Thâm hụt ngân sách của Đức vượt ngưỡng 3% GDP

Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, thâm hụt ngân sách của Đức tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2026, lên mức tương đương 3,1% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), vượt ngưỡng 3% GDP theo Hiệp ước Tăng trưởng và Ổn định của Liên minh châu Âu (EU).

Theo số liệu mới công bố của Cơ quan Thống kê Liên bang Đức (Destatis), tổng chi của liên bang, các bang, chính quyền địa phương và hệ thống bảo hiểm xã hội trong 6 tháng đầu năm vượt tổng thu khoảng 71,3 tỷ euro (83,2 tỷ USD). Mức thâm hụt này cao hơn cùng kỳ năm trước 36,6 tỷ euro, phản ánh sự gia tăng đáng kể của chi tiêu công trong bối cảnh Đức đẩy mạnh phát triển lĩnh vực quốc phòng, hạ tầng và các chương trình tài trợ từ quỹ đặc biệt.

Phần lớn mức thâm hụt đến từ ngân sách liên bang. Chính quyền liên bang ghi nhận thiếu hụt 48,1 tỷ euro, tăng 29,0 tỷ euro so với 6 tháng đầu năm 2025. Chuyên gia thuế Jens Boysen-Hogrefe thuộc Viện Kinh tế Thế giới Kiel (IfW) cho biết nguyên nhân chính là các khoản chi tăng thêm cho quốc phòng, đầu tư và trợ cấp được tài trợ từ các quỹ đặc biệt, trong khi nguồn thu thuế chỉ tăng ở mức vừa phải.

Ở cấp bang, thâm hụt tăng thêm 3,5 tỷ euro lên 6,5 tỷ euro. Các chính quyền địa phương lại giảm thâm hụt 1,5 tỷ euro xuống còn 14,8 tỷ euro. Trong khi đó, hệ thống bảo hiểm xã hội chuyển từ thặng dư 3,8 tỷ euro trong 6 tháng đầu năm 2025 sang thâm hụt 1,8 tỷ euro trong cùng kỳ năm nay. Destatis lý giải diễn biến này chủ yếu do chi tiêu cao hơn trong bảo hiểm y tế công và bảo hiểm chăm sóc dài hạn.

Diễn biến thâm hụt diễn ra trong bối cảnh nợ công và chi phí vay nợ của Đức ngày càng được thị trường chú ý. Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm trong tuần trước lên khoảng 3,3%, mức cao nhất trong hơn 15 năm. Điều này làm chi phí phát hành nợ mới trở nên đắt đỏ hơn, đồng thời thu hẹp dư địa ngân sách cho các nhiệm vụ khác như đầu tư, phúc lợi xã hội hoặc hỗ trợ tăng trưởng.

Chi phí lãi vay của khu vực nhà nước Đức trong 6 tháng đầu năm tăng 11,6% lên 27,3 tỷ euro. Ông Boysen-Hogrefe cảnh báo mức tăng này cho thấy không thể xem nhẹ xu hướng thâm hụt gia tăng. Theo ông, trong bối cảnh yêu cầu lãi suất ngày càng cao và áp lực già hóa dân số, Đức sẽ chịu sức ép củng cố ngân sách lớn nếu muốn xây dựng các kế hoạch tài chính phù hợp với hiến pháp và bảo đảm tính bền vững trung, dài hạn của tài chính công.

Chủ tịch Viện Nghiên cứu kinh tế Ifo Clemens Fuest cũng kêu gọi Chính phủ Liên bang Đức hành động. Ông cho rằng lãi suất trái phiếu chính phủ tăng phản ánh mối lo ngày càng lớn về nợ công và nguy cơ lạm phát cao hơn. Theo ông Fuest, Đức cần đưa ra một chiến lược nhiều năm có sức thuyết phục để giảm chi tiêu công và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng vẫn phải bảo vệ các khoản chi đầu tư. Cách tiếp cận này, theo ông, sẽ giúp củng cố niềm tin vào tài chính công của Đức và giảm chi phí lãi vay.

Mức thâm hụt ngân sách tương đương 3,1% GDP trong 6 tháng đầu năm cho thấy bài toán ngân sách của Đức đang trở nên phức tạp hơn. Berlin cần tăng chi cho quốc phòng, hạ tầng và chuyển đổi kinh tế, nhưng đồng thời phải duy trì kỷ luật tài khóa, kiểm soát nợ công và tránh để chi phí lãi vay lấn át không gian cho đầu tư phát triển. Đây sẽ là thách thức lớn đối với Bộ trưởng Tài chính Lars Klingbeil trong quá trình xây dựng các ngân sách những năm tới.