Quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU

Ngày 25/2, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký ban hành Công điện số 18/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung chuẩn bị làm việc với Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu lần thứ 5, quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU đối với thủy sản Việt Nam.

Công điện gửi Bộ trưởng các Bộ: Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Xây dựng, Công Thương và Bí thư tỉnh ủy, thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố.

Công điện nêu: Thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều văn bản chỉ đạo; các bộ, ngành, địa phương có liên quan cũng đã triển khai quyết liệt công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) nhằm gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thủy sản Việt Nam.

Thủ tướng Chính phủ ghi nhận, biểu dương sự nỗ lực, tinh thần trách nhiệm và những kết quả bước đầu đạt được của các bộ, ngành, địa phương, lực lượng chức năng và cộng đồng ngư dân trong triển khai các nhiệm vụ chống khai thác IUU thời gian qua. Tuy nhiên, công tác chống khai thác IUU vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, đặc biệt trong công tác quản lý, kiểm soát tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, nhiều trường hợp tàu cá vi phạm khai thác IUU chưa được xử lý triệt để, vẫn còn tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, còn có sự chủ quan, thiếu quyết liệt trong triển khai thực hiện của một số cấp, ngành, địa phương. Do vậy, sau gần 8 năm, qua 4 lần kiểm tra của EC chúng ta vẫn chưa gỡ được "thẻ vàng".

Dự kiến khoảng đầu tháng 3 năm 2026, Đoàn Thanh tra của EC sẽ vào kiểm tra lần thứ 5. Việc kiểm tra lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, kết quả của đoàn kiểm tra là yếu tố quyết định đến việc EC gỡ "thẻ vàng" hoặc nâng lên cảnh báo "thẻ đỏ" đối với thủy sản Việt Nam.

*Triển khai quyết liệt 123 nhiệm vụ, tập trung vào 5 nhóm vấn đề trọng tâm

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các đồng chí Bộ trưởng, trưởng ngành có liên quan, Bí thư và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có hoạt động khai thác, thu mua, chế biến, xuất khẩu thủy sản, nhất là các địa phương ven biển phải coi đây là nhiệm vụ cấp bách, quan trọng hàng đầu để trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, huy động tối đa nguồn lực, triển khai quyết liệt đồng bộ, có hiệu quả 123 nhiệm vụ mà Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Ban Chỉ đạo đã giao, trong đó tập trung vào các nhiệm vụ giải pháp để thực hiện 5 nhóm vấn đề trọng tâm gồm: khung pháp lý; quản lý đội tàu; theo dõi, kiểm soát và giám sát tàu cá; truy xuất nguồn gốc khai thác thủy sản; thực thi pháp luật và xử lý vi phạm theo đúng 5 khuyến cáo của EC.

Trong thời gian từ nay đến ngày 9/3/2026, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt công tác thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch (Quyết định số 515/QĐ-BNNMT ngày 9/2/2026 về việc ban hành Kế hoạch kiểm tra đợt cao điểm việc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại 15 địa phương trọng điểm) và các nhiệm vụ giải pháp để thực hiện các nhóm vấn đề trọng tâm theo khuyến cáo của EC.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao, Đại sứ - Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại Liên minh châu Âu và các cơ quan có liên quan xây dựng chương trình, kịch bản, nội dung làm việc với Đoàn Thanh tra của EC (bao gồm cả cấp kỹ thuật, chuyên gia và cấp cao). Trong đó, chương trình, kịch bản phải toàn diện, cụ thể, phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc chuẩn bị hồ sơ, tài liệu minh chứng cho báo cáo để sẵn sàng phục vụ các yêu cầu của Đoàn Thanh tra, rõ trách nhiệm của từng thành viên khi tham gia làm việc với EC.

Chuẩn bị chu đáo, đầy đủ công tác lễ tân, hậu cần, các cơ sở vật chất cần thiết, đặc biệt chú trọng công tác phiên dịch khi đón và làm việc với Đoàn Thanh tra EC. Các bộ, cơ quan cử cán bộ có chuyên môn, kinh nghiệm trực tiếp theo dõi vấn đề liên quan đến IUU tham gia làm việc với đoàn.

Tổ chức họp trực tuyến với các bộ, ngành, địa phương trên cơ sở Chương trình kịch bản, nội dung, phân công làm việc với Đoàn Thanh tra để hướng dẫn cụ thể, chi tiết việc triển khai đón tiếp và làm việc với Đoàn Thanh tra, đảm bảo tuyệt đối không để xảy ra sai sót.

*Quản lý tàu cá và ngư dân xuất, nhập bến trên nền tảng VNeID

Các Bộ: Tư pháp; Nông nghiệp và Môi trường; Quốc phòng; Công an; Khoa học và Công nghệ; Ngoại giao và các bộ, ngành có liên quan tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã giao theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Trong đó, các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Ngoại giao, Tư pháp, Công an, Quốc phòng thành lập các Tổ công tác tham gia các đoàn kiểm tra EC; tổ chức thông tin thích hợp trong thời gian Đoàn làm việc.

Bộ Công an chỉ đạo công an các địa phương khẩn trương củng cố hồ sơ, đưa ra truy tố, xét xử các vụ việc vi phạm hình sự trong chống khai thác IUU; kiểm soát chặt chẽ tàu cá và ngư dân tại nơi cư trú, đảm bảo nắm rõ địa chỉ của mọi chủ tàu, ngư dân và địa bàn hoạt động của tàu cá gắn với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia; sớm đưa vào áp dụng hệ thống quản lý tàu cá và ngư dân xuất, nhập bến trên nền tảng VNeID để giám sát toàn bộ tàu cá, ngư dân tham gia hoạt động khai thác thủy sản.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Biên phòng phối hợp với các lực lượng có liên quan kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập bến, kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác thủy sản; bố trí cao điểm lực lượng, phương tiện, trang thiết bị kiểm soát, hướng dẫn ngư dân tại vùng biển giáp ranh với các nước, không để phát sinh thêm tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ động chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện các cơ sở dữ liệu, phần mềm nghiệp vụ gồm: cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, hệ thống VMS, cơ sở dữ liệu xử phạt vi phạm hành chính, hệ thống eCDT, Elogbook, hệ thống cảnh báo mất kết nối VMS-Alert. Các hệ thống kiểm soát hoạt động tàu cá phải đảm bảo đồng bộ, liên thông, đảm bảo dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, có thể kiểm chứng", khắc phục dứt điểm tình trạng không thống nhất, đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, thông suốt trước ngày 6/3/2026; cử cán bộ có chuyên môn để thuyết trình với Đoàn Thanh tra EC.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có hoạt động khai thác, thu mua, chế biến, xuất khẩu thủy sản chỉ đạo chuẩn bị thông tin, tài liệu báo cáo đảm bảo đầy đủ, chính xác (số liệu phải thống nhất với số liệu mà tỉnh đã báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp gửi EC), tuyệt đối không để bị động, bất ngờ; chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nếu địa phương không hoàn thành nhiệm vụ chống khai thác IUU, ảnh hưởng đến nỗ lực gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của cả nước hoặc bị cảnh báo "thẻ đỏ".

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện Công điện này./.