Quyết liệt giải ngân vốn đầu tư công: Cần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ban hành Công điện số 169/CĐ-TTg về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2025. Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025, một trong những giải pháp trọng tâm được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh đến; đó là: phát huy vai trò người đứng đầu cơ quan, đơn vị; phân công cụ thể lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án, cá thể hóa trách nhiệm để làm cơ sở đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ…

Theo số liệu mới nhất của Bộ Tài chính, trong 8 tháng năm 2025, cả nước giải ngân vốn đầu tư công đạt 409 nghìn tỷ đồng, đạt 46,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tăng 5,9% về tỷ lệ và tăng gần 135,3 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm 2024.

Có 09 bộ, cơ quan Trung ương và 22 địa phương có tỉ lệ ước giải ngân đạt trên bình quân chung cả nước. Trong đó, một số bộ, cơ quan, địa phương được giao kế hoạch lớn và có tỷ lệ giải ngân cao: Bộ Quốc phòng (giải ngân đạt 54,5%), Bộ Công an (giải ngân đạt 64,8%), Thanh Hóa (giải ngân đạt 90,6%), Ninh Bình (giải ngân đạt 90,1%), Phú Thọ (giải ngân đạt 74,08%), Bắc Ninh (giải ngân đạt 64,6%), Gia Lai (giải ngân đạt 62,8%). Giải ngân chương trình mục tiêu quốc gia đạt 52,4% kế hoạch.

Tuy nhiên, bên cạnh những địa phương có tỉ lệ ước giải ngân đạt trên bình quân chung cả nước, vẫn còn 18 bộ, cơ quan Trung ương và 30 địa phương chưa phân bổ hết kế hoạch vốn đã được Thủ tướng Chính phủ giao với tổng số vốn gần 38,4 nghìn tỷ đồng. Đến hết tháng 8 năm 2025, có 29 bộ, cơ quan và 12 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức trung bình cả nước.

Chỉ ra nguyên nhân, lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết, hiện, nguồn cung vật liệu xây dựng gặp khó, giá tăng cao. Năng lực của chủ đầu tư, nhà thầu, quản lý dự án của một số chủ đầu tư còn hạn chế. Một số nhà thầu năng lực yếu kém, chậm thi công, bị chấm dứt hợp đồng.

Cùng với đó, 11 bộ, địa phương báo cáo nguyên nhân do tác động của việc sắp xếp tinh gọn bộ máy, tạm dừng khởi công mới dự án, điều chỉnh dự án do sắp xếp bộ máy. Ngoài ra, các nguyên nhân khác liên quan tới giải phóng mặt bằng, nhân lực, điện, đơn giá, định mức, quy hoạch, xác định địa giới, sắp xếp đơn vị hành chính, vốn ODA, nguồn thu ngân sách địa phương…

Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương xác định thúc đẩy đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu, là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức, cá nhân. Trong lãnh đạo, chỉ đạo phải có quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt, làm việc nào ra việc đó, làm việc nào dứt việc đó, phân công phải bảo đảm "6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả".

Cùng với việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong giải ngân vốn đầu tư công, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, sẽ xử lý nghiêm theo quy định các tập thể, cá nhân cố tình làm chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công (nếu có); thay thế ngay những cán bộ yếu kém, hạn chế về năng lực và trách nhiệm; kiên quyết xử lý các hành vi tiêu cực, tham nhũng trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công (nếu có).

Lãnh đạo Bộ Công Thương cũng vừa ban hành công văn 7171/BCT-KHTC, yêu cầu toàn ngành tập trung quyết liệt các giải pháp tăng tốc giải ngân, phấn đấu đạt 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025. Theo đó, về giải ngân vốn đầu tư công và các chương trình mục tiêu quốc gia, yêu cầu các Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Công nghiệp, Vụ Kế hoạch Tài chính và Quản lý doanh nghiệp tập trung quyết liệt các giải pháp tăng tốc giải ngân, phấn đấu đạt 100% kế hoạch vốn năm 2025. Đồng thời, thường xuyên rà soát nguyên nhân chậm giải ngân, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ ngay cả trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Còn theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, để đạt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch cả năm theo yêu cầu của Chính phủ, vẫn còn nhiều khó khăn cần được tháo gỡ bằng những giải pháp quyết liệt và đồng bộ hơn; cụ thể như: tổ chức, sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương hai cấp. Việc sắp xếp lại cơ cấu hành chính, thay đổi mô hình chính quyền hai cấp đã tác động nhất định đến kết quả giải ngân vốn đầu tư công.

