Thách thức đối với tân Chủ tịch Fed

Theo The New York Post ngày 17/5, cựu Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Ben Bernanke từng được xem là người đã thực hiện “phép màu” trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và 2009 bằng các biện pháp chưa từng có nhằm cứu hệ thống ngân hàng Mỹ khỏi nguy cơ sụp đổ. Giờ đây, ông Kevin Warsh bước vào ghế Chủ tịch Fed trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác nhưng cũng đầy nguy hiểm.

Trong thời kỳ khủng hoảng tài chính, ông Bernanke cùng các nhân vật như Tim Geithner đã giảm lãi suất xuống gần 0%, bơm thanh khoản khổng lồ vào hệ thống ngân hàng và thực hiện chính sách “Quantitative Easing”, tức in tiền để ngăn chặn nguy cơ Mỹ rơi vào một cuộc Đại Suy Thoái mới như thập niên 1930.

Các chính sách đó tới nay vẫn còn gây tranh cãi. Nhiều người cho rằng Fed đã cứu những ngân hàng đáng lẽ phải phá sản theo quy luật thị trường tự do. Một số khác cho rằng sai lầm lớn nhất là để Lehman Brothers sụp đổ. Ngoài ra, nhiều chỉ trích nói việc in tiền quá mức đã gieo mầm cho lạm phát sau này và tạo bong bóng tài sản tài chính.

Tuy nhiên, ông Bernanke khi đó có một nhiệm vụ rất rõ ràng: làm mọi thứ để cứu nền kinh tế Mỹ khỏi một cuộc Đại Suy Thoái mới.

Ông Kevin Warsh hiện bắt đầu nhiệm kỳ Chủ tịch Fed trong bối cảnh hoàn toàn khác. Trong khi Fed dưới thời ông Bernanke từng in tiền suốt nhiều năm, ông Warsh hiện không có được sự đồng thuận ngay cả cho việc giảm lãi suất ngắn hạn như điều Tổng thống Donald Trump đang yêu cầu.

Tình hình càng phức tạp hơn khi ông Jerome Powell, người vừa rời ghế Chủ tịch Fed và từng nhiều lần đối đầu với Tổng thống Trump, vẫn tiếp tục ngồi trong Hội đồng Thống đốc Fed và có quyền bỏ phiếu về lãi suất. Ông Powell tuyên bố ông sẽ không rời vị trí cho tới khi cuộc điều tra liên quan tới lời khai của ông trước Thượng viện về chi phí xây dựng trụ sở mới của Fed được giải quyết. Cuộc điều tra này do Tổng thống Trump thúc đẩy và từng làm chậm quá trình phê chuẩn ông Kevin Warsh vào vị trí người đứng đầu Fed.

Chính sách lãi suất của ông Kevin Warsh hiện trở thành tâm điểm lớn nhất cho tương lai của ông. Dù ông Warsh muốn giảm lãi suất để đáp ứng mong muốn của Tổng thống Trump, ông từ lâu được biết đến là một “inflation hawk”, tức người cực kỳ cứng rắn với lạm phát.

Sau khi rời Fed năm 2011 và trở thành học giả, ông Warsh thường xuyên chỉ trích chính sách “easy money” của các đời Chủ tịch Fed Bernanke, Janet Yellen và Jerome Powell. Ông cho rằng việc Fed kéo dài thời kỳ tiền rẻ quá lâu sau khủng hoảng tài chính đã góp phần tạo ra áp lực lạm phát hiện nay. Ông Warsh từng kêu gọi Fed theo đuổi chính sách “kỷ luật hơn” và thu hẹp bảng cân đối kế toán khổng lồ của Fed. Nếu có thể, ông Warsh muốn vừa giảm lãi suất ngắn hạn vừa bắt đầu bán bớt lượng trái phiếu mà Fed đang nắm giữ để chống lạm phát.

Tuy nhiên, tình hình hiện nay khiến điều đó trở nên rất khó khăn. Lạm phát tiêu dùng tại Mỹ vừa đạt mức 3,8% tính theo năm, cao nhất kể từ tháng 5/2023. Nguyên nhân chính là chiến sự ở Trung Đông cùng giá năng lượng tăng mạnh.

Tuần qua, giá bán sỉ còn tăng nhanh hơn. Đến ngày 15/5 thị trường tương lai bắt đầu đặt cược rằng Fed có thể phải tăng lãi suất vào cuối năm nay thay vì giảm lãi suất như dự đoán trước đó.

Ở chiều tích cực, nền kinh tế Mỹ hiện vẫn khá mạnh. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra làn sóng đầu tư và việc làm mới, đặc biệt trong các ngành lao động tay chân liên quan tới hạ tầng AI.

Nhiều người lạc quan cho rằng chiến sự ở Trung Đông sẽ không kéo dài mãi mãi và khi xung đột kết thúc, giá năng lượng sẽ giảm trở lại giúp giảm áp lực lạm phát.

Tuy nhiên, cũng có nhiều người nghi ngờ viễn cảnh này. Chiến sự ở Trung Đông hiện đã bước sang tháng thứ 3 trong lúc Tehran tiếp tục đưa ra các tín hiệu mâu thuẫn về chương trình nguyên tử và eo biển Hormuz. Nhiều chuyên gia lo ngại nếu dầu tăng lên mức 200 USD/thùng, nền kinh tế Mỹ có thể rơi vào tình trạng “stagflation”, tức vừa lạm phát cao vừa tăng trưởng chậm như thập niên 1970.

Tóm lại, người đứng đầu ngân hàng trung ương Mỹ Kevin Warsh hiện đang phải gánh trên vai một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất trong lịch sử Fed.