“Sân chơi” cạnh tranh, đảm bảo ổn định thị trường vàng

Theo các chuyên gia, đề xuất xóa bỏ độc quyền vàng miếng là một bước đi có tính chất đột phá, thể hiện cách tiếp cận mới trong tư duy quản lý các thị trường nhạy cảm như vàng, đồng thời phù hợp với mục tiêu tự do hóa, minh bạch hóa thị trường mà Việt Nam đang theo đuổi.

Cần thiết xóa độc quyền vàng miếng

Theo Tiến sĩ Ngô Minh Vũ, giảng viên Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, vàng từ lâu đã là một tài sản đặc biệt, có vai trò tiền tệ trong lịch sử, từng được sử dụng như một phương tiện thanh toán ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Vì vậy, không ngạc nhiên khi các Chính phủ trên thế giới đều rất thận trọng trong việc quản lý thị trường vàng, nhằm tránh những hệ lụy đối với chính sách tiền tệ và ổn định tài chính.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường cho rằng, Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ra đời đã có tác dụng rất tốt là đã xoá bỏ tình trạng sử dụng vàng làm đơn vị thanh toán. Hiện tại, các hoạt động giao dịch mua bán người dân đều sử dụng tiền đồng của Việt Nam. Tuy nhiên, độc quyền vàng miếng và độc quyền nhập khẩu vàng cũng dẫn đến sự chênh lệch giá vàng miếng thời kỳ này bởi hạn ngạch nhập khẩu vàng nguyên liệu đã hạn chế nguồn cung vàng cho thị trường, nhất là khi tình trạng tỷ giá có sự biến động theo hướng tiền đồng mất giá mạnh so với đô la Mỹ dẫn đến Ngân hàng Nhà nước hạn chế nhập vàng để không gây áp lực lên tiền đồng. Từ sự độc quyền này nên giá vàng SJC cao hơn các thương hiệu khác lên đến vài triệu đồng. Đó là điều không bình thường, bởi đã là vàng giá trị phải tương đương nhau.

Các chuyên gia nhận định, nếu sửa đổi Nghị định số 24/2012/NĐ-CP, phá bỏ thế độc quyền vàng, thị trường vàng tại Việt Nam sẽ vận hành sát hơn với thị trường thế giới. Cụ thể về góc độ người tiêu dùng, người dân sẽ không còn phải bán vàng miếng các thương hiệu mà mình đã mua và nắm giữ từ lâu với giá rẻ hơn vàng SJC. Người dân cũng sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn ngoài việc mua bán, tích lũy vàng miếng SJC. Không còn tình trạng chênh lệch vàng trong nước và thế giới có thời điểm chênh lệch đến 20 triệu đồng/lượng.

Tổng Bí thư Tô Lâm vừa yêu cầu xóa bỏ thế độc quyền vàng miếng trên nguyên tắc nhà nước vẫn quản lý nhưng có thể cấp phép cho nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia sản xuất. Tổng Bí thư yêu cầu mở rộng quyền nhập khẩu vàng có kiểm soát để tăng nguồn cung, góp phần giảm chênh lệch với giá thế giới, đồng thời hạn chế buôn lậu qua biên giới. Cùng với đó, thị trường vàng trang sức được khuyến khích phát triển để từng bước đưa Việt Nam thành trung tâm chế tác, xuất khẩu chất lượng cao mặt hàng này. Việc này cũng giúp chuyển hóa vàng tích trữ thành sản phẩm có giá trị gia tăng.

Nhiều giải pháp “cởi trói"

Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ cần hoàn thiện pháp lý, sớm điều chỉnh Nghị định số 24/2012/NĐ-CP theo hướng thị trường hóa có kiểm soát và lộ trình, nhằm tạo kết nối hiệu quả giữa thị trường trong nước và quốc tế.

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam và nhiều chuyên gia đã nhiều lần kiến nghị sửa Nghị định số 24/2012/NĐ-CP để “cởi trói” cho thị trường vàng. Bỏ độc quyền là giải pháp dài hạn, được nhiều chuyên gia ủng hộ để mở đường cho cạnh tranh lành mạnh, đa dạng nguồn cung và thu hẹp khoảng cách lớn giữa giá vàng trong nước và thế giới.

Ông Hoàng Văn Cường cho rằng, sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, các cơ quan chức năng cần triển khai nghiêm túc việc xoá bỏ độc quyền vàng, đồng thời dùng chính sách thuế để điều tiết xuất nhập khẩu vàng, quản lý vàng, mở ra phương thức kinh doanh mới để giao dịch qua sàn và có nhiều kênh để huy động vàng. Như vậy, sẽ đảm bảo ổn định thị trường vàng và trả thị trường vàng về đúng nghĩa.

Đến thời điểm này, cần mở rộng cánh cửa cho các doanh nghiệp có năng lực. Nếu có giấy phép, họ nên được tham gia nhập khẩu theo khả năng thực tế. Khi nguồn cung tăng mạnh, thị trường sẽ có thêm lựa chọn, giá vàng trong nước sẽ dần tiệm cận giá thế giới từ đó góp phần bình ổn giá và hạn chế tình trạng buôn lậu vàng qua biên giới. Thực tế, tại nhiều nước trên thế giới, vàng thậm chí được bày bán trên sạp giống như các loại hàng hóa khác. Trong bối cảnh xóa bỏ thế độc quyền vàng miếng như hiện tại và mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu cho các doanh nghiệp được cấp phép, giá vàng trong nước sẽ theo sát biến động của thị trường thế giới.

Theo các chuyên gia, việc kiểm soát chất lượng vàng luôn đạt chuẩn 99,99% như hiện nay khi nhiều doanh nghiệp cùng được phép sản xuất vàng miếng là không quá khó. Vấn đề này không nằm ở kỹ thuật hay vốn, mà nằm ở năng lực của cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng cơ chế giám sát minh bạch và có tính ràng buộc pháp lý cao. Điều tiên quyết là phải làm chặt từ đầu, từ quy định về tiêu chuẩn sản phẩm, quy trình sản xuất, cho đến nghĩa vụ công bố thông tin. Doanh nghiệp muốn tham gia sản xuất vàng miếng phải chứng minh được năng lực sản xuất, cơ sở vật chất, và khả năng tuân thủ các tiêu chuẩn mà nhà nước đặt ra. Như vậy, vừa tạo ra sân chơi cạnh tranh, vừa giữ được chất lượng sản phẩm đầu ra.

Tiến sĩ Ngô Minh Vũ cho rằng, trong giai đoạn đầu, nhà nước nên giữ vai trò điều tiết và cấp hạn ngạch sản xuất dựa trên đánh giá năng lực thực tế của từng doanh nghiệp. Tuy nhiên, về lâu dài, nên hướng tới một cơ chế linh hoạt hơn. Doanh nghiệp nào chứng minh được năng lực sản xuất, có khả năng nhập khẩu vàng nguyên liệu hợp pháp thì nên trao quyền chủ động cho họ. Cơ quan nhà nước chỉ cần xây dựng hành lang pháp lý và kiểm soát chất lượng, còn doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh doanh và tuân thủ quy định. Theo đó, nếu xây dựng được cơ chế cho phép doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu, có thể thông qua xin cấp hạn ngạch theo năng lực, thị trường sẽ vận hành lành mạnh hơn, giảm phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp và phá vỡ thế độc quyền hiện tại. 

Nguồn: https://baotintuc.vn/thi-truong-tien-te/san-choicanh-tranh-dam-bao-on-dinh-thi-truong-vang-20250604144708328.htm