Sức mạnh dầu mỏ của Mỹ có thể đã gần đạt đỉnh

Theo tờ The Wall Street Journal (WSJ), đà bùng nổ của dầu đá phiến - yếu tố từng giúp kiềm chế giá dầu trong hai năm qua - đang suy yếu.

Báo cáo cập nhật của Cục Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết, sản lượng dầu thô của nước này dự báo chỉ tăng ở mức 170.000 thùng/ngày trong năm 2024, giảm đáng kể so với mức sản lượng 1 triệu thùng/ngày của năm 2023. Không tính thời kỳ đại dịch COVID-19, mức tăng sản lượng của năm 2024 là thấp nhất kể từ năm 2016.

Trong năm qua, sản lượng dầu thô khai thác mới tại Mỹ đã giúp kiềm chế giá dầu tăng mạnh, bất chấp việc Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) cắt giảm sản lượng và những bất ổn toàn cầu, nổi bật là cuộc xung đột ở Trung Đông, gây thắt chặt nguồn cung dầu. Mức tăng sản lượng dầu khai thác tại Mỹ chủ yếu đến từ các nhà sản xuất tư nhân. Nhiều doanh nghiệp đã nỗ lực thúc đẩy năng suất sau khi giá dầu leo thang lên mức 120 USD/thùng vào đầu năm 2022, khi cuộc xung đột Nga-Ukraine bắt đầu bùng phát.

Tuy nhiên, giờ đây mức tăng trưởng sản lượng đó đã chậm lại đáng kể. Giá dầu giảm dẫn đến các nhà sản xuất phải thu hẹp năng suất khai thác và đóng cửa các giếng dầu. Nhiều thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A) trong ngành dầu mỏ Mỹ đã xuất hiện. Những tập đoàn lớn toàn cầu đang tăng cường thâu tóm các doanh nghiệp dầu đá phiến tư nhân tại Mỹ.

Các tập đoàn lớn này ưu tiên việc chi trả tiền cổ tức cho cổ đông hơn là thăm dò, khai thác các giếng dầu mới. Chuyên gia Paul Horsnell, trưởng bộ phận nghiên cứu về hàng hóa tại Ngân hàng Standard Chartered, bình luận: “Đã xuất hiện xu hướng giảm tăng trưởng sản lượng trừ khi có những nhân tố mới vào cuộc, với cải tiến công nghệ mang tính đột phá”.

Tuần trước, các nhà phân tích tại Morgan Stanley đã hạ thấp dự báo về sản lượng dầu thô của Mỹ trong năm nay, trong khi nâng dự báo đối với giá dầu Brent Biển Bắc từ biên độ 75-80 USD/thùng lên 80-85 USD/thùng. Động thái này diễn ra chỉ một ngày sau khi tập đoàn Diamondback Energy công bố kế hoạch mua lại Endeavour trong một thương vụ sáp nhập trị giá 26 tỷ USD và khẳng định sẽ ưu tiên cho việc kiểm soát chi phí.

Những công ty tư nhân như Endeavor trong nhiều năm gần đây luôn đóng vai trò là nhóm những nhà sản xuất có tính biến động cao: Sẵn sàng tăng sản lượng khi giá dầu cao và cắt giảm sản lượng khi giá xuống thấp. Theo số liệu của S&P Global Commodity, 10 hãng sản xuất tư nhân, trong đó có Endeavor, chiếm hơn 50% mức tăng sản lượng dầu đá phiến được khai thác tại lưu vực Permian trong giai đoạn từ tháng 12/2019 đến tháng 3/2023.

Lưu vực Permian, khu vực lòng chảo chạy từ phía Tây bang Texas đến Đông Nam bang New Mexico, chiếm gần như toàn bộ mức tăng trưởng sản lượng dầu thô của Mỹ kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát. Năm 2023, Mỹ đạt sản lượng khai thác 12,9 triệu thùng/ngày, ghi nhận mức sản lượng cao kỉ lục và đứng đầu thế giới.

Tuy vậy, theo công ty dịch vụ dầu khí Baker Hughes, số lượng giàn khoan dầu vận hành tại Mỹ đã giảm khoảng 20% kể từ tháng 12/2022, xuống còn 500 giàn ở thời điểm hiện nay. Đà giảm này cho thấy tốc độ sụt giảm lớn về sản lượng trong thời gian tới, vì nhiều giếng dầu vẫn còn được khai thác không lâu trước đó và sản lượng dầu đá phiến tại các giếng suy giảm mạnh nhất ở chu kỳ đầu trong toàn bộ quãng thời gian vận hành.

Trong năm 2023, có đến 93 công ty thăm dò và khai thác dầu Mỹ bị sáp nhập và thôn tính bởi các công ty đại chúng. Trong số này có 4 trên 10 công ty thuộc tốp đầu có nối lại hoạt động khai thác mở ở lưu vực Permian giai đoạn hậu đại dịch. Cơn lốc M&A đã làm cạn kiệt nguồn cung giếng dầu mới chưa được khai thác. Những công ty muốn bán cho nhà đầu tư khác trước đó thường tìm cách tối đa hóa khai thác các giếng để nâng cao sản lượng, nhằm chứng tỏ tính hấp dẫn với người mua. Lấy ví dụ, trước khi bị Chervon công bố sáp nhập hồi tháng 10/2023, công ty Hess đã tăng nhanh sản lượng khai thác dầu đá phiến ở vùng Bakken thuộc bang North Dakota.

Ông Michael Oestmann, Giám đốc điều hành của Tall City Exploration – một nhà khai thác tư nhân tại lưu vực Permian, cho biết những tập đoàn mua lại công ty nhỏ hơn sẽ phải tìm cách tích hợp số này vào mạng lưới vận hành và thường sẽ giảm quan tâm đến việc mở rộng các giếng khai thác.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích tin rằng ngành dầu mỏ Mỹ có thể sẽ lại khiến thị trường một lần nữa bất ngờ. Ông Walt Chancellor, chiến lược gia về năng lượng tại hãng Macquarie kỳ vọng sản lượng khai thác dầu mỏ của Mỹ thời điểm tháng 12 năm nay sẽ cao hơn cùng kỳ năm ngoái khoảng 660.000 thùng/ngày, vì mức độ hiệu quả của giếng khoan thường tăng lên khi số giàn khoan giảm đi. Các công ty tư nhân đang hoạt động trên thị trường cùng với số mới gia nhập cũng có thể tăng sản lượng.

Chuyên gia Chris Wright, Giám đốc điều hành tại Liberty Energy, cho biết ngay cả những công ty đại chúng lớn cũng sẽ tìm cách tăng sản lượng nếu như giá dầu tăng cao và duy trì ở trong quãng thời gian đủ dài. “Người ta sẽ không thay đổi kế hoạch cho những lợi ích ngắn hạn. Tuy nhiên, năng lực nâng sản lượng dầu thô của Mỹ chưa mất đi”, ông Wright nói.