việc nhân rộng. Trong khi đó, kinh nghiệm UAE được ông Omran Sharaf chia sẻ cho thấy hợp tác phát triển sở hữu trí tuệ, chia sẻ quyền tiếp cận công nghệ trên cơ sở công bằng và có lộ trình rõ ràng có thể giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí xây dựng năng lực. Hợp tác cần đi cùng các nguyên tắc về chủ quyền, uy tín và niềm tin giữa các bên.

Chuyển đổi số bao trùm cũng là điều kiện để cơ hội lan tỏa rộng hơn. Trợ lý Bộ trưởng phụ trách Quan hệ Kinh tế, Bộ Tài chính Bangladesh Samia Alam đề xuất bảo đảm người dân tiếp cận bình đẳng với dịch vụ số, hạ tầng kết nối có chi phí phù hợp, danh tính số đáng tin cậy và thanh toán điện tử an toàn. Bà nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nữ doanh nhân, đào tạo lại lao động; đồng thời sử dụng tài chính hỗn hợp và tiêu chuẩn chung để doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia thị trường số mà không phải gánh chi phí quá cao.

Kinh nghiệm quốc tế đã gợi mở một số hướng hành động cho Việt Nam cũng như Thành phố Hồ Chí Minh, như: duy trì nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện chất lượng dữ liệu và tính minh bạch; gắn đầu tư hạ tầng với khung tài chính trung hạn; kết nối viện nghiên cứu với doanh nghiệp để đưa công nghệ vào sản xuất, dịch vụ; hài hòa tiêu chuẩn tài chính xanh và thúc đẩy các công cụ huy động vốn có thể nhân rộng. Với đô thị, cần phát triển hợp tác quốc tế thành chương trình cụ thể về dữ liệu, chống ngập, thích ứng khí hậu và dịch vụ công, đồng thời bố trí nguồn lực để mở rộng mô hình hiệu quả.

Thông điệp chung là tập trung vào những nền tảng có tính quyết định: ổn định kinh tế vĩ mô, thể chế, dữ liệu minh bạch, niềm tin số, quy tắc chung và đặt con người ở vị trí trung tâm. Đây cũng là điều kiện để Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng tiếp nhận vốn, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế theo hướng tạo dựng năng lực trong nước, bảo đảm lợi ích lâu dài và đưa tăng trưởng dựa trên công nghệ đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp.