SCIC ​hoàn thiện mô hình hoạt động theo hướng kinh doanh chuyên nghiệp

Ông Nguyễn Chí Thành, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC)cho biết: SCIC sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình hoạt động theo hướng kinh doanh chuyên nghiệp và hướng tới trở thành Quỹ đầu tư Chính phủ. Theo đó, Tổng công ty sẽ báo cáo Bộ Tài chính để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mô hình mới trong tương lai nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của SCIC và đóng góp vào sự phát triển của kinh tế đất nước.

Mục tiêu của việc chuyển đổi là từng bước phát triển SCIC thành quỹ đầu tư Chính phủ hoạt động chuyên nghiệp như: mô hình Temasek(Singapore), tập trung tái cơ cấu vốn nhà nước, đầu tư vào các doanh nghiệp lớn có ảnh hưởng lan tỏa, cùng các ngành công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng lượng và hạ tầng. Từ đó, thúc đẩy đầu tư nước ngoài, hỗ trợ doanh nghiệp M&A, tiếp cận công nghệ lõi và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo ông Đinh Việt Tùng, Phó tổng giám đốc SCIC, trong 19 năm qua SCIC đã đạt được kết quả kinh doanh lũy kế, với tổng lợi nhuận trước thuế là 108.830 tỉ đồng; nộp ngân sách là 108.145 tỉ đồng; tỉ suất lợi nhuận/vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân là 13%/năm.

Doanh thu SCIC tăng gấp 52 lần, lợi nhuận sau thuế tăng 72 lần, vốn chủ sở hữu tăng gấp 17 lần và tổng tài sản tăng gấp 12 lần, tổng giá trị danh mục đang nắm giữ đến thời điểm hiện tại là trên 200.000 tỉ đồng (khoảng 8 tỉ USD).

Nhờ đó, SCIC đã chứng minh hiệu quả trong quản lý và đầu tư vốn nhà nước, thể hiện rõ vai trò là tổ chức kinh tế đặc biệt, góp phần thúc đẩy hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sau cổ phần. Song từ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn đặt ra yêu cầu lựa chọn mô hình để chuyển đổi SCIC.

Theo ông Tùng, các quỹ đầu tư Chính phủ (SWF) đang ngày càng giữ vai trò trọng yếu trong hệ thống tài chính, có vai trò hỗ trợ trong khủng hoảng như khả năng bơm vốn, mua tài sản và hỗ trợ doanh nghiệp trọng yếu. Trong đó mô hình vận hành chính là quản lý quỹ do Chính phủ quản lý và mô hình công ty đầu tư do quỹ sở hữu và đầu tư vào doanh nghiệp, như mô hình của Temasek (Singapore) và Khazanah (Malaysia).

Với mô hình của Temasek, ông Tùng cho rằng,đây là một ví dụ điển hình về sự thành công để tạo ra giá trị bền vững cho quốc gia, là cơ sở vững chắc để SCIC tham khảo và học hỏi. Lý do là cả SCIC và Temasek đều được thành lập để tách bạch chức năng quản lý và chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp, bảo toàn và phát triển vốn.

 

Chia sẻ về mô hình, ông Adrian Chung, Trưởng Ban Đối ngoại Temasek, cho hay với mô hình hoạt động trong 51 năm, quản lý danh mục ban đầu là 354 triệu SGD, không chỉ những lĩnh vực đang đầu tư mà còn đầu tư vào những nền kinh tế mới nổi, đa dạng hóa danh mục đầu tư, phát triển ra ngoài thị trường châu Á như: Mỹ, Anh để trở thành tổ chức đầu tư toàn cầu.

Đặc biệt, Chính phủ không chỉ đạo trực tiếp công ty và cũng không có công ty nào yêu cầu sự đối xử đặc biệt từ Chính phủ. Mặc dù 100% được sở hữu bởi Chính phủ Singapore nhưng các thành viên lãnh đạo như chủ tịch, CEO và các thành viên ban điều hành lại không phải là nhân sự thuộc bộ ngành của Chính phủ.

Từ kinh nghiệm của Temasek, ông Tùng cho rằng, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nên để đạt điều này cần nâng cao vai trò của kinh tế tư nhân, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, hiện đại hóa nền kinh tế, thúc đẩy mô hình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển doanh nghiệp lớn.

Tuy nhiên, để SCIC chuyển đổi thành Quỹ đầu tư Chính phủ, theo các chuyên gia, điều quan trọng là phải khuôn khổ chính sách đồng bộ. Cụ thể, có ba nhóm vấn đề mà SCIC cần giải quyết; đó là: cần rà soát, phân nhóm doanh nghiệp Nhà nước và chuyển giao triệt để doanh nghiệp có tính thương mại. Ba nhóm cần được xác định rõ gồm doanh nghiệp quốc phòng-an ninh, doanh nghiệp cung ứng dịch vụ công ích, doanh nghiệp hoạt động thương mại vì mục tiêu gia tăng tài sản Nhà nước. Nhóm phải được chuyển giao toàn bộ về SCIC để tích tụ vốn, tạo lợi thế quy mô.

Tiếp đến là nâng vốn điều lệ, tạo nguồn lực đủ mạnh cho SCIC. Thực tế, quy mô vốn điều lệ SCIC hiện rất nhỏ so với nhu cầu đầu tư, bởi vậy cần cho phép tổng công ty giữ lại tối đa lợi nhuận sau thuế để bổ sung vốn điều lệ, Phân bổ thêm vốn từ ngân sách theo chiến lược dài hạn. Cùng với đó là cần hoàn thiện hành lang pháp lý riêng cho hoạt động của SCIC.

TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV cho rằng, đã đến lúc cần một luật riêng về hoạt động đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước; trong đó, nên có một chương quy định về hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của SCIC. Nội dung trong luật cần quy định rõ cơ chế quản trị theo chuẩn mực quốc tế, quyền tự chủ đầu tư, cơ chế báo cáo, công khai minh bạch, phân định vai trò chủ sở hữu, giám sát và điều hành. Đây là điều kiện tiên quyết để SCIC chuyển đổi thành công thành một Quỹ đầu tư Chính phủ hiện đại.