Chẳng hạn như liên quan đến công tác kiện toàn cấp xã, một số xã chưa kịp kiện toàn nên thiếu một số vị trí liên quan đến đầu tư công, như kế toán, quản lý dự án… do đó các thủ tục liên quan đến dự án, thanh quyết toán phải chờ để hoàn thiện.

Tiếp đến là một số dự án phải tiến hành rà soát, điều chỉnh để phù hợp với mô hình mới chính quyền hai cấp. Nhiều công trình trước đây do cấp huyện quản lý nay phải chuyển giao sang đơn vị, đầu mối khác. Mặc dù, Trung ương đã có những hướng dẫn rất cụ thể, nhưng trong quá trình triển khai thực tế tại các địa phương vẫn phát sinh một số vướng mắc đa dạng do ở mỗi địa phương, điều kiện và tình hình khác nhau. Tuy nhiên, các địa phương đã rất nỗ lực khắc phục khó khăn, vướng mắc.

Về phía địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười cho biết, kết quả giải ngân hiện nay của tỉnh Lâm Đồng đang đứng thứ 30/34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Nếu không giải ngân được, dẫn đến tốc độ tăng trưởng thấp. Đáng chú ý hầu hết vốn giải ngân đều sử dụng cho các công trình phục vụ nhân dân như giao thông, nông nghiệp… ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân.

Theo ông Hồ Văn Mười, trách nhiệm này thuộc về Chủ tịch và các thành viên UBND tỉnh, lãnh đạo các sở, ngành nhất là Sở Tài chính, các Ban quản lý dự án cùng Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu. Hiện tại tất cả các điều kiện để thực hiện đã có đủ, chỉ còn thiếu sự quyết tâm, quyết liệt để triển khai nhiệm vụ này. "Nếu những người phụ trách nhiệm vụ trên đã làm đủ mọi cách mà kết quả không chuyển biến thì chỉ còn cách thay người phụ trách…", lãnh đạo tỉnh nói.

Để hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025 được Thủ tướng giao, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Võ Tấn Đức giao Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính và các đơn vị liên quan tham mưu UBND tỉnh về cơ chế đánh giá, xếp loại gắn trực tiếp với kết quả giải ngân vốn đầu tư công.

Theo đó, đơn vị nào hoàn thành tốt tiến độ giải ngân, bảo đảm chất lượng sẽ được khen thưởng, biểu dương, xem xét ưu tiên trong đánh giá, quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng cuối năm. Ngược lại, đơn vị nào để chậm trễ, trì trệ, không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị hạ bậc thi đua, không xem xét đưa vào quy hoạch, bổ nhiệm chức vụ, xem xét điều chuyển công tác.

Cùng với Đồng Nai, tỉnh Đồng Tháp cũng đang chạy nước rút giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp Trần Trí Quang yêu cầu yêu cầu Sở Tài chính rà soát lại kế hoạch vốn; tham mưu UBND tỉnh phân cấp, phân quyền trong điều chuyển vốn; giải quyết những kiến nghị của các chủ đầu tư theo thẩm quyền...

Cùng đó, chủ đầu tư cần khẩn trương phối hợp với đơn vị liên quan thực hiện hiệu quả vốn đầu tư công trên địa bàn và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; tiếp tục tăng cường kiểm tra, rà soát, giám sát. Các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan chủ động phối hợp với đơn vị sử dụng vốn ngân sách Trung ương.

"Cả hệ thống chính trị quyết liệt thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, tăng cường thông tin, truyền thông tạo sự đồng tình trong nhân dân; xử lý nghiêm các đơn vị, tổ chức cố tình làm chậm tiến độ, gây khó khăn cho triển khai các dự án; kiểm điểm các bộ, ngành, địa phương yếu kém trong thực hiện…", Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh.