Thái Lan triển khai dự án nâng cao chất lượng và giá trị hạt gạo

Cục Nội thương thuộc Bộ Thương mại Thái Lan đang triển khai dự án phát triển gạo chất lượng cao mang tên “Gạo tinh tuyển” nhằm nâng cao chất lượng gạo và tăng thu nhập cho nông dân thông qua việc gia tăng giá trị trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Theo đó, gạo của từng địa phương sẽ được xây dựng bản sắc, câu chuyện, tiêu chuẩn và thị trường riêng, trên cơ sở phát huy những đặc điểm của từng vùng. Dự án hướng tới chuyển phương thức tiêu thụ từ bán gạo dưới dạng nguyên liệu sang phát triển thành các sản phẩm có chất lượng và tính khác biệt, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và các thị trường ngách.

Tổng Cục trưởng Cục Nội thương Witthayakorn Maneenet cho biết việc phát triển “Gạo tinh tuyển” được thực hiện từ khâu lựa chọn giống, sản xuất, quản lý đất và nước, kiểm soát chất lượng đến xay xát, chế biến, phát triển bao bì, thương hiệu và kết nối thị trường. Cơ quan này cũng chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu về đặc tính của từng loại gạo, gồm giống, đặc điểm riêng, giá trị dinh dưỡng và câu chuyện của địa phương, nhằm phục vụ việc phân tích và kết nối với nhu cầu thị trường.

Qua khảo sát tại các tỉnh Roi Et và Khon Kaen ngày 17-18/9, Cục Nội thương ghi nhận một số mô hình có thể làm cơ sở để phát triển và nhân rộng. Tại Roi Et, Hợp tác xã Nông nghiệp Kaset Wisai có nhà máy xay xát công suất 120 tấn/ngày, cơ sở nâng cao chất lượng gạo và khu đóng gói đạt tiêu chuẩn ISO và HACCP. Hợp tác xã đang có khả năng phát triển gạo thơm Hom Mali thành sản phẩm cao cấp, xây dựng thương hiệu riêng để mở rộng thị trường trong nước và quốc tế.

Tại Khon Kaen, Nhóm chế biến nông sản thuộc doanh nghiệp cộng đồng Ban Sok Chan triển khai mô hình liên kết sản xuất ở cấp cộng đồng, từ cải tạo đất, quản lý nước, trồng lúa, sản xuất nông nghiệp kết hợp đến xay xát và chế biến. Nhà máy xay xát cộng đồng giúp nông dân tập hợp và kiểm soát chất lượng sản phẩm, giảm phụ thuộc vào thương lái, đồng thời phát triển lúa thành gạo và các sản phẩm có giá trị gia tăng.

Ban Sok Chan cũng áp dụng hệ thống “ngân hàng nước ngầm” để quản lý nguồn nước, kết hợp trồng rau và chăn nuôi. Cục Nội thương cho rằng những mô hình này cho thấy việc phát triển gạo chất lượng cần được thực hiện ngay từ khâu quản lý đất đai và sản xuất trên đồng ruộng, thay vì chỉ tập trung vào công đoạn xay xát.

Bên cạnh nâng cao chất lượng, dự án chú trọng tận dụng phụ phẩm theo mô hình kinh tế tuần hoàn và “Không chất thải”. Rơm có thể được ép thành kiện; trấu được sử dụng làm nhiên liệu hoặc năng lượng sinh khối; các phụ phẩm được tận dụng để sản xuất thức ăn chăn nuôi; trong khi cám gạo và gạo tấm có thể được phát triển thành các sản phẩm khác. Việc tận dụng phụ phẩm nhằm giảm chi phí, hạn chế thất thoát và tạo thêm thu nhập cho nông dân.

Theo kế hoạch, cục Nội thương sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan hỗ trợ các địa phương về chất lượng, chế biến, tiêu chuẩn, xây dựng thương hiệu và câu chuyện sản phẩm; đồng thời rút kinh nghiệm từ các mô hình có tiềm năng để nhân rộng. Cơ quan này cũng chuẩn bị phát triển biểu trưng “Gạo tinh tuyển” làm dấu hiệu chứng nhận chất lượng, góp phần tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Việc nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị gạo được triển khai cùng với công tác chuẩn bị tiếp nhận sản lượng lúa vụ mùa năm sản xuất 2026/27, dự kiến được đưa ra thị trường với khối lượng lớn từ tháng 11. Cục Nội thương cho biết đã chuẩn bị các chương trình tín dụng nhằm trì hoãn bán lúa vụ mùa, thu mua lúa và gia tăng giá trị thông qua các tổ chức nông dân. Các chương trình này đã được Ủy ban Chính sách và Quản lý gạo quốc gia Thái Lan thông qua ngày 11/6 và sẽ được trình Bộ Tài chính và Nội các xem xét.