Quốc hội khóa XVI: Khẳng định ý thức chính trị, trách nhiệm công dân và đồng thuận xã hội cao

Sáng 6/4, tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã nghe Báo cáo tổng kết cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 và Báo cáo kết quả xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI của Hội đồng Bầu cử quốc gia.

* Tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách đạt 40%, cao nhất từ trước đến nay

Báo cáo tổng kết cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 do Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Hội đồng Bầu cử Quốc gia trình bày nêu rõ, đây là cuộc bầu cử có quy mô lớn nhất từ trước đến nay với hơn 76 triệu cử tri tham gia tại 72 nghìn khu vực bỏ phiếu.

Một số địa phương có tỷ lệ cử tri đi bầu rất cao và hoàn thành sớm như: Vĩnh Long 99,999%; Lào Cai 99,998%; thành phố Huế 99,996%; Tuyên Quang 99,99%; Hà Tĩnh 99,99%. Các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, dù có số lượng cử tri đông, biến động dân cư phức tạp nhưng vẫn hoàn thành sớm với tỷ lệ trên 99%.

Cử tri cả nước đã bầu đủ 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI từ 863 người ứng cử. Trong đó, đại biểu do Trung ương giới thiệu có 214 người trúng cử, 2 người không trúng cử; đại biểu do địa phương giới thiệu có 286 người trúng cử; không có người tự ứng cử trúng cử. Số đại biểu hoạt động chuyên trách ở Trung ương trúng cử là 145 người.

Về cơ cấu: đại biểu nữ 150 người (30%); dân tộc thiểu số 76 người (15,20%); ngoài Đảng 18 người (3,6%); dưới 40 tuổi 33 người (6,6%); tái cử hoặc đã từng là đại biểu Quốc hội là 247 người (49,40%), trong đó tái cử khóa XV là 230 người (46%); đại biểu lần đầu 253 người (50,60%). Trình độ: trên đại học 418 người (83,60%); đại học 80 người (16,0%); dưới đại học 02 người (0,40%).

Kết quả cho thấy cơ cấu đại biểu tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng đại biểu chuyên trách, giảm kiêm nhiệm; tỷ lệ đại biểu chuyên trách đạt 40%, cao nhất từ trước đến nay. Đặc biệt, lần đầu tiên trong Quốc hội có đại diện dân tộc Ơ Đu; tỷ lệ đại biểu nữ duy trì ở mức cao (30%), thể hiện bước tiến về bình đẳng giới và tính đại diện.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, dưới sự lãnh đạo sâu sát của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trực tiếp là Tổng Bí thư; sự chỉ đạo quyết liệt của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Bầu cử quốc gia, Chính phủ và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; cùng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã thành công rất tốt đẹp, đạt nhiều kết quả toàn diện.

Cử tri cả nước đã bầu đủ 500 đại biểu Quốc hội, 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh và 72.440 đại biểu HĐND cấp xã, cho thấy công tác nhân sự được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm tiêu chuẩn, chất lượng; cơ cấu đại biểu tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng đại biểu chuyên trách, nâng cao trình độ và tính đại diện. Cuộc bầu cử thực sự trở thành đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, với quy mô cử tri lớn nhất và tỷ lệ tham gia 99,70% - cao nhất qua các nhiệm kỳ, thể hiện rõ ý thức chính trị, trách nhiệm công dân và niềm tin của nhân dân, sự đồng thuận cao trong xã hội.

Các nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch được bảo đảm xuyên suốt trong toàn bộ quy trình, từ hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đến tổ chức bỏ phiếu, kiểm phiếu. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo, chuẩn bị và tổ chức bầu cử được thực hiện bài bản, kỹ lưỡng, trách nhiệm, đúng pháp luật. Hệ thống văn bản đầy đủ, công tác điều hành linh hoạt, hiệu quả; thông tin, tuyên truyền có nhiều đổi mới, sáng tạo. Tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội được giữ vững; số lượng đơn thư giảm nhiều so với nhiệm kỳ trước.

