Tái đàm phán NAFTA - phép thử của quan hệ Mexico-Canada

Tái đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), gồm Mexico, Mỹ và Canada được đánh giá là phép thử cho mối quan hệ giúa Mexico và Canada, khi hai quốc gia này có thể đoàn kết sức mạnh trong đàm phán với Mỹ hoặc chia rẽ để bảo vệ lợi ích riêng của mình.

Thương mại tự do giữa Mexico và Canada được hưởng lợi từ NAFTA, với nỗ lực chung của cả hai bên để tận dụng thị trường Mỹ. Hiện tại, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa rời khỏi NAFTA, Mexico và Canada đã cùng chung sức và hợp tác chặt chẽ hơn bao giờ hết để tìm cách duy trì hiệp định này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả hiệp định thương mại này là "thảm họa" và cho rằng đây là nguyên nhân khiến Mỹ mất đi hàng triệu việc làm trong lĩnh vực công nghiệp.

Các chuyên gia đánh giá, khả năng Tổng thống Donald Trump áp đặt các điều kiện cho một NAFTA mới sẽ phụ thuộc vào việc Mexico và Canada có đoàn kết hay không. Hai quốc gia có thể liên kết để bảo vệ các nguyên tắc cơ bản hoặc nhượng bộ từng bước trong vòng tái đàm phán sắp tới.

Cựu Ngoại trưởng Mexico Jorge Castañeda nhận định tái đàm phán NAFTA sẽ không dễ dàng vì nhiều vấn đề mà nước này bận tâm lại không quan trọng đối với nước còn lại. Mexico có thể bắt buộc phải ủng hộ những vấn đề trọng tâm của Canada như nông nghiệp và cơ chế giải quyết tranh chấp được quy định theo Chương 19.

Một điểm không đồng nhất giữa hai bên đó là thời gian. Trong khi Mexico mong muốn kết thúc đàm phán thật nhanh vào đầu năm 2018 trước khi diễn ra bầu cử Tổng thống tại nước này thì Canada lại không quan tâm đến điều này.

Từ khi các nước thành viên nhất trí thúc đẩy kế hoạch đàm phán lại các điều khoản trong NAFTA vào tháng Tư vừa qua, Mexico và Canada đã tiến hành nhiều cuộc họp tham vấn và trao đổi thông tin trong nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm thống nhất về quan điểm trong các vòng đàm phán để bảo vệ lợi ích chung cũng như của mỗi nước.

Ngay trước vòng đàm phán đầu tiên sẽ diễn ra từ ngày 16-20/8 tại Washington (Mỹ), tất cả các bên liên quan đều tuyên bố sẵn sàng rời khỏi hiệp định này nếu không đạt được lợi ích trong quá trình tái đàm phán.

Dự kiến, sẽ có 7 vòng đàm phán, mỗi vòng cách nhau 3 tuần nhằm hướng tới mục tiêu hoàn tất tiến trình này vào đầu năm 2018.

Theo thống kê, trao đổi thương mại giữa ba quốc gia Bắc Mỹ đạt tăng trưởng cao kể từ khi NAFTA có hiệu lực vào ngày 1/1/1994, với tổng kim ngạch trên 1.300 tỷ USD vào năm 2016.