Rủi ro của Indonesia giữa cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung

Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã khởi đầu từ việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương áp mức thuế cao đối với thép và nhôm nhập khẩu từ Trung Quốc. Điều này có thể gây ra thiệt hại đến 60 tỷ USD đối với những hàng hóa và sản phẩm của Trung Quốc nhập vào thị trường Mỹ.

Giới quan sát dự đoán, nếu xảy ra cuộc chiến tranh thương mại kéo dài giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới (hiện đang là thị trường xuất khẩu lớn thứ nhất và thứ hai của Indonesia), các diễn biến cần phải được theo dõi chặt chẽ bởi cuộc chiến này sẽ ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu và hậu quả là hàng hóa của Trung Quốc sẽ tràn ngập thị trường Indonesia.

Các nhà sản xuất thép Indonesia từ lâu đã phàn nàn về sự cạnh tranh không công bằng do việc bán phá giá thép từ Trung Quốc. Với mối đe dọa này, Chính phủ Indonesia có thể phải thực hiện việc kiểm tra chặt chẽ hơn đối với mặt hàng thép nhập khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo Hiệp hội ngành công nghiệp thép Indonesia, hiện nay nhập khẩu thép của nước này đã chiếm khoảng 55-60% lượng tiêu thụ thép hàng năm (khoảng 12 triệu tấn), trong khi ngành sản xuất thép trong nước chỉ hoạt động ở mức 40% công suất.

Số liệu của Bộ Thương mại cho thấy Indonesia là nước nhập khẩu ròng thép lớn thứ 3 thế giới và thâm hụt thương mại thép năm ngoái vượt quá 6 tỷ USD, xếp thứ hai sau thâm hụt thương mại về dầu mỏ và khí đốt.

Theo tác giả bài viết, trước khi áp dụng biện pháp trừng phạt này đối với Trung Quốc, chính quyền của Tổng thống Trump trước hết nên đưa vụ việc này lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) để tổ chức này tiến hành giám sát toàn bộ hệ thống và có biện pháp xử lý phù hợp, nếu có các chứng cứ cho rằng Trung Quốc bán phá giá.

Tuy nhiên, chính quyền của Tổng thống Trump đã cáo buộc WTO có thái độ chống lại Mỹ trong các phán quyết thương mại và cho rằng WTO không thích hợp trong việc đối phó với một nền kinh tế bị thống lĩnh bởi nhà nước mà không tuân theo các nguyên tắc thị trường. Điều này có thể có tác động tiêu cực đến uy tín và vị thế của cơ quan thương mại toàn cầu.

Sự phớt lờ không tin tưởng đối với vai trò của WTO cũng như cáo buộc tổ chức này có các hành động chống lại Mỹ đã cho thấy Mỹ đang rút lui khỏi tổ chức thương mại lớn nhất thế giới để thực hiện theo các hành động đơn phương của họ.

Hành động này nếu tiếp tục diễn ra trong thời gian dài sẽ khiến các nước bị áp đặt lệnh trừng phạt có các biện pháp trả đũa khác nhau và qua đó sẽ làm phá hỏng hệ thống thương mại toàn cầu.

Mặc dù WTO vẫn còn có những thiếu sót, nhưng các tranh chấp cần được thảo luận và giải quyết theo khuôn khổ đa phương và các quyết định đơn phương là nguy hiểm. Đàm phán đa phương đặc biệt tốt hơn đối với các nước đang phát triển có vị thế thương lượng yếu kém như Indonesia.

Thay vì áp dụng biện pháp trả đũa ngay lập tức chống lại lệnh trừng phạt của Mỹ, Trung Quốc nên xem xét các cáo buộc rằng các công ty của họ đã được nhà nước bảo hộ, bán phá giá các mặt hàng thép, nhôm khiến cho các loại hàng hóa này tràn ngập thị trường Mỹ. Trung Quốc cũng nên xem xét cách thức giảm thặng dư thương mại với Mỹ được báo cáo là trên 375 tỷ USD vào năm 2017.

Ngay sau khi chính quyền của Tổng thống Trump tuyên bố tiến hành các biện pháp trừng phạt đối với Trung Quốc, Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Chung Sơn đã cảnh báo rằng một cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ mang tới thảm hoạ cho nền kinh tế toàn cầu.

"Không có người chiến thắng trong một cuộc chiến tranh thương mại" và một cuộc chiến thương mại sẽ chỉ mang lại thảm họa cho cả hai bên, Bộ trưởng Chung Sơn cho biết tại một cuộc họp báo ở Bắc Kinh hôm 23/3.

Hôm 20/3 vừa qua, Trung Quốc cũng đã công bố một danh sách các mặt hàng bị áp mức thuế mới, trong đó có các sản phẩm thịt lợn, trái cây và rượu vang trị giá 3 tỷ USD nhập từ Mỹ, nhằm trả đũa lệnh trừng phạt mà Mỹ áp đặt đối với các mặt hàng thép, nhôm của nước này.

Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo rằng trong giai đoạn đầu, nước này sẽ áp mức thuế 15% đối với 120 mặt hàng trị giá gần 1 tỷ USD - bao gồm trái cây tươi, đậu, nhân sâm và rượu vang nếu Mỹ không chịu nhượng bộ.

Trong giai đoạn thứ hai, thuế suất sẽ ở mức 25% đối với tám mặt hàng trị giá tổng cộng gần 2 tỷ USD, trong đó có thịt lợn, đồ phế thải…, sau khi nước này đánh giá về tác động của lệnh trừng phạt của Mỹ đối với các mặt hàng của Trung Quốc.

Căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã "nóng" thêm vào tuần trước, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký lệnh trừng phạt đối với mặt hàng thép và nhôm của Trung Quốc.

Chính quyền Mỹ đã yêu cầu Trung Quốc có biện pháp làm giảm tới 100 tỷ USD mức thâm hụt thương mại hàng năm của Mỹ. Trong năm đầu tiên cầm quyền của Tổng thống Donald Trump, mức thâm hụt thương mại của nước này với Trung Quốc đã lên đến con số kỷ lục là 375 tỷ USD.