Tăng tiến độ giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Sau khi được bàn giao hồ sơ, cọc mốc và ranh giới giải phóng mặt bằng, các địa phương trong tỉnh Lào Cai có Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua đang khẩn trương đo đạc, kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường và bố trí tái định cư.

*Người dân đồng thuận cao

Tại xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai, mặc dù với người dân, cuộc sống chủ yếu phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp, đất đai rất quý giá, nhưng xác định trách nhiệm của công dân trước sự phát triển của đất nước, nhiều hộ gia đình nơi đây đồng thuận rất cao khi Nhà nước lấy đất ở, đất sản xuất để thực hiện dự án.

Phấn khởi khi Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua địa bàn sẽ mở ra cơ hội phát triển kinh tế, xã hội cho địa phương, gia đình ông Nguyễn Văn Chung, thôn An Khang, xã Đông Cuông tích cực phối hợp với chính quyền địa phương, đơn vị chức năng thực hiện đo đạc, kiểm đếm nhà ở, cây cối, ruộng vườn để giải phóng mặt bằng, phục vụ cho thi công dự án đường sắt.

Ông Nguyễn Văn Chung chia sẻ, khi biết dự án đường sắt đi qua khu vực nhà ở của gia đình, gia đình ông đồng thuận cao với chủ trương của Đảng và Nhà nước. Bởi dự án này sẽ mở ra cơ hội phát triển mới, giúp người dân thuận tiện giao thương hàng hóa và kết nối vùng. Đến thời điểm này, gia đình ông đã kiểm đếm xong tài sản với diện tích gần 3.000 mét vuông để bàn giao mặt bằng cho công trình.

Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua 4 thôn thuộc xã Đông Cuông có chiều dài gần 7,6 km, ảnh hưởng đến 280 hộ dân với diện tích đất thu hồi trên 40 ha. Xã Đông Cuông bố trí 2 khu tái định cư gồm thôn Trà và thôn Khe Cạn để phục vụ thi công dự án. Với tinh thần chỉ bàn làm, không bàn lùi và thực hiện đợt thi đua cao điểm của UBND tỉnh Lào Cai “100 ngày đêm triển khai công tác giải phóng mặt bằng Dự án”, xã chỉ đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tuyên truyền, vận động nhân dân về ý nghĩa của dự án, cung cấp thông tin đến chính sách thu hồi để người dân đồng thuận cao.

Ông Trần Thống Nhất, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Cuông cho biết, đối với tuyến đường sắt, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư xã đã họp dân, lấy ý kiến nhân dân vào dự thảo kế hoạch thu hồi đất; phấn đấu hoàn thành đo đạc ngoại nghiệp và phê duyệt bản đồ thu hồi trước 20/10/2026. Đến nay, trên cơ sở bản đồ mộc do đơn vị đo đạc cung cấp, Hội đồng bồi thường xã Đông Cuông khảo sát, kiểm đếm tài sản, hoa màu, vật kiến trúc của 60 hộ gia đình, cá nhân với diện tích 17 ha. Xã tiếp tục tập trung hoàn thành công tác đo đạc, lập hồ sơ thu hồi đất để trình Sở Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt và đẩy nhanh tiến độ kiểm đếm, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo đúng kế hoạch đề ra.

Tương tự, tại xã Xuân Ái, tỉnh Lào Cai, Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua xã với chiều dài 12,2 km, diện tích thu hồi 70 ha và ảnh hưởng đến 458 hộ dân. Để phục vụ việc di dời, địa phương xây dựng 3 khu tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng. Xã đã thành lập Hội đồng giải phóng mặt bằng, tiến hành tuyên truyền, vận động nhân dân trong việc lấy ý kiến và đo đạc, kiểm đếm diện tích đất bị thu hồi.

Những ngôi nhà gắn bó với người dân hàng chục năm nay, những nếp sống tưởng như khó thay đổi, thế nhưng vì sự phát triển chung, nhiều hộ dân ở xã Xuân Ái đồng thuận hiến đất để phục vụ cho dự án đường sắt. Ông Nguyễn Văn Chiến, thôn Yên Thành, xã Xuân Ái chia sẻ, được cán bộ xã tuyên truyền về ý nghĩa tuyến đường sắt đi qua, ông và người dân trong thôn đều đồng tình ủng hộ, nhất trí cao. Ngay sau khi được tuyên truyền, ông đã phối hợp với chính quyền địa phương đo đạc, kiểm đếm tài sản gần 400 mét vuông diện tích đất để phục vụ thi công dự án. Ông mong dự án sớm hoàn thành giúp người dân đi lại thuận tiện, phát triển kinh tế bền vững sau này.

