Ra mắt mô hình nông nghiệp tuần hoàn thích ứng biến đổi khí hậu

Các đại biểu khởi động dự án Green Hero Solution. Ảnh: Hương Giang - TTXVN

Ngày 12/3, tại TP. Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam và Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam tổ chức lễ ra mắt dự án “Green Hero Solution – Mô hình tuần hoàn cho hệ thống nông nghiệp và lương thực thích ứng biến đổi khí hậu tại Việt Nam”. 

Sự kiện có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, tổ chức xã hội cùng nhiều thanh niên, nông dân và hợp tác xã đang tham gia các sáng kiến đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp – thực phẩm bền vững.

Dự án được triển khai trong bối cảnh Việt Nam và Đan Mạch đang tăng cường hợp tác trong chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, đặc biệt sau khi hai nước thiết lập Đối tác Chiến lược Xanh Việt Nam – Đan Mạch vào tháng 11/2023. Khuôn khổ hợp tác này tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, kinh tế xanh, nông nghiệp bền vững, quản lý tài nguyên và đổi mới sáng tạo, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm, phía Đan Mạch đang chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và mô hình quản trị nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển hệ thống lương thực minh bạch, bền vững và thân thiện với môi trường. Các sáng kiến hợp tác cũng hướng tới thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong chuỗi giá trị thực phẩm, giảm lãng phí tài nguyên và nâng cao giá trị gia tăng cho sản xuất nông nghiệp.

Bà Sanne Høj Andrén, Tham tán Nông nghiệp tại Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam, đánh giá cao vai trò của các sáng kiến hợp tác giữa khu vực công, doanh nghiệp và cộng đồng trong quá trình chuyển đổi xanh. Theo bà, Đan Mạch coi Việt Nam là đối tác quan trọng trong các chương trình hợp tác phát triển bền vững, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm và quản lý tài nguyên.

Bà Andrén cho rằng các sáng kiến như Green Hero Solution không chỉ góp phần giảm lãng phí thực phẩm mà còn thúc đẩy những giải pháp sáng tạo nhằm xây dựng hệ thống thực phẩm có khả năng thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Tại TP. Hồ Chí Minh, mỗi ngày có khoảng 9.000 tấn rác thải sinh hoạt được tạo ra; trong đó hơn 60% là rác thải hữu cơ, phần lớn vẫn được xử lý bằng hình thức chôn lấp, tạo ra khí methane – một loại khí nhà kính có tác động mạnh tới biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, vẫn còn nhiều cộng đồng dễ bị tổn thương gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn thực phẩm dinh dưỡng. Điều này cho thấy cần những giải pháp đồng thời giải quyết cả thách thức môi trường lẫn thách thức xã hội. Dự án Green Hero Solution chính là một bước đi theo hướng đó.

“Dự án sẽ thí điểm mô hình hệ thống thực phẩm tuần hoàn tại TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Theo đó, rác thải thực phẩm hữu cơ sẽ được thu gom từ các đối tác và doanh nghiệp, sau đó được xử lý để sản xuất phân compost. Nguồn phân compost này sẽ được sử dụng tại hai khu vườn cộng đồng của Food Bank, nơi trồng các loại rau củ tươi nhằm hỗ trợ các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Như vậy, dự án tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực: từ rác thải thực phẩm thành phân hữu cơ, phục vụ sản xuất thực phẩm, hỗ trợ cộng đồng. Đây không chỉ là một mô hình kinh tế tuần hoàn, mà còn là một hành động thích ứng với biến đổi khí hậu từ cấp độ cộng đồng”, bà Sanne Høj Andrén chia sẻ.

Ông Nguyễn Tuấn Khởi, Chủ tịch sáng lập Mạng lưới Ngân hàng Thực phẩm Việt Nam, cho biết dự án đặt ra những mục tiêu cụ thể và ý nghĩa như chuyển hướng ít nhất 300 tấn rác thải thực phẩm hữu cơ khỏi bãi chôn lấp; giảm khoảng 600 tấn khí thải CO₂; sản xuất khoảng 40 tấn phân compost phục vụ nông nghiệp đô thị và xây dựng hai khu vườn Green Hero tại TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Các khu vườn này dự kiến sẽ cung cấp hơn 500 kg nông sản tươi cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Dự án không chỉ tập trung vào xử lý rác thải thực phẩm mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái hợp tác rộng hơn giữa các bên trong chuỗi giá trị nông nghiệp – thực phẩm.

“Green Hero Solution là bước khởi đầu của chương trình Green Hero – Anh hùng Xanh, nhằm kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân, thanh niên khởi nghiệp và các tổ chức xã hội cùng tham gia phát triển hệ thống thực phẩm bền vững. Thông qua chương trình, các bên kỳ vọng thúc đẩy các mô hình đổi mới sáng tạo giúp nông dân và hợp tác xã tận dụng tốt hơn nguồn tài nguyên, giảm lãng phí thực phẩm và nâng cao giá trị nông sản”, ông Khởi chia sẻ.

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãng phí thực phẩm đang trở thành thách thức lớn của thế giới hiện đại. Theo nhiều báo cáo quốc tế, mỗi năm toàn cầu lãng phí khoảng một phần ba lượng thực phẩm được sản xuất, tương đương hơn 1,3 tỷ tấn, trong khi hàng trăm triệu người vẫn đối mặt với tình trạng thiếu dinh dưỡng. Việc thúc đẩy các sáng kiến giảm lãng phí thực phẩm, thay đổi tư duy về quản lý rác thải, không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn phù hợp với định hướng phát triển của ngành nông nghiệp.

“Đây là mô hình sáng tạo có tác động lan tỏa lớn trong xã hội, góp phần thực hiện các chương trình trọng tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường như nông nghiệp bền vững, quản lý tài nguyên bền vững, từ đó góp phần vào cam kết Net Zero của Việt Nam với cộng đồng quốc tế”, ông Lê Viết Bình, Phó Chánh văn phòng phụ trách phía Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết.

Trong khuôn khổ sự kiện, các tổ chức và doanh nghiệp cũng tiến hành ký kết hợp tác nhằm mở rộng mạng lưới đối tác tham gia hệ sinh thái Green Hero, đồng thời thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực thực phẩm.

Theo kế hoạch, trong thời gian tới dự án sẽ triển khai nhiều hoạt động như xây dựng mô hình vườn cộng đồng, tổ chức chương trình giáo dục môi trường trong trường học, kết nối nông dân và hợp tác xã tham gia chuỗi giá trị tuần hoàn, cũng như hỗ trợ các sáng kiến khởi nghiệp xanh của thanh niên.

Thông qua các hoạt động này, dự án kỳ vọng góp phần lan tỏa lối sống xanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp – thực phẩm, đồng thời xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng hướng tới một nền nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.