SoftBank soán ngôi Toyota: Sự tái cấu trúc trên thị trường chứng khoán Nhật Bản

Cổ phiếu của SoftBank Group đang tăng mạnh khi xu hướng trí tuệ nhân tạo (AI) tăng tốc trên thị trường chứng khoán toàn cầu, đẩy giá trị vốn hóa thị trường của tập đoàn công nghệ này vượt qua Toyota Motor lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ.

Sự thay đổi này báo hiệu một sự tái cấu trúc rộng lớn hơn trên thị trường chứng khoán Nhật Bản, nơi các nhà sản xuất ô tô, cùng với các ngân hàng, nhà sản xuất thép, công ty tiện ích và các ngành công nghiệp nặng truyền thống khác, đang mất dần thị phần vào tay các nhà sản xuất chip và các công ty liên quan đến AI.

Ngày 1/6, cổ phiếu SoftBank đã tăng vọt 14%, đạt mức cao kỷ lục mới. Giá trị vốn hóa thị trường của công ty đạt 48.000 tỷ yen (301 tỷ USD), trở thành công ty có giá trị nhất trên sàn giao dịch chứng khoán Tokyo.

Trước đây, Toyota là “ông vua” thống trị thị trường chứng khoán Nhật với giá trị vốn hóa thị trường khoảng 45.000 tỷ yen. Đây là lần đầu tiên SoftBank vượt qua Toyota kể từ tháng 3/2000, thời điểm đỉnh cao của bong bóng dot-com.

Đằng sau sự trỗi dậy nhanh chóng của SoftBank là lợi nhuận vượt trội và khoản đầu tư khổng lồ vào OpenAI - nhà phát triển ChatGPT.

Tập đoàn đã báo cáo lợi nhuận ròng 1.820 tỷ yen (11,4 tỷ USD) trong quý I/2026, cao gấp 3,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. SoftBank cũng đang tăng cường đầu tư vào OpenAI, hoàn tất khoản đầu tư 10 tỷ USD vào tháng 4 và cam kết rót thêm 20 tỷ USD nữa trong năm nay, nâng tổng vốn đầu tư lên khoảng 65 tỷ USD.

Tờ The Wall Street Journal đưa tin OpenAI dự định nộp đơn xin phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), đặt mục tiêu niêm yết tại Mỹ sớm nhất vào tháng 9/2026. Một số nguồn tin cho rằng OpenAI đang tìm cách huy động 60 tỷ USD trong lần ra mắt thị trường này, và giá trị có thể vượt 1.000 tỷ USD, trở thành đợt IPO lớn nhất trong lịch sử.

Các nhà đầu tư hy vọng đợt IPO này sẽ thúc đẩy đáng kể lợi nhuận đầu tư của SoftBank, dẫn đến sự tăng giá cổ phiếu của tập đoàn công nghệ này. Cổ phiếu SoftBank đã tăng khoảng 127% kể từ đầu tháng 4/2026.

Softbank cũng có kế hoạch đầu tư tới 14.000 tỷ yen (85,5 tỷ USD) để xây dựng các trung tâm dữ liệu tại Pháp.

Bên cạnh OpenAI, sự tăng giá cổ phiếu của Arm Holdings cũng góp phần làm tăng vốn hóa thị trường của SoftBank. Cổ phiếu của nhà thiết kế chip đến từ Anh, mà SoftBank đã mua vào năm 2016 và hiện vẫn nắm giữ khoảng 90% cổ phần, đã tăng hơn gấp đôi kể từ đầu tháng 4.

SoftBank không phải là công ty duy nhất có giá trị thị trường tăng trưởng theo cấp số nhân. Các công ty cùng lĩnh vực AI như Kioxia Holdings và Tokyo Electron hiện nằm trong số 10 công ty có giá trị nhất trên sàn giao dịch chứng khoán Tokyo.

Cổ phiếu của nhà sản xuất chip nhớ Nhật Bản Kioxia đã tăng vọt hơn 3.500% trong năm qua. Một số nhà đầu tư dự đoán Kioxia sẽ sớm vượt qua Toyota về lợi nhuận hoạt động. Tuần trước, nhà sản xuất chip nhớ này đã vượt qua Mitsubishi UFJ Financial Group về giá trị vốn hóa thị trường, hiện đạt hơn 39.000 tỷ yen.

Các nhà sản xuất chip đã hưởng lợi từ sự bùng nổ nhu cầu xuất phát từ sự phát triển của AI, thúc đẩy một lượng lớn vốn đầu tư đổ vào cổ phiếu của họ. Điều này đã giúp chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản tăng vọt và vượt qua mốc 67.000 điểm lần đầu tiên trong lịch sử vào phiên 1/6.

Được hỗ trợ bởi AI, thị trường chứng khoán Đông Á đã bùng nổ trong năm nay. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã tăng hơn 100%. Chỉ số Taiex của Đài Loan (Trung Quốc) tăng hơn 50% và chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản tăng gần 30%. Cả ba chỉ số này đều liên tục đạt mức cao kỷ lục mọi thời đại.

Sự bùng nổ của các công ty công nghệ đã dẫn đến một cuộc cải tổ lớn tại thị trường Tokyo, nơi mà nhiều thập kỷ trước đây bị chi phối bởi các ngành công nghiệp truyền thống như thép và tiện ích.

Khi bong bóng tài sản của Nhật Bản đạt đỉnh điểm vào năm 1989, NTT trở thành công ty niêm yết có giá trị nhất thế giới, với vốn hóa thị trường vượt quá 22.000 tỷ yen. Sau khi tư nhân hóa vào năm 1985, NTT nắm độc quyền cơ sở hạ tầng viễn thông của Nhật Bản và sở hữu một lượng lớn khách hàng trong nước.

Công ty Điện lực Tokyo (TEPCO), Nippon Steel và Dai Nippon Printing cũng nằm trong top 10 công ty có giá trị nhất niêm yết trên thị trường Tokyo.

Toyota và Hitachi là 2 công ty duy nhất trong danh sách 10 công ty hàng đầu năm 1989 vẫn còn trụ vững đến ngày nay. Các công ty công nghiệp nặng từng là trụ cột tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản và định hình thị trường chứng khoán nay đã nhường chỗ cho các công ty công nghệ, dẫn đầu là AI.

“Tuy nhiên, không phải tất cả đều xoay quanh AI,” theo ông Chetan Ahya, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á tại Morgan Stanley, người chỉ ra rằng các nền kinh tế châu Á đang trải qua một “chu kỳ siêu tăng trưởng công nghiệp rộng hơn nhiều so với chỉ riêng AI”. Ông đề cập tới việc xuất khẩu phi công nghệ của châu Á đã tăng 27% hàng năm trong 6 tháng qua. Điều này báo hiệu “sự phục hồi rộng khắp sẽ tạo việc làm và chi tiêu tiêu dùng nhiều hơn”.

Một số nhà phân tích đã bày tỏ lo ngại về khả năng hình thành bong bóng AI. Cổ phiếu của các công ty công nghệ đã biến động mạnh, lên xuống thất thường trong một thời gian ngắn.

Nhà kinh tế Takahide Kiuchi tại Viện Nghiên cứu Nomura cho biết, giống như việc nổ bong bóng công nghệ thông tin, “nếu quan điểm cho rằng lợi ích kinh tế từ việc áp dụng rộng rãi AI có thể không đạt được kỳ vọng, thì đợt tăng giá hiện tại trên thị trường chứng khoán do AI thúc đẩy có thể mất đà”.