Đến nay, xã Xuân Ái đã tiến hành kiểm kê tài sản trên đất của hơn 100 hộ trong diện bị ảnh hưởng. Các bước trong quy trình giải phóng mặt bằng được triển khai theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân đồng thuận”.

Ông Hoàng Xuân Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Ái cho hay, để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng tuyến chính đường sắt, Đảng ủy, chính quyền địa phương, đặc biệt là Hội đồng giải phóng mặt bằng của xã ban hành kế hoạch chi tiết triển khai. Quá trình thực hiện, xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân hiểu ý nghĩa của dự án, qua đó nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân. Từ 1/10, xã ra quân tập trung kiểm đếm các thôn trên địa bàn xã, đến nay xã kiểm đếm xong toàn bộ số hộ dân bị ảnh hưởng tại thôn Trung Tâm. Thời gian tới, xã tiếp tục kiểm đếm tại các thôn còn lại.

*Huy động sức mạnh tổng hợp

Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng chiều dài tuyến chính khoảng 363 km, chiều dài các tuyến nhánh khoảng 63 km, đi qua địa phận của 6 tỉnh, thành phố. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án 289.339 tỷ đồng. Trong đó, đoạn qua tỉnh Lào Cai dài khoảng 143,68 km, qua 12 xã, phường với 9 nhà ga. Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đã được phê duyệt, đến nay tỉnh hoàn thành công tác đo đạc theo chiều dài tuyến 143,29 km với tổng diện tích 1.397 ha; thống kê, kiểm đếm 1.414 hộ gia đình, tổ chức và ban hành thông báo thu hồi đất 577 hộ gia đình.

Sau khi Ban Quản lý dự án Đường sắt, Bộ Xây dựng bàn giao hồ sơ cắm mốc, ranh giới giải phóng mặt bằng tuyến chính và khu vực ga cho 12 xã, phường, các cơ quan chuyên môn tỉnh Lào Cai đang tập trung nhân lực, phối hợp với chính quyền cơ sở triển khai đo đạc, hoàn thiện hồ sơ.

Nhằm đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng, tạo điều kiện triển khai dự án trọng điểm quốc gia, UBND tỉnh Lào Cai phát động đợt thi đua cao điểm “100 ngày đêm triển khai công tác giải phóng mặt bằng Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng” từ ngày 1/10/2026 đến hết ngày 8/1/2027, nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân; nâng cao nhận thức, trách nhiệm, tinh thần chủ động, quyết tâm của các cấp, các ngành, các địa phương, tổ chức, cá nhân trong triển khai thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ thực hiện dự án.

Theo kế hoạch, tỉnh Lào Cai phấn đấu bắt đầu bàn giao mặt bằng từng phần dự án thành phần 2 (đầu tư xây dựng công trình đường sắt) từ tháng 11/2026, hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng trước ngày 30/6/2027; phấn đấu thi công cơ bản hoàn thành các khu tái định cư đang thực hiện đầu tư xây dựng trước ngày 31/12/2026… Đợt thi đua tập trung vào các nội dung như: đẩy nhanh kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cải cách thủ tục hành chính; tăng cường tuyên truyền, đối thoại, vận động nhân dân; bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế của người dân bị ảnh hưởng bởi dự án.

Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai Nguyễn Thế Phước, tỉnh xác định giải phóng mặt bằng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo từ nay đến hết quý II/2027. Trước mắt, các địa phương phải bám sát chỉ đạo của Tỉnh ủy, kế hoạch của UBND tỉnh, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tập trung cao độ cho công tác giải phóng mặt bằng; triển khai hiệu quả đợt thi đua cao điểm “100 ngày đêm” đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm một trong những căn cứ đánh giá trách nhiệm, năng lực của đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu.

Cấp ủy, chính quyền các địa phương cần phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ; đẩy nhanh kiểm đếm, lập, thẩm định, phê duyệt phương án và chi trả bồi thường. Quá trình thực hiện phải duy trì chế độ báo cáo hằng ngày, hằng tuần với Tổ giúp việc và Ban Chỉ đạo để kịp thời đánh giá tiến độ, nhận diện những điểm nghẽn và đề xuất phương án xử lý.

Mặc dù quá trình triển khai dự án còn gặp khó khăn do điều chỉnh hướng tuyến, nhưng với tinh thần khẩn trương của cấp ủy, chính quyền địa phương và sự đồng thuận của người dân, Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng trên địa bàn tỉnh Lào Cai sau khi hoàn thành sẽ mở rộng khả năng kết nối, thu hút đầu tư, tạo động lực tăng trưởng cho Lào Cai và các địa phương trên hành lang kinh tế, đồng thời tăng cường kết nối giao thương với Trung Quốc.