Sinh viên "gồng mình" giữ nhịp sống

Giá cả đắt đỏ tạo áp lực lớn lên đời sống học sinh, sinh viên. Ảnh minh họa do AI tạo

Giá thuê trọ, ăn uống và đi lại đồng loạt tăng trong thời gian qua đang tạo áp lực trực tiếp lên đời sống sinh viên, đặc biệt là các sinh viên từ các tỉnh thành về Hà Nội học tập. Khi nguồn thu nhập chưa ổn định, nhiều sinh viên buộc phải thay đổi cách chi tiêu, đồng thời tìm kiếm việc làm thêm để bù đắp.

*Sinh viên “thắt lưng buộc bụng”

Theo ghi nhận tại một số khu vực tập trung đông sinh viên thuê trọ như Cầu Giấy, Thanh Xuân, giá phòng trọ ở đây phổ biến đã tăng từ 200.000 - 500.000 đồng/tháng so với năm trước, tùy vị trí và điều kiện phòng. Cùng với đó, giá điện, nước và các dịch vụ đi kèm cũng điều chỉnh tăng, kéo theo tổng chi tiêu hàng tháng của sinh viên tăng đáng kể.

Dương Thị Ngọc Anh (20 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết, chi phí sinh hoạt của em hiện đã tăng thêm khoảng 700.000 - 1 triệu đồng mỗi tháng. Từ mức chi tiêu khoảng 3,5 triệu đồng trước đây, nay em cần gần 4,5 triệu đồng để duy trì sinh hoạt cơ bản.

“Không phải một khoản tăng đột biến, mà nhiều khoản nhỏ cùng tăng. Tiền ăn, tiền điện nước, chi phí đi lại… đều cao hơn trước nên tháng nào cũng phải tính toán lại”, Ngọc Anh nói.

Dương Thị Ngọc Anh (sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền) phải làm thêm gia sư để bù đắp chi phí sinh hoạt tăng cao. Ảnh: Tú Trinh/BNEWS/TTXVN

Để bù đắp, Ngọc Anh nhận dạy kèm tiếng Anh cho học sinh tiểu học 4 buổi mỗi tuần với thu nhập khoảng 2 - 3 triệu đồng/tháng. Điều này giúp em giảm áp lực tài chính, nhưng đồng thời cũng làm thu hẹp thời gian dành cho học tập và nghỉ ngơi. Có những ngày kết thúc buổi dạy muộn, Ngọc Anh vẫn phải tiếp tục hoàn thành bài tập trên lớp.

Trong khi đó, Nguyễn Duy Hưng (22 tuổi, sinh viên Trường Đại học Điện lực) lựa chọn làm việc theo ca tại kho hàng khu vực sân bay Nội Bài. Công việc mang lại thu nhập 4 - 5 triệu đồng/tháng, đủ để trang trải phần lớn chi phí cá nhân, nhưng đi kèm là lịch sinh hoạt dày đặc.

“Có ngày học xong đi làm ngay, về đến phòng đã khuya. Nếu không chủ động sắp xếp thời gian thì rất dễ bị quá tải”, Hưng cho biết.

Nguyễn Duy Hưng (sinh viên Trường Đại học Điện lực) làm việc theo ca tại khu vực sân bay Nội Bài để trang trải chi phí cá nhân. Ảnh: Tú Trinh/BNEWS/TTXVN

Ngoài tiền trọ và sinh hoạt, chi phí đi lại cũng gia tăng. Giá vé xe khách về quê trong các dịp cao điểm tăng từ 10 - 20%, khiến nhiều sinh viên phải cân nhắc số lần về nhà. Bên cạnh đó, giá các suất ăn bình dân quanh trường cũng tăng trung bình 5.000 - 10.000 đồng, góp phần làm tổng chi tiêu hàng tháng tiếp tục đội lên.

*Bài toán tự chủ chi phí

Theo Cục Thống kê, Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2025 cho thấy Hà Nội là địa phương có mức giá cao nhất cả nước (mốc 100). Kết quả này tiếp tục được nhấn mạnh trong báo cáo kinh tế - xã hội quý I/2026, phản ánh rõ chênh lệch chi phí sinh hoạt giữa Thủ đô và các địa phương khác.

Với mật độ dân số cao, nhu cầu nhà ở lớn và tốc độ đô thị hóa nhanh, giá thuê nhà và các dịch vụ thiết yếu tại Hà Nội duy trì ở mức cao. Điều này khiến sinh viên - nhóm có thu nhập hạn chế và chưa ổn định - chịu tác động rõ rệt.

TS. Lưu Hồng Minh - Giảng viên Khoa Xã hội học và Phát triển, Học viện Báo chí và Tuyên truyền - cho rằng sinh viên hiện nay buộc phải thích nghi theo hướng chủ động hơn về tài chính.

“Chi phí tăng là yếu tố khách quan, nhưng cách ứng phó là điều sinh viên có thể kiểm soát. Vấn đề không chỉ là kiếm thêm thu nhập mà còn là tổ chức lại cách chi tiêu và sử dụng thời gian hợp lý”, ông Minh nhận định.

TS. Lưu Hồng Minh cho rằng sinh viên cần chủ động thích ứng trước áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng. Ảnh: Tú Trinh/BNEWS/TTXVN

Theo TS. Minh, sinh viên nên xác định rõ các khoản chi cố định hàng tháng như tiền trọ, điện nước, học phí để phân bổ ngân sách ngay từ đầu, tránh tình trạng chi tiêu dàn trải. Với các khoản linh hoạt như ăn uống, giải trí, cần đặt ra giới hạn cụ thể thay vì chi theo cảm tính.

Về nguồn thu, thay vì làm nhiều công việc cùng lúc, sinh viên nên ưu tiên những công việc ổn định, phù hợp với lịch học và có khả năng duy trì lâu dài. “Gia sư, bán lẻ hoặc các công việc theo ca là lựa chọn phổ biến, nhưng nếu có kỹ năng như ngoại ngữ, tin học, viết lách…, các em nên tận dụng để nâng giá trị công việc và giảm áp lực thời gian”, TS. Minh khuyến nghị.

Giảng viên cũng lưu ý việc sử dụng các hình thức chi tiêu trước - trả tiền sau cần được cân nhắc kỹ. Nếu không kiểm soát, sinh viên có thể rơi vào tình trạng chi vượt khả năng chi trả, dẫn đến áp lực tài chính kéo dài.

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc đi làm thêm và quản lý chi tiêu chặt chẽ đang trở thành lựa chọn phổ biến của nhiều sinh viên. Tuy nhiên, bài toán cân bằng giữa học tập, làm thêm và đời sống cá nhân vẫn là thách thức không nhỏ đối với nhóm đối tượng này.