Sân bay Pháp đối mặt nguy cơ đóng cửa vì thuế hàng giá rẻ

Sân bay Paris-Vatry ở tỉnh Marne, miền Đông Bắc Pháp, đang đứng trước nguy cơ phải đóng cửa một phần, thậm chí đóng cửa hoàn toàn, sau khi Chính phủ Pháp áp dụng thuế mới đối với các kiện hàng giá trị nhỏ nhập từ ngoài Liên minh châu Âu (EU).

Theo ban quản lý sân bay, kể từ khi chính sách thuế có hiệu lực từ ngày 1/3 vừa qua, lưu lượng hàng hóa tại đây đã giảm tới 70%, do các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc chuyển đường bay sang các nước châu Âu khác nhằm tránh mức thuế mới của Pháp.

Nằm giữa vùng đồng bằng Champagne, sân bay Paris-Vatry - hiện mang tên XCR Airport - vốn là một căn cứ quân sự của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trước khi được chuyển đổi thành sân bay thương mại vào cuối những năm 1990. Với đường băng dài gần 4 km, dài hơn cả sân bay Orly của Paris, nơi đây từng được xem là một trung tâm vận tải hàng hóa đầy tiềm năng của Pháp.

Tuy nhiên, hoạt động tại sân bay này hiện trở nên ảm đạm. Ông Fabrice Pauquet, Tổng giám đốc XCR Airport, cho biết sân bay đã mất 5 trong tổng số 7 chuyến bay hàng hóa mỗi tuần chỉ trong vài ngày sau khi sắc thuế mới được áp dụng.

Theo quy định mới của Chính phủ Pháp, các kiện hàng nhập từ ngoài EU có giá trị dưới 150 euro sẽ bị áp thuế 2 euro cho mỗi nhóm mặt hàng. Ví dụ, 3 chiếc quần trong cùng một kiện được tính là một mặt hàng. Chính sách này chủ yếu nhắm tới các nền tảng thương mại điện tử như Temu, Shein hay AliExpress, vốn dựa vào mô hình giao hàng trực tiếp từ Trung Quốc tới người tiêu dùng châu Âu.

Chính phủ Pháp cho rằng việc áp dụng công cụ thuế này nhằm buộc các tập đoàn thương mại điện tử phải thay đổi mô hình logistics, tương tự Amazon, tức xây dựng kho hàng tại châu Âu thay vì vận chuyển trực tiếp số lượng lớn các kiện hàng nhỏ từ châu Á.

Tuy nhiên, phản ứng của các doanh nghiệp Trung Quốc diễn ra rất nhanh. Theo ông Pauquet, chỉ 2 ngày trước khi thuế có hiệu lực, một hãng vận tải hàng hóa đã thông báo chuyển toàn bộ chuyến bay từ Pháp sang Bỉ. Một số hãng khác cũng nhanh chóng làm điều tương tự.

Hệ quả là lượng hàng hóa xử lý tại Paris-Vatry giảm từ khoảng 1.000 tấn mỗi tuần hồi tháng 2 xuống chỉ còn khoảng 200 tấn hiện nay. Ban lãnh đạo sân bay cho biết trước đó họ từng kỳ vọng đạt sản lượng 20.000 tấn hàng hóa trong năm 2026.

Theo Tổng cục Hải quan Pháp, số lượng tờ khai hải quan đối với các kiện hàng nhỏ đã giảm khoảng 90% kể từ ngày 1/3, từ khoảng 500.000 xuống còn khoảng 50.000 tờ khai/ngày. Điều này khiến nguồn thu từ sắc thuế mới chỉ đạt khoảng 2,3 triệu euro/tháng (2,6 triệu USD), thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu 400 triệu euro/năm mà Chính phủ Pháp đặt ra.

Trong khi đó, hoạt động tại sân bay của các nước láng giềng lại tăng mạnh. Tại sân bay Liège của Bỉ – nơi xử lý khoảng 20% hoạt động thương mại điện tử của châu Âu – số lượng tờ khai hải quan trong tháng 4 tăng gần 70% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo giới chuyên gia, thay vì nhập trực tiếp vào Pháp, nhiều kiện hàng hiện được đưa tới Bỉ để làm thủ tục hải quan rồi vận chuyển bằng xe tải sang Pháp. Đại diện Liên hiệp các sân bay Pháp cho rằng điều này tạo ra nghịch lý khi Pháp mất việc làm và giảm hoạt động logistics, trong khi lượng xe tải lưu thông lại tăng thêm.

Hoạt động sụt giảm mạnh đang đẩy sân bay Paris-Vatry vào tình thế khó khăn. Ban quản lý cho biết có thể phải cắt giảm khoảng 25-30 nhân sự trong tổng số 95 nhân viên hiện nay, đồng thời xem xét đóng cửa tạm thời sân bay vào những ngày không có chuyến bay. Chính quyền tỉnh Marne cũng cảnh báo khả năng sân bay có thể phải đóng cửa hoàn toàn nếu tình hình không được cải thiện.

Không chỉ hàng nhập khẩu bị ảnh hưởng, hoạt động xuất khẩu hàng hóa – vốn mang lại doanh thu cao hơn cho sân bay – cũng suy giảm do nhiều tuyến bay bị chuyển hướng sang nước khác. Ông Pauquet cảnh báo sân bay có nguy cơ rơi vào “vòng xoáy suy giảm”, khi hoạt động giảm kéo theo năng lực khai thác giảm, từ đó làm mất thêm sức hấp dẫn đối với các hãng vận tải.