Thành công của cuộc bầu cử tiếp tục khẳng định sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ, là tiền đề chính trị - pháp lý quan trọng cho hoạt động của Quốc hội và HĐND các cấp trong nhiệm kỳ mới.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, từ thực tiễn tổ chức thành công cuộc bầu cử cho thấy, yếu tố quyết định hàng đầu là phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, xuyên suốt của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các cấp ủy, tổ chức đảng. Bên cạnh đó, bài học kinh nghiệm là sự phân công rõ ràng, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở; đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò của nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội; bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch trong toàn bộ quy trình; thực hiện chặt chẽ công tác nhân sự, từ hiệp thương, giới thiệu người ứng cử đến lấy ý kiến cử tri và vận động bầu cử.

Cùng với đó là việc đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong vận động, tập hợp nhân dân; nâng cao chất lượng tập huấn nghiệp vụ; tăng cường kiểm tra, giám sát, chế độ thông tin, báo cáo; kịp thời xử lý các khó khăn, vướng mắc; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác bầu cử.

Về đề xuất, Hội đồng Bầu cử quốc gia kiến nghị Quốc hội tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, làm rõ thẩm quyền, quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo; hoàn thiện quy định về danh sách cử tri, bỏ phiếu nơi khác, thời gian ứng cử, hiệp thương, công bố danh sách; điều chỉnh thời gian bỏ phiếu, kiểm phiếu linh hoạt. Đồng thời, hoàn thiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương theo hướng điều chỉnh số lượng đại biểu HĐND gắn với dân số, diện tích, đặc thù địa bàn; xem xét tăng số lượng đại biểu cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Chính phủ chỉ đạo hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thống nhất, ổn định; chuẩn hóa biểu mẫu, nghiệp vụ; điều chỉnh mốc thời gian, chế độ báo cáo phù hợp; phân cấp hợp lý thẩm quyền trong tổ chức bầu cử; hoàn thiện quy định về tổ chức, hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử.

Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nghiên cứu đổi mới hình thức tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử phù hợp thực tiễn; tăng cường, cụ thể hóa vai trò giám sát sau bầu cử, nâng cao trách nhiệm đại biểu dân cử.

* Xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI bảo đảm chặt chẽ, đúng pháp luật

Theo Báo cáo Về việc xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI của Hội đồng Bầu cử quốc gia, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI đã được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín; bảo đảm yêu cầu dân chủ, đúng pháp luật.

Việc hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI được tổ chức công khai, dân chủ, đúng pháp luật; các bước lập danh sách, công bố danh sách cử tri, danh sách những người ứng cử được tiến hành đúng quy trình, thời gian theo quy định của Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND.

Cử tri cả nước bầu đủ 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI tại 182 đơn vị bầu cử theo đúng nguyên tắc xác định người trúng cử được quy định tại Điều 78 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND.

Đến ngày 25/3/2026, việc tiếp nhận xem xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo về người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI như sau: Có 498 người không có đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh; có 2 người trúng cử đại biểu Quốc hội có đơn phản ánh.

Các cơ quan có thẩm quyền đã tiến hành xem xét đơn phản ánh theo đúng quy định của pháp luật và kết luận các đơn phản ánh không đủ điều kiện để giải quyết theo trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Tuy nhiên, với tinh thần thận trọng, lắng nghe, để giúp Hội đồng Bầu cử quốc gia xem xét, quyết định xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI bảo đảm chặt chẽ, đúng pháp luật, Tiểu ban Văn bản pháp luật và Giải quyết khiếu nại, tố cáo giúp việc Hội đồng Bầu cử quốc gia đã yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền xác minh làm rõ thông tin trong các đơn phản ánh và khẳng định các thông tin nêu trong đơn là không có cơ sở. Tiểu ban Văn bản pháp luật và Giải quyết khiếu nại, tố cáo và Tiểu ban Nhân sự đã thống nhất báo cáo Hội đồng Bầu cử quốc gia về việc 2 người có đơn phản ánh đều bảo đảm tiêu chuẩn, đủ tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Sau khi xin ý kiến bằng văn bản và biểu quyết bằng phiếu, với sự thống nhất cao, tất cả các thành viên Hội đồng Bầu cử quốc gia đã biểu quyết nhất trí thông qua Nghị quyết xác nhận 500 người trúng cử đủ tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI. Ngày 27/3/2026, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã ban hành Nghị quyết số 238/NQ-HĐBCQG về việc xác nhận đủ tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI.