Tăng sức phòng thủ, kiểm soát rủi ro tại các tổ chức tín dụng

Công tác kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ đối với mỗi tổ chức tín dụng như “hệ thống miễn dịch” của một cơ thể sống. Nếu hệ thống miễn dịch yếu hoặc không phát huy tác dụng, cơ thể sẽ suy yếu, dễ phát sinh bệnh tật, dễ chịu tác động từ bên ngoài và có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

Thông điệp trên được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn nhấn mạnh tại Hội nghị về công tác kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ của tổ chức tín dụng năm 2026, diễn ra sáng 24/9 tại Hà Nội.

Phát biểu tại hội nghị, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho rằng nếu hệ thống kiểm soát, kiểm toán, kiểm tra nội bộ không phát huy đầy đủ vai trò thì những rủi ro trong hoạt động có thể không được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Theo Thống đốc, kiểm soát nội bộ không chỉ được thể hiện ở tổ chức bộ máy mà còn bao gồm toàn bộ cơ chế, chính sách, quy trình và quy định nội bộ nhằm phòng ngừa, phát hiện và kịp thời xử lý rủi ro.

Hệ thống này phải bảo đảm an toàn, hiệu quả trong hoạt động; bảo vệ, quản lý và sử dụng an toàn, hiệu quả tài sản và các nguồn lực; bảo đảm hệ thống thông tin quản lý trung thực, hợp lý, đầy đủ, kịp thời, đồng thời bảo đảm việc tuân thủ pháp luật, cơ chế, chính sách, quy trình và quy định nội bộ.

Thống đốc Phạm Đức Ấn cho rằng kinh nghiệm quốc tế cho thấy tại những quốc gia có hệ thống ngân hàng phát triển, công tác kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ luôn được đặc biệt coi trọng. Ngay cả ở những nền kinh tế phát triển, nếu hệ thống này bị vô hiệu hóa hoặc hoạt động kém hiệu lực, rủi ro vẫn có thể phát sinh.

Đối với Ban kiểm soát, Thống đốc cho rằng đây là bộ phận đại diện cho cổ đông thực hiện nhiệm vụ kiểm soát, nhằm bảo đảm bộ máy hoạt động an toàn, hiệu quả, quản lý và kiểm soát được rủi ro, đồng thời kiểm soát hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban điều hành.

Do đó, mỗi tổ chức tín dụng cần tự đánh giá lại hệ thống kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ, làm rõ các bộ phận này đã thực sự được vận hành và phát huy đầy đủ vai trò hay chưa. Việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, phát huy vai trò của Ban kiểm soát, bộ phận kiểm toán và kiểm tra nội bộ có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng nhận diện, phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro.

Đề cập công tác thanh tra, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho rằng mục tiêu trước hết là thiết lập trật tự, kỷ cương, để hoạt động ngân hàng từng bước đi vào nền nếp, an toàn và hiệu quả.

Thống đốc yêu cầu mỗi tổ chức tín dụng chủ động đánh giá lại hoạt động của mình, xác định những vấn đề cần khắc phục và xây dựng lộ trình phù hợp để điều chỉnh, hoàn thiện. Đồng thời, các tổ chức tín dụng phải phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của chủ sở hữu, Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát cũng như bộ phận kiểm tra, kiểm toán nội bộ; xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ thực chất, hiệu quả và đủ khả năng nhận diện, cảnh báo, kiểm soát rủi ro.

Thông tin tại hội nghị cho thấy yêu cầu tăng cường kiểm soát nội bộ được đặt trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp trong năm 2025 và 9 tháng năm 2026, trong đó những biến động của kinh tế thế giới và quan hệ quốc tế tác động trực tiếp đến tăng trưởng trong nước.

Trong bối cảnh đó, hệ thống các tổ chức tín dụng đã nỗ lực đổi mới, ổn định và phát triển; triển khai các chương trình tín dụng ưu tiên hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và giảm lãi suất đối với các đối tượng ưu tiên. Ngành ngân hàng cũng góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Thống đốc đánh giá công tác điều hành tỷ giá, ổn định giá trị đồng Việt Nam thời gian qua đạt kết quả tích cực, góp phần thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp, gián tiếp từ nước ngoài, đồng thời củng cố niềm tin của người dân đối với đồng Việt Nam và hệ thống ngân hàng.

Thống đốc nhấn mạnh: “Ngành ngân hàng và hệ thống các tổ chức tín dụng là mạch máu của nền kinh tế. Mạch máu yếu hoặc bị tắc nghẽn thì cơ thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng”. Vì vậy, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng là yêu cầu xuyên suốt.

Tại hội nghị, Thống đốc đề nghị tập trung đánh giá thực trạng hoạt động của các tổ chức tín dụng và hệ thống kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ thông qua công tác thanh tra, giám sát và kiểm toán; từ đó nhận diện những tồn tại, hạn chế và nguy cơ rủi ro.

Đồng thời, cần đánh giá việc thực hiện đầy đủ, kịp thời chức trách, nhiệm vụ của Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, Ban kiểm soát và các bộ phận kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ theo quy định pháp luật, quy định nội bộ và chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, cơ quan có thẩm quyền.

Trên cơ sở đó, hội nghị tập trung đề xuất giải pháp xử lý dứt điểm những tồn tại, sai phạm trong hoạt động; nâng cao chất lượng, hiệu quả của Ban kiểm soát, bộ phận kiểm tra và kiểm toán nội bộ, qua đó củng cố “lá chắn phòng thủ”, nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro, góp phần để hệ thống ngân hàng hoạt động an toàn, hiệu quả và bền vững.