Tạo lập một thị trường nhà ở phát triển lành mạnh, bền vững

Đó là nội dung được nhiều chuyên gia đề xuất tại Hội thảo đóng góp ý kiến với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức ngày 10/8, tại Hà Nội.

Phát biểu tại hội thảo, Thạc sĩ Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho biết, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách về phát triển nhà ở như: Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới; Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 28/07/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển...

Với các chủ trương, quan điểm trên, nhà ở trước tiên cần được coi là nhu cầu thiết yếu của nhân dân, là điều kiện để người dân ổn định cuộc sống, học tập, làm việc và phát triển, sau đó mới xác định là một loại tài sản được giao dịch trên thị trường bất động sản.

Vì vậy, Thạc sĩ Nguyễn Quyết Chiến cho rằng, Dự thảo Luật Nhà ở không chỉ được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định của Luật hiện hành và các chính sách đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn mà còn phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm bảo đảm tính ổn định, đồng bộ và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, đồng thời Luật hóa các chính sách về nhà ở của Chính phủ đã được thí điểm, kiểm chứng trong thực tiễn thời gian qua.

Góp ý dự thảo Luật, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch đô thị Việt Nam nhận định, dự thảo Luật gồm 13 Chương, 151 Điều, quy định bổ sung mới về nhà ở cho thuê; nhà ở thương mại; nhà ở chính sách; cải tạo, xây dựng lại chung cư; quản lý sử dụng nhà chung cư... Tuy nhiên, để hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay, dự thảo Luật nên tập trung hơn vào những vấn đề mang tính chiến lược, không chỉ xử lý các bất cập hiện nay mà còn đáp ứng xu hướng phát triển đô thị trong 20 - 30 năm tới.

Trên cơ sở đó, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Trương Văn Quảng cho rằng, với xu hướng quản trị đô thị hiện nay, dự thảo Luật có thể cân nhắc bổ sung một điều về "Hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia". Hệ thống này không chỉ lưu thông tin về quyền sở hữu mà còn tích hợp: Tình trạng kỹ thuật công trình; tuổi thọ và mức độ an toàn; hiệu quả sử dụng năng lượng; lịch sử bảo trì; thông tin quy hoạch và cải tạo...Đây sẽ là cơ sở để quản lý vòng đời nhà ở, cảnh báo sớm nguy cơ xuống cấp, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách, đặc biệt đối với công tác cải tạo xây dựng lại chung cư cũ.

Ở góc độ quy hoạch và phát triển đô thị, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Trương Văn Quảng đề nghị Ban soạn thảo cần quy định rõ hơn về tái phát triển chung cư cũ; nghiên cứu, bổ sung cơ chế chia sẻ lợi ích giữa Nhà nước - doanh nghiệp - người dân; tiêu chí lựa chọn dự án ưu tiên; quy trình rút gọn; cơ chế điều chỉnh quy hoạch linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm hạ tầng kết nối, thông thoáng...

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam nêu ý kiến, dự thảo Luật đã đề cập đồng bộ các nội dung từ điều kiện được thuê, hình thức phát triển quỹ đất, các nguồn vốn đầu tư, các chính sách tài chính...Tuy vậy, quỹ đất cho xây dựng nhà ở cho thuê cần mở rộng đối tượng là hộ gia đình được sử dụng quỹ đất hợp pháp. Đây là chính sách quan trọng để phù hợp với thực tiễn phát triển nhà ở.

Tại Hội thảo, nhiều chuyên gia cơ bản thống nhất với các nội dung dự thảo Luật; đồng thời đề xuất một số giải pháp như: Cần tối ưu hóa quy hoạch và đồng bộ đẳng cấp tạo cơ hội cho doanh nghiệp; bổ sung hình thức cải tạo chung cư, đối với các khu chung cư phải được gắn với các quy hoạch tái thiết đô thị, đối với các chung cư nhỏ lẻ quy định cần phù hợp với quy hoạch cải tạo đô thị.