Tăng cường chế tài xử lý các hành vi xâm phạm quyền, vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1624/QĐ-TTg ngày 21/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 1068/QĐ-TTg ngày 22/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Quyết định số 1624/QĐ-TTg sửa đổi Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030 theo hướng nhấn mạnh quan điểm: Tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân và toàn xã hội. Mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ phải được xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Quyết định cũng bổ sung mục tiêu của Chiến lược là thúc đẩy các giao dịch quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường, trong đó thí điểm hỗ trợ xác định giá trị của ít nhất 100 quyền sở hữu trí tuệ của viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (bổ sung điểm đ khoản 5 Mục II Điều 1).

*Nghiên cứu, xử lý vấn đề xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng, nền tảng số

Về nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Chiến lược, Quyết định số 1624/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số nội dung về hoàn thiện chính sách, pháp luật về sở hữu trí tuệ quy định tại khoản 1 Mục III Điều 1. Cụ thể:

Rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ và pháp luật liên quan, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, bảo hộ, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo nguyên tắc cân bằng lợi ích giữa các chủ thể trong xã hội, ngăn chặn hiệu quả việc lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ, trong đó chú trọng:

Cập nhật các vấn đề mới phát sinh trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ liên quan đến các xu hướng khoa học và công nghệ hiện đại của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), để có các đề xuất điều chỉnh pháp luật phù hợp; trong đó nghiên cứu, xử lý vấn đề bảo hộ các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ mới, phi truyền thống như dữ liệu lớn (big data), tài sản số, công nghệ chuỗi khối (blockchain), công nghệ sinh học và công nghệ bán dẫn; vấn đề xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng, nền tảng số;

Bảo đảm các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ phù hợp với tính chất dân sự của quyền sở hữu trí tuệ; thúc đẩy xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp dân sự; đồng thời nâng cao chất lượng xử lý hành chính đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ;

Tăng cường chế tài xử lý các hành vi xâm phạm quyền, vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, đảm bảo tính răn đe, đặc biệt đối với hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ;

Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư nước ngoài và chuyển giao công nghệ; bảo đảm quản lý chặt chẽ bí mật kinh doanh, dữ liệu chiến lược, công nghệ nguồn, công nghệ lõi, sáng chế thuộc bí mật Nhà nước, phòng ngừa chuyển giao trái phép công nghệ quan trọng; hình thành cơ chế phát hiện, cảnh báo sớm đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ gắn liền với bảo vệ quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia.

Bên cạnh đó, hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến giao dịch quyền sở hữu trí tuệ như: góp vốn, giao dịch bảo đảm, định giá, kế toán, kiểm toán quyền sở hữu trí tuệ; ban hành cơ chế, chính sách về tài chính, tín dụng và các ưu đãi khác để thúc đẩy khai thác quyền sở hữu trí tuệ được tạo ra từ hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước.

*Nghiên cứu cơ chế đặc thù phát triển đội ngũ công chức, viên chức, chuyên gia sở hữu trí tuệ trình độ cao

Về giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, Quyết định số 1624/QĐ-TTg bổ sung nhiệm vụ nghiên cứu áp dụng cơ chế tài chính, chính sách nhân lực đặc thù để phát triển đội ngũ công chức, viên chức và chuyên gia sở hữu trí tuệ có trình độ cao.

Cùng với đó, triển khai toàn diện dịch vụ công trực tuyến, số hóa dữ liệu về sở hữu trí tuệ; tăng cường đầu tư, phát triển hạ tầng, ứng dụng các công nghệ mới trong hoạt động xác lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm an toàn, minh bạch và tạo thuận lợi để công chúng tiếp cận, tra cứu, phân tích và khai thác thông tin sở hữu trí tuệ.

Về giải pháp tập trung đẩy mạnh và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động bảo vệ sở hữu trí tuệ, Quyết định số 1624/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung điểm a, b, c, d khoản 3 Mục III Điều 1, bổ sung điểm k như sau:

"a) Rà soát, phân định rõ chức năng nhiệm vụ, từng bước tinh giản đầu mối cơ quan có thẩm quyền xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính; đơn giản hóa và minh bạch hóa thủ tục, cắt giảm chi phí và rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp, xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ;

b) Tăng cường phối hợp, xây dựng cơ chế điều phối tập trung, thống nhất giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các cơ quan bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhất là cơ quan tư pháp, trong đó có bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới; phối hợp nghiên cứu về việc tăng cường vai trò của tòa án trong giải quyết các vụ việc về sở hữu trí tuệ;

c) Tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường kỹ thuật số; nâng cao trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, chủ quản nền tảng số trong việc ngăn chặn, loại bỏ và không tiếp tay cho hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng;

d) Nâng cao hiệu quả thực hiện biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất, nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong thương mại điện tử;".

k) Nghiên cứu ứng dụng công nghệ có chức năng giám sát, tự động phát hiện và cảnh báo sớm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số; xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành về sở hữu trí tuệ được kết nối và chia sẻ liên thông bảo đảm phục vụ giám sát, cảnh báo và xử lý vi phạm thống nhất trên phạm vi cả nước.".