Thách thức trong lập cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu Nhà nước

Thách thức trong lập cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu Nhà nước. Ảnh: Thúy Hiền/BNEWS/TTXVN

Hội thảo nhằm lấy ý kiến về việc soạn thảo Nghị định về tổ chức thực hiện quyền chủ sở hữu đối với doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) và phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.

Phát biểu tại buổi đối thoại, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM cho biết, khi tác động đến của cải, đặc biệt là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản Nhà nước sẽ tác động mạnh đến tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, khi thành lập cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu Nhà nước cũng sẽ có những điểm “được” và “mất” trong mô hình mới.

Theo đó, về mối quan hệ trực tiếp, quan hệ doanh nghiệp với bộ máy Nhà nước có thẩm quyền phân bổ nguồn lực quốc gia, sự hỗ trợ có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn.

Theo ông Phạm Quốc Trung, Phó Ban phụ trách Ban Doanh nghiệp CIEM, Nghị định số 99/2012/NĐ-CP ngày 15/11/2012 về phân công, phân cấp thực hiện các quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ sở hữu Nhà nước đối với doanh nghiệp Nhà nước và vốn Nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp.

Về nguyên tắc đã hết hiệu lực do không còn căn cứ pháp luật vì thế, CIEM đang tiến hành soạn thảo Nghị định mới. Mô hình mới, chắc chắn ảnh hưởng nhiều mặt đến bộ máy cơ quan Nhà nước và doanh nghiệp hiện nay.

Nhà nước đang đầu tư một khối lượng rất lớn vốn và tài sản sở hữu toàn dân vào sản xuất kinh doanh tại các doanh nghiệp. Số liệu của 781 doanh nghiệp 100% sử hữu Nhà nước năm 2014: tổng tài sản 3.105 nghìn tỷ đồng (trong đó, Tập đoàn, Tổng công ty và công ty mẹ -con chiếm 90%).

Vốn chủ sở hữu 1.233 nghìn tỷ đồng (Tập đoàn 65%, Tổng công ty 25,2%, khối công ty mẹ con chiếm 2,3%. Nếu tính toàn bộ các doanh nghiệp có 100% và trên 50% sở hữu Nhà nước thì tổng nguồn vốn kinh doanh hay tổng tài sản lên đến 5.408 nghìn tỷ đồng.

Để tăng hiệu quả sử dụng các nguồn lực này vì lợi ích tối cao của chủ sở hữu Nhà nước, CIEM cũng đưa ra các giải pháp như tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh, công bằng, bình đẳng; nâng cao năng lực quản lý, kinh doanh của bản thân DNNN; đồng thời, cần có quản lý, giám sát có hiệu quả, hiệu lực của chủ sở hữu Nhà nước.

Ông Lê Xuân Bá, nguyên Viện trưởng CIEM cũng cho rằng, trước hết, cần phải thay đổi tư duy, không quá dựa vào khu vực DNNN. Đồng thời, tìm mọi cách thu hẹp khối tài sản, vốn thương mại của khu vực DNNN.

Chuyên gia Trần Tiến Cường cho rằng chức năng con người cần chuyên nghiệp mới giải quyết được câu chuyện vốn và tài sản thất thoát. "Chúng ta cần học hỏi kinh nghiệm một số nước đã đi trước".

Bên cạnh đó, chúng ta cần tuân theo Luật quản lý tài sản Nhà nước, làm sao để có bước đi để giải quyết tình trạng hiện nay. Chúng ta cần thành lập cơ quan chuyên trách; phải đảm bảo được là một thể thống nhất, tập trung hơn." - ông Trần Tiến Cường nói.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Đặng Huy Đông cho rằng, cần lắng nghe ý kiến, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện từ phía các bộ chủ quản và bản thân doanh nghiệp để tránh đưa ra quyết định duy ý chí, đạt được mục đích, mục tiêu đề ra./.