Sắp xếp, xử lý tài sản công dôi dư thành nguồn lực phát triển

Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính các cấp, nhiều địa phương đã phát sinh lượng lớn trụ sở, nhà đất và tài sản công dôi dư. Tuy nhiên, nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp rà soát, sắp xếp và xử lý, các tài sản này đang từng bước được quản lý, khai thác hiệu quả, trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Bộ Tài chính, đến nay 34 địa phương trên cả nước đã hoàn thành việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Tổng cộng 25.885 cơ sở nhà, đất đã được xử lý, bảo đảm 100% cơ sở đều có chủ thể chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng, khai thác hoặc xử lý theo đúng quy định.

Bộ Tài chính cho biết, kết quả này góp phần quan trọng ổn định tổ chức, bảo đảm điều kiện hoạt động thông suốt của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công, tránh tình trạng bỏ trống, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích. Trong số các cơ sở nhà, đất đã được xử lý, 8.515 cơ sở được bố trí làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp; 2.913 cơ sở được bố trí làm cơ sở giáo dục, đào tạo; 618 cơ sở làm cơ sở y tế; 2.296 cơ sở làm thiết chế văn hóa, thể thao; 677 cơ sở phục vụ các mục đích công cộng khác và 91 cơ sở được bố trí làm nhà ở công vụ, nhà lưu trú công vụ. Bên cạnh đó, 4.495 cơ sở được giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất hoặc đơn vị có chức năng quản lý, kinh doanh nhà để quản lý, khai thác; 6.280 cơ sở được sử dụng vào các mục đích khác theo quy định.

Song song với việc xử lý nhà, đất, các địa phương cũng đã bảo đảm đầy đủ máy móc, trang thiết bị làm việc cho 100% số xã sau sắp xếp. Đây là điều kiện quan trọng giúp chính quyền cơ sở vận hành ổn định ngay sau khi kiện toàn tổ chức. Hiện nay, các địa phương đang tiếp tục rà soát, bố trí kinh phí thay thế các máy móc, thiết bị đã được trang bị trước đó nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở trong giai đoạn mới.

Tại Đồng Tháp, việc sắp xếp, xử lý tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính được triển khai quyết liệt và bài bản. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Văn Dũng cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh đã thực hiện đúng và kịp thời các hướng dẫn của Bộ Tài chính về bố trí, sắp xếp, xử lý trụ sở và tài sản công sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy. Tỉnh cũng ban hành kế hoạch xử lý đối với tài sản công là trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp dôi dư, không sử dụng hoặc sử dụng kém hiệu quả.

Sau khi sắp xếp hai tỉnh Đồng Tháp (cũ) và Tiền Giang, tỉnh Đồng Tháp mới có 448 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý. Đến cuối tháng 2/2026, toàn bộ 448 cơ sở này đã hoàn thành việc xử lý theo quy định. Trong số đó, 5 cơ sở được bố trí làm trụ sở làm việc; 36 cơ sở được giao cho các tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà và tổ chức phát triển quỹ đất quản lý, khai thác; 403 cơ sở được chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý; 4 cơ sở còn lại được sử dụng vào mục đích khác.

Để tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và khai thác tài sản công, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 19/CĐ-TTg ngày 26/2/2026 yêu cầu các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh sắp xếp, xử lý, khai thác tài sản công sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính các cấp, tránh thất thoát, lãng phí. Theo đó, các bộ, ngành và địa phương phải khẩn trương hoàn thành việc xử lý, đưa vào khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc bố trí, sắp xếp, khai thác tài sản công.

Ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết, thời gian qua việc bố trí, sắp xếp, xử lý trụ sở, nhà đất sau sắp xếp đơn vị hành chính đã đạt được kết quả quan trọng nhờ sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và đặc biệt là vai trò chủ động của các địa phương.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, tài sản công vừa là cơ sở vật chất phục vụ hoạt động quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công, vừa là nguồn lực quan trọng cho phát triển. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là quản lý chặt chẽ, tiết kiệm, đúng tiêu chuẩn, định mức mà còn phải khai thác hiệu quả, tránh lãng phí. Tư duy mới trong quản lý tài sản công là không giữ tài sản theo tâm lý “an toàn” nếu không sử dụng, bởi điều đó đồng nghĩa với việc để nguồn lực bị lãng phí. Thay vào đó, tài sản cần được đưa vào khai thác thông qua các cơ chế công khai, minh bạch như đấu giá, đấu thầu, qua đó phát huy giá trị tài sản và tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Để tiếp tục tăng cường quản lý, sử dụng tài sản công sau sắp xếp, bảo đảm hiệu quả, công khai, minh bạch và tránh thất thoát, lãng phí, Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tiếp tục rà soát, ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản theo thẩm quyền để triển khai các quy định do Trung ương ban hành, đặc biệt là các quy định về phân cấp trong quản lý, sử dụng tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị; tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý; tài sản của các dự án sử dụng vốn nhà nước; tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân. Đồng thời, quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công chuyên dùng và phân cấp thẩm quyền ban hành tiêu chuẩn, định mức, nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý, tăng cường phân cấp, phân quyền và đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác tài sản công.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng yêu cầu các tỉnh, thành phố tăng cường chỉ đạo việc sắp xếp, bố trí, xử lý các cơ sở nhà, đất, tài sản công khi sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập theo đúng quy định của pháp luật, các công điện, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính về xử lý trụ sở, tài sản công khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.

Đồng thời, các tỉnh, thành phố cần tiếp tục rà soát việc quản lý, sử dụng xe ô tô, máy móc, thiết bị phục vụ của các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý theo tiêu chuẩn, định mức do cơ quan, người có thẩm quyền ban hành và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả...