Số hóa trong quản lý Di sản văn hóa thế giới Yên Tử

Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử (Quảng Ninh) đang triển khai mạnh mẽ các giải pháp công nghệ nhằm hiện đại hóa công tác quản lý, nâng cao trải nghiệm cho du khách, hướng tới xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh tại khu di tích quốc gia đặc biệt này.

Trưởng ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử Mai Vũ Tuấn chia sẻ: Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dịch vụ là xu hướng tất yếu. Đáng chú ý, hệ thống vé điện tử đang được nghiên cứu và hoàn thiện để khắc phục những tồn tại của phương thức truyền thống. Hệ thống này cho phép xác thực danh tính người tham quan, hỗ trợ thanh toán trực tuyến và đặt chỗ trước nhiều ngày. Đây được xem là giải pháp căn cơ để quản trị và điều tiết lưu lượng khách, chống ùn tắc tại các điểm tham quan trọng yếu trên vùng núi Yên Tử.

Song song với việc thu phí “0 đồng", hệ thống giám sát điện tử cũng đang được triển khai thí điểm. Hiện nay, đơn vị đã áp dụng công nghệ camera AI (trí tuệ nhân tạo) và tiến tới sử dụng thẻ Căn cước công dân gắn chip để kiểm soát người ra vào. Việc này giúp hình thành cơ sở dữ liệu chính xác về du khách, bao gồm cả tên tuổi và thời gian tham quan, hỗ trợ đắc lực cho công tác bảo đảm an ninh trật tự. Đặc biệt, dự kiến trong năm 2026, công nghệ nhận diện khuôn mặt (FaceID) sẽ chính thức được đưa vào vận hành, cho phép nhận diện khách tham quan ngay khi bước qua cổng mà không cần thực hiện các thủ tục rà soát thủ công.

Về dịch vụ trải nghiệm, Yên Tử đang chuyển dịch từ mô hình thuyết minh truyền thống sang cá nhân hóa trải nghiệm thông qua công nghệ. Thông qua mã QR tại các điểm di tích, du khách có thể truy cập đa phương tiện để nghe thuyết minh âm thanh, xem hình ảnh, video và trải nghiệm thực tế ảo VR360. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Ban Quản lý đang tập trung xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa đa ngôn ngữ, đáp ứng nhu cầu riêng biệt của du khách từ nhiều quốc gia khác nhau.

Trưởng Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử khẳng định, đội ngũ hướng dẫn viên cũng đang được cơ cấu lại theo hướng trở thành những người trực tiếp sản xuất nội dung số. Thay vì đi theo từng đoàn khách như trước, các chuyên gia sẽ tập trung xây dựng kho dữ liệu di sản chuyên sâu để cung cấp cho du khách qua các thiết bị thông minh, đảm bảo tính chính xác và sinh động của thông tin lịch sử, văn hóa.

Việc quyết liệt thực hiện chuyển đổi số trong năm 2026 không chỉ cụ thể hóa chỉ đạo của tỉnh Quảng Ninh và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, mà còn khẳng định vị thế của Yên Tử trong việc bảo tồn di sản gắn liền với phát triển du lịch bền vững trong kỷ nguyên số.

Mới đây, tại kỳ họp 35 (kỳ họp cuối cùng), HĐND tỉnh Quảng Ninh đã thông qua nghị quyết “miễn phí” tham quan danh lam thắng cảnh khu di tích Yên Tử từ nay đến hết năm 2028, nhằm tri ân đối với nhân dân, tăng ni, phật tử và du khách - những người đã có đóng góp to lớn trong việc bảo vệ, giữ gìn và xây dựng hồ sơ di sản. Cơ sở thực tiễn để tỉnh Quảng Ninh ban hành chính sách này xuất phát từ việc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử vừa được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào ngày 12/7/2025. Việc miễn phí tham quan không chỉ đáp ứng nguyện vọng của đông đảo nhân dân, mà còn là đòn bẩy để quảng bá hình ảnh Yên Tử - "đất tổ" của Phật giáo Trúc Lâm, nơi gắn liền với sự nghiệp tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông.