Tách rời chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu - nhiệm vụ bất khả thi?

Báo Nikkei Asia dẫn lời của ông Christophe Fouquet, Phó Chủ tịch điều hành kiêm giám đốc kinh doanh của tập đoàn ASML nhận định việc chia tách chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu sẽ là "cực kỳ khó khăn và tốn kém" nếu không muốn nói là không thể. ASML là tập đoàn sản xuất thiết bị chip giá trị nhất thế giới.

Theo ông Christophe Fouquet, bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào cũng sẽ rất khó khăn để xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn hoàn toàn tự lực của riêng mình. Ông nói: "Tại ASML, chúng tôi không tin rằng việc tách rời là có thể. Điều này sẽ cực kỳ khó khăn và cực kỳ tốn kém".

Ông Fouquet nói: "Vấn đề chỉ là thời gian cho đến khi mọi người nhận ra rằng cách duy nhất để thành công trong lĩnh vực bán dẫn là thông qua hợp tác". 

Nhận xét của ông Fouquet được đưa ra khi các nền kinh tế lớn bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ và Trung Quốc gấp rút sản xuất chất bán dẫn quan trọng trong nước với hy vọng đạt được sự tự chủ về lĩnh vực này.

Theo ông Fouquet, bí quyết thành công của ASML là sự hợp tác lâu năm với các nhà cung cấp quan trọng trên toàn cầu như Zeiss (Đức) và Cymer (Mỹ), cũng như sự hỗ trợ từ các khách hàng sản xuất chip hàng đầu của họ.

ASML là nhà sản xuất thiết bị bán dẫn tiên tiến độc quyền trên thế giới được gọi là máy quang khắc cực tím (EUV), cho phép sản xuất chất bán dẫn tiên tiến dưới mức 7 nanomet. Trong sản xuất chip, kích thước nanomet càng nhỏ thì chip càng tiên tiến và có sức mạnh.

Chip di động trong iPhone 14 Pro cao cấp và bộ xử lý đồ họa của Nvidia được xây dựng bằng công nghệ 4 nanomet, trong đó linh kiện của ASML đóng vai trò không thể thiếu.

Zeiss (Đức) là nhà cung cấp hệ thống gương chính xác duy nhất của ASML, một trong những bộ phận quang học quan trọng nhất của máy EUV, trong khi Cymer - có trụ sở tại San Diego và được ASML mua lại vào năm 2013 - là nhà cung cấp duy nhất nguồn sáng EUV.

Không một đối thủ nhỏ hơn nào của ASML, kể cả Nikon và Canon (Nhật Bản), có thể sánh được với năng lực của nhà cung cấp châu Âu trong lĩnh vực quang khắc tiên tiến. Mỹ không có nhà sản xuất thiết bị máy quang khắc nội địa.

"Chúng tôi muốn sử dụng những nhà cung cấp tốt nhất trên toàn cầu. Điều này hiệu quả hơn rất nhiều. Nó cho phép chúng tôi tiến nhanh hơn rất nhiều", ông Fouquet nói. Ông nhấn mạnh: "Sự khác biệt lớn trong chiến lược là Canon và Nikon đang cố gắng tự mình làm rất nhiều thứ".

Tuy nhiên, mặc dù sẵn sàng cho sự hợp tác xuyên biên giới, ASML tin rằng đối với một số thành phần phức tạp nhất, tốt nhất là chỉ có một nhà cung cấp. Ông Fouquet nói: Đầu tư vào Zeiss để có được quang khắc EUV là rất lớn. Nếu bạn thực hiện nó ở hai đến ba nơi, chi phí sẽ không còn hiệu quả nữa... Khi nói đến công nghệ độc nhất, chúng tôi phát triển quan hệ đối tác với nhà cung cấp của mình. Khi nói đến công nghệ kém tiên tiến hơn, chúng tôi sẽ xem xét nhiều nhà cung cấp". 

Trong khi đó, phần lớn hoạt động sản xuất của ASML được thực hiện ở một nơi, đó là trụ sở chính và ông Fouquet cho biết, họ có thể sẽ giữ phần lớn - khoảng 80% đến 90% - hoạt động sản xuất và tích hợp ở đó cho đến ít nhất là năm 2026.

Phó Chủ tịch Fouquet lưu ý: "Điều rất quan trọng đối với chúng tôi là duy trì hoạt động R&D và sản xuất cùng nhau". Công ty có trụ sở tại Hà Lan này có hơn 14.000 nhân viên R&D và tổng số 37.643 nhân viên trên toàn cầu tính đến cuối năm 2022.

Cách Amsterdam khoảng hai giờ đi tàu, trụ sở của ASML là tòa nhà cao nhất tại thị trấn nông nghiệp Veldhoven ở miền Nam Hà Lan. Quá trình xây dựng đang được tiến hành để mở rộng không gian sản xuất các máy sản xuất chip thế hệ tiếp theo của ASML. Các máy EUV NA cao sẽ rất cần thiết cho Intel, TSMC và Samsung trong cuộc đua giới thiệu những con chip tiên tiến nhất sau năm 2025.

Tại trụ sở toàn cầu của mình, ASML cũng điều hành các trung tâm sửa chữa và một nhà kho phân loại và thu thập các bộ phận đã qua sử dụng từ các máy thế hệ cũ. ASML đã tái sử dụng 87% các bộ phận trong máy móc của mình tính đến cuối năm 2022 và đặt mục tiêu đến năm 2025 tái sử dụng 95%. Tập đoàn cũng đang mở rộng các trung tâm sửa chữa gần các khách hàng sản xuất chip của mình ở Hàn Quốc, Đài Loan, Mỹ và Trung Quốc để giảm lượng khí thải carbon.

ASML cho biết, họ cũng hợp tác chặt chẽ với các nhà sản xuất thiết bị chip hàng đầu khác, chẳng hạn như Tokyo Electron, Lam Research and Applied Materials, vì máy móc của họ cần được liên kết với nhau để tạo thành một dây chuyền sản xuất chip hoàn chỉnh. Sự hợp tác bắt đầu từ giai đoạn đầu của quá trình phát triển máy móc và tất cả các bên đều phụ thuộc vào nhau rất nhiều.

Ông Fouquet nói: "Chúng tôi trao đổi tất cả thông tin cần thiết. Sự phụ thuộc cũng giúp ích vì nếu chúng tôi không cộng tác, các công ty sẽ gặp rắc rối". Giám đốc điều hành cấp cao nói thêm rằng các đối thủ cạnh tranh có một rào cản lớn cần giải quyết nếu họ muốn sao chép máy quang khắc của ASML. 

Ông Fouquet nhấn mạnh: "Chúng tôi đã dành rất nhiều công sức để thiết kế chiếc máy, và do đó, điều đó khiến việc sao chép nó trở nên rất phức tạp đối với người khác. ... Nó cực kỳ khó sao chép. Giống như bạn đến Bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam và nói 'Làm ơn hãy vẽ cho tôi những bức tranh'. Bạn không thể làm điều đó".

ASML là công ty thiết bị bán dẫn có giá trị nhất thế giới, với giá trị vốn hóa thị trường khoảng 288 tỷ USD. Đây là công ty có giá trị lớn thứ ba trong EU. Tập đoàn ASML dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ vào năm 2023, với doanh thu ròng dự báo tăng hơn 25% và tỷ suất lợi nhuận gộp dự kiến sẽ cải thiện nhẹ so với năm 2022, bất chấp sự suy thoái của ngành chip./.